Những điều chưa biết về cây bách bộ

Cây bách có thân leo, dây nhỏ, là một trong những vị thuốc quý mọc hoang ở rất nhiều các tỉnh miền núi phía Tây Bắc nước ta.
Atiso - Vị thuốc quý giải độc gan Gừng gió - Vị thuốc quý trong dân gian có thể chữa nhiều bệnh Thạch hộc tía - Dược liệu chữa bệnh quý hiếm

Đặc điểm của cây bách bộ

Cây bách bộ - Vị thuốc quý chữa ho, sát trùng

Cây bách bộ hay còn có các tên gọi khác là dây ba mươi, dây đẹt ác, mần sòi (Tày), bằn sam sip (Thái), pê chầu chàng (H’ Mông), mùi sấy dòi (Dao), hơ linh (Ba Na). Tên khoa học là Stemona tuberosa Lour, thuộc họ Bách bộ (Stemonaceae).

Cây bách bộ là một loài cây thân leo, dây nhỏ, bề mặt nhẵn và có thể dài đến 10 cm.

Lá đơn, mọc đối, phiến lá hình tim, gân lá hình cung.

Hoa mọc riêng lẻ hoặc cụm 2 hoa ở nách lá, kích thước lớn, màu vàng đỏ. Bao hoa gồm bốn phiến, 2 phiến ngoài dài 4 cm, rộng 5 mm, 2 phiến trong rộng hơn hai phiến ngoài. Bộ nhị gồm 4 nhị với chỉ nhị ngắn. Cây bách bộ ra hoa vào mùa hè, hoa xen kẽ với lá, có màu đỏ hoặc vàng, cuống hoa dài từ 2 - 4 cm.

Quả nang, hình trứng, mang 5 - 8 hạt.

Mỗi cây mang một chùm rễ củ, mập, hình trụ, mọc thành khóm dày thường từ 10 – 30 củ, có khi lên đến 100 củ, dài từ 15 – 20 cm, màu trắng ngả vàng, vị ngọt, hậu đắng.

Rễ củ cây bách bộ khô có hình con thoi dài khoảng 6-12cm, đường kính khoảng 0,5-1,5cm, đầu trên hơi phình to, đầu dưới thuôn nhỏ dần, có vết nhăn teo có rãnh dọc sâu bên ngoài, có màu vàng trắng hoặc xám vàng. Chất cứng giòn chắc, ít ngọt, đắng nhiều, có mùi thơm ngát, vỏ ngoài rễ củ có màu đỏ hay nâu sẫm là tốt

Bộ phận dùng làm thuốc là phần rễ củ nhiều năm, củ càng lâu năm càng to càng dài thì càng tốt. Rễ được thu hoặc vào đầu đông hàng năm, hoặc vào lúc đầu xuân, khi chồi cây chưa phát triển, trước khi thu hoạch, cần phải cắt bỏ dây thân, nhổ bỏ cây non, đào toàn bộ củ lên, đem rửa sạch phơi khô.

Nên hái bách bộ vào cuối thu hoặc đầu đông. Bạn cũng có thể thu hoạch cây bách bộ vào đầu xuân, khi cây chưa nảy chồi mới.

Cây bách bộ là một loại thảo dược nhiệt đới và cận nhiệt đới, ưa ẩm, ưa sáng, có thể chịu bóng râm. Ở Việt Nam, cây bách bộ mọc hoang ở vùng miền núi phía Tây Bắc. Ta có thể tìm thấy dây bách bộ ở các khe suối, cửa rừng, chân núi đá vôi, nơi không có quá nhiều bóng râm.

Cây bách bộ - Vị thuốc quý chữa ho, sát trùng

Thành phần hóa học

Rễ củ bách bộ chứa nhiều glucid (2,3%), lipid(0,83%), protid (9%), các acid hữu cơ. Ngoài ra, còn chiết xuất được các alkaloid, chủ yếu là stemonin (0,18%) C22H33NO4, tuberstemonin C19H29NO4, stemonidin C17H27NO5, paipunin và sinostemonin.

Theo y học cổ truyền

Theo Tuệ tĩnh toàn tập, bách bộ có vị ngọt đắng, tính hơi ấm, không độc, mát phổi, chữa ho lâu ngày, lao và bệnh cổ độc.

Tác dụng của cây bách hộ

Tác dụng kháng sinh

Đã có bằng chứng cho thấy bách bộ có tác dụng sát khuẩn với các loại vi khuẩn trong ruột già, diệt được khuẩn lỵ và phó thương hàn.

Tác dụng chữa ho

Bách bộ có chứa hoạt chất stemonin có tác dụng ức chế trung tâm hô hấp, do đó ức chế phản xạ ho.

Theo kết quả nghiên cứu của bác sĩ Diệp Đình Thiện (Trung Quốc) cho thấy dùng Bách bộ chữa bệnh lao hạch có hiệu quả tốt.

Tác dụng sát trùng và chữa giun

Dung dịch stemonin 0,15% sẽ làm giun tê liệt sau 5 – 10 phút.

Đem dung dịch bách bộ 10% trong rượu 70% ngâm hoặc phun vào rận sẽ làm chết rận.

Trong thời gian kháng chiến, cao nước bách bộ được uống để tẩy giun (uống 3 thìa cà phê mỗi lần).

Những điều chưa biết về cây bách bộ

Bài thuốc từ cây bách bộ

Trị ho lâu năm

Sử dụng rễ bách bộ 20 cân, giã vắt nước, sau đó đem sắc lại cho dẻo quánh, mỗi lần uống 1 muỗng canh, ngày 3 lần.

Trị ho dữ dội

Dùng rễ bách bộ, gừng sống, đem giã lấy nước, 2 vị bằng nhau, rồi sắc uống 2 chén.

Dùng rễ bách bộ ngâm rượu, mỗi lần uống 1 chén, ngày 3 lần.

Ho không dứt

Sử dụng rễ cây bách bộ, hơ trên lửa nướng cho khô, mỗi lần lấy một ít ngậm nuốt nước.

Chữa ho nhiều

Sử dụng cả cây và rễ cây bách bộ, giã vắt lấy nước cốt, sau đó trộn với mật ong, 2 thứ bằng nhau. Nấu thành cao, ngậm cao nuốt từ từ.

Trị các loại côn trùng vào lỗ tai

Sử dụng bách bộ sao, nghiền nát, trộn với dầu mè bôi vào trong lỗ tai.

Những điều chưa biết về cây bách bộ

Chữa trẻ nhỏ ho do hàn

Dùng rễ bách bộ sao, ma hoàng bỏ mắt, mỗi thứ 30g, đem tán bột. Hạnh nhân bỏ vỏ, bỏ đầu nhọn, đem sao, bỏ vào nước thật sôi, vớt ra, nghiền bột, sau đó cho mật vào nặn viên bằng hạt bồ kết. Mỗi lần uống 23 viên thuốc hoàn với nước nóng.

Đuổi rận, rệp, bọ chét, chấy trong quần áo

Sử dụng bách bộ, tần giao nghiền nhỏ cho vào lồng tre xông khói lên, cũng có thể nấu nước giặt.

Chữa giun kim

Sử dụng bách bộ tươi, sắc kẹo thụt vào hậu môn trong một tuần.

Trị giun đũa

Sử dụng bách bộ 12g, sắc uống vào buổi sáng lúc đói, uống liên tục 5 ngày, sau đó dùng thuốc xổ mỗi sáng.

Ho do cảm mạo, ngứa họng, đờm ít

Sử dụng bách bộ 16g, kinh giới 12g, bạch tiền 12g, cát cánh 12g, sắc uống.

Các chứng ho do hư chứng

Sử dụng bách bộ, tang bạch bì, mạch môn đông, thiên môn đông, tỳ bà diệp, bối mẫu, ngũ vị tử, tử uyển, sắc uống.

Những điều chưa biết về cây bách bộ

Chữa ho do lao phổi, do phế nhiệt

Sử dụng bách bộ 640g, sa sâm 640g, đổ 10 cân nước sắc bỏ bã, sau đó trộn với 640g mật ong, nấu nhỏ lửa cho thành cao. Mỗi lần 8ml cao, ngày uống 2 lần.

Lao phổi có hang

Sử dụng các vị thuốc bách bộ 20g, hoàng cầm 10g, đơn bì 10g, đào nhân 10g, đem sắc đặc còn 60ml, uống ngày 1 thang, liên tục trong 2 – 3 tháng.

Trị ho gà

Sử dụng bách bộ 10 – 15g, sắc uống.

Sử dụng bách bộ 12g, cam thảo 4g, bạch tiền 12g, đại toán 2 tép, đem sắc uống với đường, mỗi ngày 1 thang, chia làm 3 lần, uống liên tục 3 – 4 ngày.

Trị ho, suyễn, viêm phế quản mạn tính

Sử dụng bách bộ 20g, miên hoa căn 5 cái, ma hoàng 8g, đại toán 1 củ, đem sắc uống.

Lưu ý

Người bệnh có tỳ vị hư yếu không dùng.

Cần tham khảo ú kiến bác sĩ khi sử dụng dược liệu.

Cây óc chó - Vị thuốc chữa bệnh tim mạch hiệu quả Cây óc chó - Vị thuốc chữa bệnh tim mạch hiệu quả
Lưu ý khi sử dụng cây lộc mại để tránh ngộ độc Lưu ý khi sử dụng cây lộc mại để tránh ngộ độc
Kê huyết đằng - Dược liệu trong nhiều bài thuốc Kê huyết đằng - Dược liệu trong nhiều bài thuốc
Mạnh Quỳnh

Có thể bạn quan tâm

Cùng chuyên mục

Tin khác

Tác dùng bất ngờ đến từ đậu phụ không phải ai cũng biết

Tác dùng bất ngờ đến từ đậu phụ không phải ai cũng biết

Theo các nghiên cứu, đậu phụ là một loại thực phẩm có rất nhiều tác dụng, giúp phòng chống một số bệnh như: Giảm nguy cơ ung thư dạ dày, giảm nguy cơ ung thư vú, các bệnh tim mạch…
Táo ta giúp tăng cường sức đề kháng

Táo ta giúp tăng cường sức đề kháng

Táo ta là một loại hoa quả rất quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày, táo ta không chỉ là hoa quả giúp cung cấp vitamin cần thiết cho cơ thể, mà còn giúp phòng chống một số bệnh như: Tăng cường sức đề kháng, chữa trĩ, cảm lạnh…
Rau bina giúp kiểm soát bệnh tiểu đường

Rau bina giúp kiểm soát bệnh tiểu đường

Các nghiên cứu khoa học đã cho thấy rằng, rau bina là loại rau không chỉ cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, mà còn giúp phòng chống một số bệnh như: Kiểm soát bệnh tiểu đường, giúp ngăn ngừa bệnh ung thư, phòng ngừa bệnh hen suyễn…
Cá cơm giúp sản sinh hồng cầu

Cá cơm giúp sản sinh hồng cầu

Cá cơm là loại thực phẩm có nguồn gốc từ biển và đại dương, sử dụng cá cơm đúng cách sẽ giúp phòng chống một số bệnh như: Cải thiện chức năng gan, tốt cho xương, giúp sản sinh hồng cầu…
Tỏi đen giúp hỗ trợ điều trị và ngăn ngừa ung thư

Tỏi đen giúp hỗ trợ điều trị và ngăn ngừa ung thư

Tỏi đen được coi như một vị thuốc "thần dược" trong dân gian. Theo như đông y tỏi đen giúp phòng chống một số bệnh như: Hỗ trợ điều trị và ngăn ngừa ung thư, tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ tế bào gan…
Vì sao ăn hàu lại tăng cường sinh lực nam giới?

Vì sao ăn hàu lại tăng cường sinh lực nam giới?

Hàu là một loại hải sản ngoài cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, hàu còn được sử dụng như một vị thuốc giúp phòng chống một số bệnh như: Cải thiện sinh lý ở nam giới, tốt cho mắt, cải thiện chức năng não...
Tác dụng bất ngờ từ lá cây vú sữa

Tác dụng bất ngờ từ lá cây vú sữa

Cây vú sữa được trồng nhiều ở các tỉnh thành của Việt Nam, với mục đích vừa lấy quả, vừa tạo bóng mát. Tuy nhiên không phải ai cũng biết ngoài quả vú sữa thì lá vú sữa cũng được sử dụng làm các bài thuốc dân gian để chữa một số bệnh như: Đau dạ dày, nhanh làm lành vết thương, bệnh đường ruột…
Nấm hương giúp xương chắc khỏe, tốt cho tim mạch

Nấm hương giúp xương chắc khỏe, tốt cho tim mạch

Không chỉ được dùng để chế biến các món ăn, nấm hương còn được sử dụng như các bài thuốc để phòng chống một số bệnh như: Tim mạch, ngăn ngừa bệnh ung thư, giúp xương chắc khỏe…
Lợi ích bất ngờ đối với sức khỏe của măng tây

Lợi ích bất ngờ đối với sức khỏe của măng tây

Măng tây là thực phẩm tốt cho sức khỏe. Ngoài bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, măng tây còn có tác dụng phòng chống một số bệnh như: Tim mạch, giảm cân, ngăn ngừa bệnh ung thư…
Hạt tiêu đen giúp phòng ngừa bệnh ung thư

Hạt tiêu đen giúp phòng ngừa bệnh ung thư

Không chỉ là một loại gia vị phổ biến được dùng để chế biến những món ăn, hạt tiêu còn được biết tới là một vị thuốc đông y với tác dụng phòng chống một số bệnh.
Những loại rau, củ, quả giúp phòng chống bệnh ung thư

Những loại rau, củ, quả giúp phòng chống bệnh ung thư

Một số loại rau chúng ta dễ bắt gặp như: Củ nghệ, nấm hương, măng tây, các loại rau họ cải…giúp phòng chống một số bệnh ung thư.
Rau dền tốt cho bệnh tiểu đường

Rau dền tốt cho bệnh tiểu đường

Rau dền được trồng hoặc mọc hoang dại ở những nơi đất bỏ hoang. Ngoài công dụng cung cấp một số chất dinh dưỡng cho cơ thể, rau dền còn được sử dụng giống như một vị thuốc để phòng chống một số bệnh như: Tim mạch, tiểu đường, cải thiện chứng thiếu máu…
Rau muống giúp phòng chống bệnh thiếu máu

Rau muống giúp phòng chống bệnh thiếu máu

Rau muống là loại rau quen thuộc trong mâm cơm của gia đình Việt, đặc biệt trong những ngày hè oi bức. Rau muống không chỉ cung cấp một số chất dinh dưỡng cho cơ thể mà còn giúp phòng chống một số bệnh như: Bệnh vàng da, bệnh về gan, bệnh khó tiêu, bệnh thiếu máu…
Rau mồng tơi tăng sữa cho sản phụ sau sinh

Rau mồng tơi tăng sữa cho sản phụ sau sinh

Rau mồng tơi là loại rau không chỉ chứa nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe mà còn giúp phòng chống được nhiều bệnh và làm đẹp da.
Kỷ tử giúp tăng tuổi thọ

Kỷ tử giúp tăng tuổi thọ

Kỷ tử là một loại dược liệu được y học sử dụng trong một số bài thuốc để trị bệnh như: Tiểu đường, cải thiện chức năng sinh lý ở nam giới, phòng ngừa ung thư, tăng tuổi thọ…
Quả acai - “trái cây vua" cho sức khỏe

Quả acai - “trái cây vua" cho sức khỏe

Quả acai chứa hàm lượng dinh dưỡng lớn và dồi dào tốt cho sức khoẻ và được mệnh danh là “trái cây vua", bởi có rất nhiều tác dụng với sức khoẻ con người.
Quả nam việt quất giúp chống ung thư và tăng cường hệ miễn dịch

Quả nam việt quất giúp chống ung thư và tăng cường hệ miễn dịch

Quả nam việt quất được coi là một trong những loại quả mọng có tác dụng rất tốt cho sức khoẻ, vừa cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, vừa giúp phòng ngừa một số bệnh như: Tăng cường hệ miễn dịch, cải thiện sức khoẻ tim mạch, chống ung thư…
Bài thuốc dân gian chữa bệnh từ cây cúc tần

Bài thuốc dân gian chữa bệnh từ cây cúc tần

Cúc tần là loại cây được trồng và mọc nhiều ở các vùng quê Việt Nam, là loại cây được y học cổ truyền ứng dụng để chữa một số bệnh như: cảm sốt, nhức đầu, thấp khớp, đau lưng…
Quả mâm xôi giúp cải thiện chức năng sinh sản

Quả mâm xôi giúp cải thiện chức năng sinh sản

Quả mâm xôi là loại quả không chỉ dễ tìm, dễ mua, bắt mắt mà còn có tác dụng không ngờ với sức khoẻ. Theo đó, quả mâm xôi giúp cải thiện chức năng sinh sản, tăng cường miễn dịch, tốt cho mắt, tốt cho xương, cải thiện trí nhớ...
Vì sao rau khoai lang được ví như "thần dược"?

Vì sao rau khoai lang được ví như "thần dược"?

Rau khoai lang là thực phẩm dân dã, dễ chế biến thành rất nhiều món ăn khác nhau trong bữa cơm của gia đình Việt. Rau khoai lang được ví như một "thần dược" xuất phát từ đồng quê.
Những tác dụng bất ngờ của cây bằng lăng đối với sức khoẻ

Những tác dụng bất ngờ của cây bằng lăng đối với sức khoẻ

Cây bằng lăng được trồng nhiều ở Việt Nam, đặc biệt là ở các khu đô thị, trường học và đường phố. Ngoài làm bóng mát, một số bộ phận của cây bằng lăng khi kết hợp với một số loại thuốc đông y còn có tác dụng chữa bệnh.
Ăn cam giúp đẹp da, tốt cho sức khoẻ

Ăn cam giúp đẹp da, tốt cho sức khoẻ

Cam là loại quả được sử dụng nhiều ở Việt Nam, tuy nhiên không phải ai cũng biết tác dụng của trái cam.
Cần tây giúp giảm cân, lợi tiểu, tăng cường hệ miễn dịch

Cần tây giúp giảm cân, lợi tiểu, tăng cường hệ miễn dịch

Cần tây là một loại rau phổ biến ở nhiều nước trên thế giới và được sử dụng nhiều để chế biến các món ăn khác nhau. Ngoài ra, Cần tây còn có tác dụng như giảm cân, hỗ trợ tim mạch, tăng cường hệ miễn dịch, lợi tiểu, giảm mỡ máu.
Bí đao giúp giải độc gan và cải thiện thị lực

Bí đao giúp giải độc gan và cải thiện thị lực

Bí đao là loại thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của gia đình Việt. Bí đao không chỉ có tác dụng giải nhiệt, giải khát mà còn có nhiều lợi ích tuyệt vời cho sức khoẻ.
Những tác dụng bất ngờ của rau xà lách không phải ai cũng biết

Những tác dụng bất ngờ của rau xà lách không phải ai cũng biết

Là một loại rau xanh quen thuộc, giàu dinh dưỡng xà lách vừa có tác dụng cung cấp chất dinh dưỡng cho cơ thể, vừa có tác dụng giúp giảm cân, làm đẹp da và vừa có tác dụng trong cải thiện, hỗ trợ sức khỏe.
Loại quả dân giã giúp giải nhiệt hiệu quả trong mùa hè oi bức

Loại quả dân giã giúp giải nhiệt hiệu quả trong mùa hè oi bức

Cây chanh hay còn gọi là chanh ta, là loại cây trồng phổ biến ở các nước Đông Nam Á trong đó có Việt Nam. Ngoài công dụng là nước giải nhiệt mùa hè, thì các bộ phận của cây Chanh như quả, lá, thân, rễ được sử dụng nhiều trong các bài thuốc điều trị bệnh của y học.
Cây sắn dây – Phương thuốc quý cho mùa hè

Cây sắn dây – Phương thuốc quý cho mùa hè

Cây sắn dây được trồng nhiều ở Việt Nam, là một loại thực phẩm với nhiều công dụng khác nhau. Không chỉ dùng để giải nhiệt mà còn có tác dụng chữa bệnh khi được kết hợp với một số loại thuốc đông y.
Xem thêm

Thương hiệu nổi bật

eco-parl
cai-lan
vinamil
richy-nho
sun-group
logo-erowindow
partner-bivaco
partner-shb
partner-tan-hoang-minh-group
partner-hdbank
sunshine
partner-vinacomin
partner-viglacera
partner-th
partner-bacabank
partner-danko-group
ttp
doji
nam-cuong
partner-vingroup
bidv3
phu-dien-2
Phiên bản di động