| Bí quyết chiến thắng ung thư phổi của cụ ông hút thuốc nửa thế kỷ Số ca ung thư tại Việt Nam tăng gấp đôi trong một thập kỷ Thuốc ung thư của Nga được cấp phép lưu hành, không phải thử nghiệm |
Theo Tổ chức Ghi nhận Ung thư Thế giới (Globocan), Việt Nam hiện ghi nhận hơn 180.000 ca ung thư mới mỗi năm, gần gấp đôi so với con số 92.000 ca vào năm 2010. Dự báo đến năm 2045, số ca mắc mới có thể tăng thêm 45%.
 |
| Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh. |
Đáng chú ý, với khoảng 122.000 ca tử vong hàng năm, tỷ lệ tử vong trên số ca mắc mới của Việt Nam lên đến 67%, cao hơn đáng kể so với mức trung bình của thế giới (56%). Các chuyên gia y tế nhận định, con số này phản ánh hai vấn đề lớn: phần lớn bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn muộn và hệ thống ghi nhận dữ liệu chưa đầy đủ, khiến việc phân bổ nguồn lực tầm soát chưa hiệu quả.
Các yếu tố cộng hưởng thúc đẩy ung thư gia tăng
Bên lề hội thảo "Nâng cao năng lực ghi nhận ung thư" ngày 15/11, BS.CK2 Võ Đức Hiếu, Phó Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP. Hồ Chí Minh, cho biết tốc độ gia tăng ung thư là hệ quả tổng hợp của nhiều yếu tố.
Già hóa dân số: Đây được xem là nguyên nhân quan trọng nhất. Tuổi thọ tăng khiến ngày càng nhiều người Việt bước vào nhóm tuổi trên 50-60, độ tuổi có nguy cơ cao mắc các bệnh ung thư.
Lối sống bất lợi: Sự thay đổi trong lối sống hiện đại góp phần làm tăng các loại ung thư phổ biến như đại trực tràng, vú, gan, tụy, phổi... Các thói quen như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ít vận động, thừa cân béo phì, cùng chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và ít chất xơ đều làm tăng nguy cơ.
Môi trường và nghề nghiệp: Các yếu tố rủi ro từ môi trường sống và điều kiện lao động như ô nhiễm không khí, nguồn nước, tồn dư hóa chất nông nghiệp, hay phơi nhiễm nghề nghiệp (cơ khí, dung môi, kim loại nặng) liên quan chặt chẽ đến các bệnh ung thư phổi, gan, bàng quang, máu...
Thực tế này cho thấy bệnh ung thư tại Việt Nam đang mang "đặc điểm kép", bao gồm cả các nguyên nhân do nhiễm trùng (ung thư gan, dạ dày, cổ tử cung) và các nguyên nhân do lối sống đô thị (ung thư vú, đại trực tràng, tuyến giáp).
Lỗ hổng dữ liệu: Thách thức chiến lược
Phần lớn các ca ung thư nếu được phát hiện sớm đều có thể điều trị hiệu quả. Tuy nhiên, thói quen tầm soát của người dân còn thấp khiến nhiều bệnh nhân chỉ đến viện khi đã ở giai đoạn muộn, làm giảm hiệu quả điều trị và tăng vọt chi phí.
 |
| Khu vực hóa trị cho người bệnh tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh cơ sở 2. (Ảnh: Đinh Hằng/TTXVN) |
Song song đó, việc xây dựng một hệ thống ghi nhận ung thư (PBCR) chính xác và đầy đủ được xem là yêu cầu chiến lược cấp thiết.
Bác sĩ Võ Đức Hiếu khẳng định, chỉ khi có số liệu chính xác và chuẩn hóa, ngành y tế mới có cơ sở để tham mưu, triển khai các chính sách phòng chống ung thư hiệu quả, từ việc phân bổ nguồn lực, xây dựng chương trình sàng lọc phù hợp, đến đánh giá hiệu quả can thiệp (như tiêm HPV, chống thuốc lá).
Hiện nay, công tác ghi nhận dữ liệu đang đối mặt nhiều thách thức:
Chất lượng đầu vào: Nhiều bệnh viện chưa có chuyên môn, giao việc trích xuất dữ liệu cho nhân sự không chuyên y khoa, dẫn đến sai sót.
Dân số di biến động: Đặc biệt tại các thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh, dân số di biến động cao cùng các quy định bảo mật dữ liệu cá nhân gây khó khăn, dễ dẫn đến bỏ sót hoặc trùng lặp thông tin.
Dù vậy, các chuyên gia tin rằng thách thức này có thể khắc phục. TP. Hồ Chí Minh hiện là địa phương có nền tảng số hóa bệnh viện tốt, với hơn 90% bệnh viện có hệ thống phần mềm quản lý, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển ghi nhận ung thư tự động, giảm sai sót.
Giải pháp ứng phó toàn diện
Để ứng phó với làn sóng ung thư, ngành y tế cần một chiến lược đồng bộ, tập trung vào cả phòng ngừa và nâng cao năng lực điều trị.
Tăng cường phòng ngừa và tầm soát sớm:
Đây là chiến lược then chốt, bao gồm truyền thông thay đổi lối sống lành mạnh, kiểm soát các yếu tố rủi ro từ môi trường, và tiêm chủng mở rộng (viêm gan B, HPV). Quan trọng nhất là xây dựng và triển khai các chương trình sàng lọc phổ biến cho các loại ung thư thường gặp như vú, cổ tử cung, đại trực tràng và gan.
Nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị:
Ngành y tế cần đầu tư đào tạo nhân lực chuyên sâu, triển khai các mô hình điều trị đa mô thức, hội chẩn liên chuyên khoa và ứng dụng khám chữa bệnh từ xa. Đồng thời, cần tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại tại các bệnh viện ung bướu tuyến cuối và tuyến tỉnh.
Mở rộng hệ thống hỗ trợ:
Phát triển hệ thống chăm sóc giảm nhẹ, hỗ trợ tâm lý và phục hồi chức năng ngay từ khi chẩn đoán. Song song đó, nỗ lực mở rộng phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế cho các phác đồ và thuốc điều trị ung thư hiện đại, hướng tới bao phủ toàn dân.
Tại TP. Hồ Chí Minh, sau khi sáp nhập địa giới hành chính với Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương (từ 1/7/2025), lượng bệnh nhân đến Bệnh viện Ung Bướu cơ sở 2 đã tăng mạnh. Bệnh viện phải bố trí thêm 200 giường bệnh, triển khai kỹ thuật mới và mở rộng thanh toán BHYT để đáp ứng nhu cầu. Đây là một ví dụ điển hình cho thấy áp lực trước mắt và nhu cầu cấp thiết phải hành động sớm để giảm thiểu tác động của gánh nặng ung thư trong 20-30 năm tới.
 Nữ trinh tử - "Thần dược" cho sức khỏe xương khớp và thị lực |
 Longevity Pharma định vị thương hiệu dược phẩm hướng tới sức khỏe cộng đồng |
 Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 sẵn sàng vận hành vào cuối năm nay |
