Tại Hội nghị khoa học Ngoại khoa và Phẫu thuật nội soi toàn quốc 2025 tổ chức tại Thái Nguyên (ngày 14-15/11), các chuyên gia hàng đầu đã chia sẻ về những bước tiến vượt bậc và định hướng phát triển của ngành trong giai đoạn mới.
Phẫu thuật từ xa: Tầm nhìn trong tầm tay
Một trong những thông tin đáng chú ý nhất là khả năng thực hiện phẫu thuật nội soi từ xa tại Việt Nam. GS-TS Trần Bình Giang, Chủ tịch Hội Ngoại khoa và Phẫu thuật nội soi Việt Nam, khẳng định với trình độ của phẫu thuật viên và điều kiện công nghệ hiện nay, Việt Nam đã hoàn toàn có thể thực hiện được kỹ thuật này.
 |
| Với phẫu thuật nội soi robot và các ứng dụng về công nghệ thông tin, các bác sĩ Việt Nam sẽ thực hiện được phẫu thuật từ xa trong thời gian tới. Ảnhr: TL Bệnh viện K |
Theo GS Giang, yếu tố then chốt là độ dẫn truyền nhanh. "Bộ phận điều khiển của robot và bộ phận điều khiển kết nối với nhau bằng cáp quang. Khi khoảng cách chưa vượt quá độ trễ cho phép thì có thể thực hiện phẫu thuật nội soi từ xa," ông giải thích.
Ông nhấn mạnh: "Tới đây, bệnh nhân ở TP.HCM muốn một bệnh viện ở Hà Nội phẫu thuật nội soi từ xa là chuyện hoàn toàn trong tầm tay, có thể làm được".
Ca phẫu thuật nội soi từ xa đầu tiên trên thế giới được thực hiện xuyên Đại Tây Dương vào năm 2003. Việc đẩy mạnh ứng dụng robot và hướng tới mổ nội soi từ xa sẽ là ưu tiên hàng đầu, đặc biệt đối với những trường hợp khẩn cấp tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
Đẩy mạnh ứng dụng robot, AI và phẫu thuật thông minh
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, nhấn mạnh ngành ngoại khoa cần giữ vai trò tiên phong trong phát triển kỹ thuật cao, đổi mới công nghệ y học.
Thứ trưởng đề nghị ngành tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp phẫu thuật thông minh như sử dụng robot, chẩn đoán hình ảnh, trí tuệ nhân tạo (AI), mô phỏng 3D và công nghệ hồi phục nhanh (ERAS). Mục tiêu là nâng cao chất lượng điều trị, giảm thời gian nằm viện và tối ưu hóa chi phí cho người bệnh, đúng tinh thần "lấy người bệnh làm trung tâm".
 |
| GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Y tế phát biểu tại hội nghị. |
Thực tế, công nghệ robot đã được ứng dụng mạnh mẽ tại Việt Nam. GS Trần Bình Giang cho biết robot thế hệ 5 với các khớp nối tối ưu, cho phép thực hiện các cuộc phẫu thuật với độ chính xác rất cao, loại trừ độ rung của tay kỹ thuật viên.
Nhiều bệnh viện lớn như Bệnh viện K, Bệnh viện Nhi T.Ư, Bệnh viện Bình Dân, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM đã triển khai phẫu thuật robot, có nơi thực hiện hàng ngàn ca. Sắp tới, Bệnh viện hữu nghị Việt Đức và Bệnh viện Đại học Y dược quốc gia cũng sẽ đưa robot thế hệ mới nhất vào phẫu thuật.
Những bước tiến vượt bậc về ghép tạng
Ngành ngoại khoa Việt Nam cũng chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật ghép tạng. Theo GS Trần Bình Giang, Việt Nam đã thực hiện hơn 1.000 ca ghép tạng/năm, cao nhất Đông Nam Á.
"Chúng ta không chỉ ghép một tạng đơn lẻ, mà nay đã tiến hành ghép đa tạng từ người cho chết não," GS Giang chia sẻ.
Bệnh viện hữu nghị Việt Đức đã thực hiện thành công các ca ghép đa tạng đồng thời như ghép tim và gan; tim và phổi; gan và thận. Các kỹ thuật mới như nội soi lấy tạng, lấy đa tạng để ghép cũng được áp dụng thường quy. Thành tựu này đã thu hút cả người nước ngoài tìm đến Việt Nam điều trị và ghép tạng.
Nỗ lực tạo bình đẳng y tế, đưa kỹ thuật cao về cơ sở
Song song với việc phát triển kỹ thuật chuyên sâu tại các trung tâm lớn, ngành ngoại khoa đặc biệt chú trọng hỗ trợ các địa phương.
GS Trần Bình Giang tự hào chia sẻ: "Nhiều nước phát triển trung tâm ngoại khoa tiên tiến lớn nhưng so với việc đưa kỹ thuật này về vùng sâu, xa, một số nước chưa chắc làm được như Việt Nam".
Hội Ngoại khoa và Phẫu thuật nội soi Việt Nam đã tổ chức nhiều khóa đào tạo, cử chuyên gia "cầm tay chỉ việc" đến các bệnh viện vùng núi, vùng xa như Đồng Văn (tỉnh Tuyên Quang), Sốp Cộp (Sơn La).
"Khi một người bệnh đồng bào dân tộc thiểu số bị viêm ruột thừa mà được phẫu thuật nội soi tại chính địa phương và chỉ hơn một ngày ra viện về cuộc sống bình thường là điều kỳ diệu với bà con. Việt Nam đã và đang nỗ lực tạo ra sự bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ y tế," GS Giang nhấn mạnh.
Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cũng đề nghị Hội quan tâm hơn nữa tới trách nhiệm xã hội, nhân rộng các hoạt động mổ nhân đạo, khám sàng lọc, phát triển mạng lưới phẫu thuật cơ sở, hiện thực hóa chủ trương chăm sóc sức khỏe toàn diện theo Nghị quyết 72.
Định hướng hội nhập và nâng tầm quốc tế
Để ngành ngoại khoa bứt phá, vươn tầm, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn chỉ ra hai hướng đi quan trọng:
Chuẩn hóa chuyên môn: Xây dựng, chuẩn hóa hệ thống hướng dẫn chuyên môn, quy trình kỹ thuật, đồng hành cùng Hội đồng Y khoa Quốc gia trong công tác chuẩn hóa đánh giá năng lực hành nghề.
Hội nhập học thuật: Tạp chí của Hội cần phấn đấu đạt chuẩn Scopus, ACI. Các nhà khoa học cần hình thành nhóm nghiên cứu đa trung tâm, hợp tác quốc tế, công bố các nghiên cứu giá trị cao.
Thứ trưởng cũng nhấn mạnh cơ hội lớn khi Hội chuẩn bị đăng cai tổ chức Hội nghị châu Á tại Huế năm 2026, và xa hơn là mục tiêu tổ chức Hội nghị Phẫu thuật Nội soi Thế giới tại Việt Nam.
Hội nghị khoa học Ngoại khoa và Phẫu thuật nội soi toàn quốc 2025 có quy mô lớn với gần 350 bài báo cáo khoa học, cùng sự tham gia của nhiều chuyên gia quốc tế (Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Hà Lan). Nhiều kỹ thuật khó, hiện đại đã được trình diễn trực tiếp như phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng chéo, phẫu thuật nội soi cắt gan ứng dụng ICG.
Trong khuôn khổ sự kiện cũng đã diễn ra Đại hội đại biểu Hội Ngoại khoa và Phẫu thuật nội soi Việt Nam lần thứ II, nhiệm kỳ 2025-2030. GS-TS Trần Bình Giang tiếp tục được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Hội.
