Sống khỏe: Một số công dụng chữa bệnh từ cây sâm bố chính

Sâm bố chính là loại cây có hình dạng giống cây nhân sâm nhưng công dụng loại hoàn toàn khác. Trong Đông y, sâm bố chính có công dụng chữa các chứng ho, sốt nóng, trong người khô, táo, khát nước, gầy còm...
Sống khỏe: Công dụng tuyệt vời từ cây rau muống Sống khỏe: Bài thuốc ít người biết đến từ cây nhàu Những công dụng tuyệt vời của cây bạc hà đối với sức khỏe
Cây sâm bố chính
Cây sâm bố chính

Cây sâm bố chính còn có tên khác là: Thổ hào sâm, nhân sâm Phú Yên, sâm báo, sâm khu năm. Tên khoa học là Abelmoschus sagittifolius, thuộc họ Cẩm quỳ (Malvaceae) hay còn được gọi là họ dâm bụt hoặc họ bông.

Đặc điểm: Là loại cây thân thảo, có chiều cao khoảng 1m, chủ yếu mọc đứng, đôi khi nó có thể mọc bám vào các cây khác để phát triển.

Lá cây màu xanh, gốc lá hình trái xoan và cuối phiến lá lại có hình dáng tương tự như mũi tên. Bề mặt lá có nhiều lông.

Hoa đơn có 5 cánh, màu hồng phớt vàng hay đỏ. Hoa mọc ở kẽ lá và có đường kính khoảng 8cm. Cuống hoa dài, đầu trên hơi phình ra, bên ngoài phủ lông cứng.

Quả hình trứng, một đầu nhọn, chia làm 5 múi, bên ngoài phủ lông. Quả non màu xanh, khi chín sẽ chuyển sang màu nâu và nứt ra thành 5 mảnh rõ ràng.

Hạt trong quả chứa nhiều hạt nhỏ màu nâu, hình dáng tương đối giống quả thận.

Phân bố: Sâm bố chính là cây bản địa của Việt Nam. Cách đây khoảng 300 năm, thảo dược này đã được tìm thấy ở huyện Bố Trạch (Quảng Bình) theo dạng mọc hoang.

Ngày nay, với nhiều lợi ích được phát hiện, sâm bố chính được trồng rộng rãi để làm thuốc. Nhiều nhất là ở các tỉnh Nam Trung Bộ và khu vực Tây Nguyên như Phú Yên, Gia Lai, Bình Định...

Bộ phận dùng: Rễ sâm bố chính là bộ phận được dùng để bào chế thuốc. Rễ có hình dáng bên ngoài giống nhân sâm, màu vàng nhạt hoặc trắng. Đường kính trung bình của rễ dao động từ 1,5 – 2cm.

Thu hái – sơ chế: Rễ sâm bố chính thường được thu hoạch vào mùa đông. Tùy theo nhu cầu dùng tươi hay khô mà có cách sơ chế khác nhau:

Sâm tươi: Sau khi đào về, rễ được rửa sạch đất cát, cắt bỏ hết rể con xung quanh, ngâm với nước vo gạo rồi để qua một đêm. Vớt ra cho ráo nước trước khi đem ngâm với rượu trên 40 độ hoặc sắc uống.

Sâm khô: Sau bước ngâm nước vo gạo thì thái mỏng hoặc để nguyên cả củ đồ chín. Phơi hoặc sấy khô.

Bảo quản: Bảo quản dược liệu nơi khô ráo, tránh để bị ẩm mốc.

Sống khỏe: Một số công dụng chữa bệnh từ cây sâm bố chính
Rễ sâm bố chính là bộ phận được dùng để bào chế thuốc

Một số công dụng của sâm bố chính: Sâm bố chính có công dụng hỗ trợ bổ tỳ vị, thanh nhiệt, dưỡng ẩm, bổ máu, nhuận phế, trợ tiêu hóa, sinh tân dịch, mỏi lưng, động kinh, tiêu hóa trì trệ, suy giảm sinh lý…

Theo y học hiện đại: Thí nghiệm trên chuột nhắt trắng cho thấy, cao cồn sâm bố chính khi được sử dụng theo đường uống hoặc đường tiêm phúc mạc có thể làm giảm khả năng hoạt động tự nhiên của loài động vật này.

Ngoài ra, cao sâm bố chính còn làm tăng tác dụng gây ngủ của thuốc barbituric, kéo dài giấc ngủ. Đồng thời chống co giật ở chuột khi được cho sử dụng pentetrazol.

Những thử nghiệm trên cho thấy sâm bố chính có thể giúp an thần và ức chế hoạt động của hệ thần kinh trung ương.

Độc tính: Sâm bố chính không có độc, tuy nhiên, dược liệu này có thể gây dị ứng nếu không hợp cơ địa.

Trường hợp bị dị ứng với sâm, bạn có thể gặp một số triệu chứng như: Da nóng đỏ, nổi mề đay, ngứa da, biểu hiện dị ứng nặng: Sưng môi, lưỡi họng, khó thở, thở khò khè, giảm huyết áp, mạch đập nhanh…

Một số bài thuốc từ cây sâm bố chính

Chữa sốt nóng, khát nước, ra mồ hôi: Dùng sâm bố chính 20g, thục địa 30g, nhục quế 3g. Sắc uống mỗi ngày 1 tháng.

Dùng làm huốc bổ khí huyết: Dùng sâm bố chính 30g, hoài sơn, đương quy, ý dĩ sao, mỗi vị 15g, hồi đầu 12g. Làm thành viên với mật ong hoặc keo mạch nha, dùng mỗi ngày 15 - 20g.

Trẻ em gầy còm xanh xao, hay đi lỏng, lỵ kéo dài: Sâm bố chính sao chín 25%, hoài sơn sao chín 30%, ý dĩ sao chín 20%, hạt sen sao chín 15%, bạch chỉ sao chín 10%. Các vị đem tán nhỏ, rây bột mịn, cho uống với nước đường hoặc trộn với đường đun chảy. Trẻ em trên 10 tuổi, ngày dùng 4 - 10g.

Sống khỏe: Một số công dụng chữa bệnh từ cây sâm bố chính
Sâm bố chính giúp giảm tình trạng xanh xao, hay đi lỏng, lỵ kéo dài...

Chữa bài tiết, tiêu hóa bị ngưng trệ: Dùng sâm bố chính 20g, trầm hương 4g, bạch truật (tẩm sữa sao) 40g, đem trầm hương mài riêng. Sắc sâm bố chính với bạch truật rồi trộn trầm hương vào, dùng hết trong ngày.

Dùng cho bệnh nhân hen khi lên cơn: Dùng đậu đen 500g, sâm bố chính 200g, củ đinh lăng, ngải cứu mỗi thứ 200g và một ít mật ong, đem tán nhỏ và làm hoàn. Ngày dùng 24g, nên chia thành 2 lần dùng.

Hỗ trợ điều trị thiếu máu, mất ngủ, mệt mỏi: Dùng hoàng tinh chế 80g, sâm bố chính 120g, thỏ ty tử, tầm gửi cây dâu, quả dâu, hà thủ ô đỏ, đỗ trọng mỗi thứ 40g, ba kích, cao hổ cốt, huyết giác mỗi thứ 20g đem ngâm với 2l rượu trong hai ngày đêm.

Sau đó đem chưng cách thủy, hạ thổ 1 tuần. Mỗi lần dùng 15 – 40ml, ngày dùng 2 lần sau khi ăn. Khi dùng bài thuốc này cần kiêng chất kích thích và đồ tanh.

Chữa mồ hôi nhiều, chân tay quyết lạnh: 20g sâm bố chính, 20g đương quy (tẩm mật rượu sao vàng), 8g chích thảo, 80g hoàng kỳ (tẩm nước phòng phong sao vàng), 12g phục linh (tẩm sữa), 8g lộc nhung (nung nghiền nhỏ) sắc uống hết trong ngày.

Lưu ý khi sử dụng sâm bố chính

Sâm bố chính có tính mát nên khi sử dụng cho bệnh nhân có thể hư hàn, cần phải tẩm với gừng và sao kỹ trước khi dùng;

Mua nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng. Sâm bố chính được trồng tự nhiên trên đất đồi sẽ có chất lượng tốt hơn;

Người có thể trạng hư hàn phải tẩm nước gừng, sao kỹ. Không dùng sâm bố chính chung với lê lô;

Kiêng dùng các chất kích thích trong quá trình dùng sâm bố chính;

Các bài thuốc từ sâm bố chính chỉ cho hiệu quả tốt khi phù hợp cơ địa. Cần kiên trì sử dụng một thời gian để thấy được kết quả;

Cây sâm bố chính có đặc điểm gần giống với cây vông vang nên dễ bị nhầm lẫn. So với sâm bố chính thì cây vông vang lớn hơn, phần lông cũng mọc dài hơn. Ngoài ra, hoa vông vang có màu vàng, trong khi đó hoa bố chính lại màu hồng.

* Những thông tin trong bài viết chỉ có tính chất tham khảo. Khi muốn sử dụng sâm bố chính để chữa bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.

P. Ly

Có thể bạn quan tâm

Cùng chuyên mục

Tin khác

Củ mài - Vị thuốc quý trong Đông y

Củ mài - Vị thuốc quý trong Đông y

Từ lâu, củ mài đã được biết đến là một vị thuốc được dùng phổ biến trong Đông y với nhiều công dụng chữa bệnh như: Hỗ trợ điều trị suy nhược cơ thể, bồi bổ ngũ tạng, các bệnh về xương khớp,…
Một số bài thuốc dân gian từ cây xà sàng tử

Một số bài thuốc dân gian từ cây xà sàng tử

Xà sàng tử chắc hẳn còn là cái tên xa lạ với nhiều người. Tuy nhiên, trong Đông y, đây lại là một trong những thảo dược vàng trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh phụ khoa, sát trùng, bổ thận, tráng dương.
Một số công dụng chữa bệnh từ cây rau rút

Một số công dụng chữa bệnh từ cây rau rút

Rau rút là loại thực vật rất được người dân miền Bắc ưa chuộng. Ngoài ra, rau rút còn được sử dụng như một vị thuốc trong đông y.
Một số bài thuốc dân gian đơn giản từ quả mướp đắng

Một số bài thuốc dân gian đơn giản từ quả mướp đắng

Từ lâu quả mướp đắng là một loại thực phẩm quen thuộc đối với mỗi bữa ăn của người dân Việt, nhưng rất ít người biết mướp đắng còn là vị thuốc chữa ho, viêm họng rất hiệu quả.
Một số bài thuốc chữa bệnh hiệu quả từ cây sả

Một số bài thuốc chữa bệnh hiệu quả từ cây sả

Cây sả vốn là thứ gia vị quen thuộc, dễ tìm trong gian bếp của nhiều gia đình. Ngoài việc được sử dụng trong chế biến món ăn, sả còn là vị thuốc giúp hỗ trợ điều trị một số bệnh lý hiệu quả.
Một số bài thuốc dân gian ít người biết đến từ cây bồ công anh

Một số bài thuốc dân gian ít người biết đến từ cây bồ công anh

Bồ công anh là vị thảo dược được sử dụng nhiều trong việc hỗ trợ điều trị bệnh ung thư. Ngoài ra, cây còn có tác dụng tiêu độc, kháng viêm…
Công dụng của cây xạ can trong hỗ trợ điều trị một số bệnh lý

Công dụng của cây xạ can trong hỗ trợ điều trị một số bệnh lý

Cây xạ can được biết đến là một loại cây trồng để làm cảnh vì hoa và thân của chúng rất đẹp. Tuy nhiên trong Đông y, cây xạ can lại là một loại dược liệu quý có thể sử dụng để chữa bệnh một số loại bệnh.
Một số công dụng tuyệt vời từ cây chè xanh

Một số công dụng tuyệt vời từ cây chè xanh

Chè xanh từ lâu đã được biết đến là loại cây được trồng để phát triển kinh tế. Tuy nhiên trong Đông y, đây lại là một vị thuốc giúp tiêu hóa tốt, lợi tiểu, định thần,… Ngoài ra, trong chè xanh còn chứa nhiều chất chống oxy hóa, có tác dụng hỗ trợ phòng chống ung thư,...
Cây nhân trần - Dược liệu quý với nhiều công dụng chữa bệnh

Cây nhân trần - Dược liệu quý với nhiều công dụng chữa bệnh

Nhân trần là một loại cây mọc dại ở trên rừng, đồi... tuy nhiên đây lại là một loại dược liệu quý với nhiều công dụng chữa bệnh như: Hỗ trợ điều trị cảm nắng, nhuận gan, đồng thời cải thiện tình trạng mệt mỏi, mất ngủ, chán ăn…
Cây trinh nữ hoàng cung và những bài thuốc ít người biết

Cây trinh nữ hoàng cung và những bài thuốc ít người biết

Trinh nữ hoàng cung là một loại dược liệu được dùng nhiều trong các bài thuốc dân gian. Ở nước ta, loại cây này được ví như “thần dược” bởi nó có công dụng, tác dụng chữa bệnh rất đa dạng và hiệu quả.
Một số bài thuốc quý từ cây quýt gai

Một số bài thuốc quý từ cây quýt gai

Cây quýt gai là một cây thuốc nam có nhiều tác dụng tốt đối với sức khỏe, được sử dụng nhiều trong đông y nhằm hỗ trợ điều trị các bệnh như: Ho hen, viêm nhiễm…
Những bài thuốc dân gian đơn giản từ cây râu mèo

Những bài thuốc dân gian đơn giản từ cây râu mèo

Cây râu mèo từ lâu đã được biết đến là một loại thảo dược quý với nhiều công dụng chữa bệnh như: Thanh nhiệt, tiêu viêm, trừ thấp, lợi tiểu... Ngoài ra, loại cây này còn được sử dụng để hỗ trợ điều trị các bệnh như viêm gan - thận, đau khớp, tiểu buốt, tiểu dắt…
Một số công dụng tuyệt vời của cây bạch hoa xà đối với sức khỏe

Một số công dụng tuyệt vời của cây bạch hoa xà đối với sức khỏe

Bạch hoa xà là một loại thảo dược quý thường được sử dụng trong các bài thuốc nam nhờ tính mát, tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu.
Một số bài thuốc dân gian từ cây thuốc dòi không phải ai cũng biết

Một số bài thuốc dân gian từ cây thuốc dòi không phải ai cũng biết

Cây thuốc dòi thường được nhiều người biết đến với công dụng dùng tiêu diệt dòi trong mắm. Ngoài ra, cây thuốc dòi còn có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh ho, lao, dạ dày, viêm đường tiết niệu...
Một số bài thuốc dân gian quý từ cây dừa cạn

Một số bài thuốc dân gian quý từ cây dừa cạn

Cây dừa cạn được biết đến là một loài hoa đẹp, trồng để làm cảnh. Tuy nhiên ít người biết rằng loại cây này còn có công dụng chữa bệnh cực hữu hiệu như: Chữa vết bỏng nhẹ, zona thần kinh, đau nhức mô mềm; ngoài ra còn hỗ trợ điều trị ung thư, tiểu đường, cao huyết áp,...
Cây địa liền - vị thuốc quý với nhiều công dụng chữa bệnh

Cây địa liền - vị thuốc quý với nhiều công dụng chữa bệnh

Theo Y học cổ truyền, địa liền là một loại cây được sử dụng làm thuốc với công dụng giảm đau nhức do bệnh phong thấp gây ra. Ngoài ra, cây còn có tác dụng hỗ trợ điều trị các triệu chứng liên quan đến đường tiêu hóa, dạ dày,...
Cây cối xay và những công dụng hỗ trợ điều trị bệnh

Cây cối xay và những công dụng hỗ trợ điều trị bệnh

Cối xay là một loại cây mọc hoang ở ven đường, trên các sườn đồi,... Trong Đông y, loại cây này được xem như một vị thuốc quý với nhiều công dụng chữa bệnh như: Sỏi thận, ù tai, trĩ,...
Sống khỏe: Một số công dụng chữa bệnh từ cây vấn vương

Sống khỏe: Một số công dụng chữa bệnh từ cây vấn vương

Vấn vương là loại cây chỉ mọc ở các vùng núi cao như Sapa, Đà Lạt,... Trong cả y học xưa và y học hiện đại, loại cây này có tác dụng hỗ trợ điều trị loét da, bỏng, mụn trứng cá,... hiệu quả.
Sống khỏe: Một số bài thuốc dân gian từ cây cỏ nhọ nồi

Sống khỏe: Một số bài thuốc dân gian từ cây cỏ nhọ nồi

Theo Y học cổ truyền, cỏ nhọ nồi là cây thảo dược không độc, có vị chua, ngọt, tính hàn, có tác dụng lương huyết, cầm máu, ích âm,... thường được dùng trong việc hỗ trợ điều trị can thận âm hư, các chứng huyết nhiệt, sốt cao, mẩn ngứa, chảy máu cam, mề đay...
Cây Sim rừng - Dược liệu quý trong Đông y

Cây Sim rừng - Dược liệu quý trong Đông y

Cây Sim rừng là một loài thực vật mọc dại ở rừng núi, ven sông suối. Quả sim được người dân miền núi ăn trực tiếp, ăn như món ăn vặt. Tuy nhiên, ít người biết rằng ngoài quả thì rễ, lá của cây Sim rừng còn là dược liệu quý, có tác dụng hỗ trợ trị tiêu chảy, lị, đau đầu kinh niên, băng huyết, đau nhức, phong thấp.
Xem thêm

Thương hiệu nổi bật

eco-parl
richy-nho
partner-bivaco
partner-tan-hoang-minh-group
partner-hdbank
partner-sunshine-group
partner-vinacomin
partner-viglacera
partner-th
partner-bacabank
partner-danko-group
nam-cuong
bidv
vietjet-2
agribank
partner-vingroup
bimland
novaland
hung-thinh
intracom-2
Phiên bản di động