Phản ứng dây chuyền từ bất ổn địa chính trị toàn cầu

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân (Trường Đại học Kinh tế TPHCM), thị trường vàng đang phản ứng rất mạnh theo tâm lý trú ẩn. Khi rủi ro chiến tranh gia tăng, dòng tiền có xu hướng rời khỏi các tài sản rủi ro như chứng khoán hay tiền số để tìm đến vàng. Việc giá vàng tăng vọt phản ánh trực tiếp sự lo ngại của thị trường quốc tế trước kịch bản gián đoạn năng lượng và thương mại toàn cầu.

Tuy nhiên, đợt tăng này không chỉ là phản ứng nhất thời mà nằm trong một chu kỳ tăng giá dài hạn đã hình thành. Các yếu tố cấu trúc như xu hướng phi toàn cầu hóa, nợ công cao tại các nền kinh tế lớn và việc các ngân hàng trung ương đa dạng hóa dự trữ ngoại hối đã thiết lập nền giá cao. Do đó, các cú sốc địa chính trị hiện nay dễ dàng "đẩy" vàng lên các đỉnh cao mới hơn so với những giai đoạn trước.

PGS.TS Nguyễn Văn Phương (Đại học Kinh tế - ĐHQG Hà Nội) nhận định thị trường đang định giá lại rủi ro địa chính trị khi vàng tiệm cận vùng đỉnh lịch sử. Bên cạnh yếu tố chiến sự, kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất trong năm 2026 cũng được xem là "bệ phóng" vững chắc cho kim loại quý trong trung hạn. Nhiều định chế tài chính quốc tế như JP Morgan và Bank of America thậm chí dự báo giá vàng có thể sớm chạm mốc 6.000 - 6.300 USD/ounce vào cuối năm nay.

Tại Việt Nam, ông Bùi Văn Huy, Phó Tổng Giám đốc FIDT, nhấn mạnh rằng vùng 5.000 USD/ounce hiện đã trở thành mặt bằng giá mới. Khi rủi ro phân cực địa chính trị và thương mại tăng cao, vàng trở thành tài sản ưu tiên nắm giữ số một. Dù vậy, trong ngắn hạn, giá vàng sẽ biến động rất mạnh và phụ thuộc chặt chẽ vào diễn biến từng ngày của chiến sự Trung Đông.

Cảnh báo bẫy tâm lý và rủi ro chính sách nội địa

Dù xu hướng dài hạn được dự báo khả quan, các chuyên gia đồng loạt phát đi cảnh báo đỏ về việc "mua đuổi" trong các nhịp tăng sốc. PGS.TS Nguyễn Hữu Huân phân tích rằng giá vàng hiện nay tăng chủ yếu do yếu tố tâm lý trú ẩn, khiến nó trở nên rất nhạy cảm với tin tức. Rủi ro lớn nhất hiện nay không phải là vàng không tăng nữa, mà là nhà đầu tư mua đúng vào vùng tâm lý hưng phấn khi giá đã phản ánh phần lớn thông tin bất ổn.

Nhà đầu tư trong nước còn phải đối mặt với một lớp rủi ro riêng biệt là chênh lệch giữa giá vàng nội và ngoại đang ở mức rất cao. Do nguồn cung hạn chế và tính chất đặc thù của vàng miếng thương hiệu quốc gia, giá vàng Việt Nam thường có xu hướng khuếch đại biến động thế giới. Điều này có nghĩa là khi thế giới tăng vì rủi ro, trong nước thường tăng mạnh hơn, nhưng khi rủi ro giảm, giá nội địa thường có độ trễ và hạ chậm hơn.

Để hạn chế rủi ro, TS. Nguyễn Văn Lộc (Đại học Phenikaa) khuyến nghị nhà đầu tư cần cẩn trọng với các thay đổi chính sách nội địa. Các yếu tố như siết đầu cơ, thay đổi cơ chế đấu thầu nhằm thu hẹp chênh lệch giá là những biến số khó lường. Việc chạy theo những cú tăng sốc ngắn hạn chỉ vì tin tức chiến sự có thể khiến nhà đầu tư mắc kẹt khi thị trường hạ nhiệt hoặc chính sách quản lý được thắt chặt.

Các chuyên gia khuyên người dân nên tiếp cận vàng như một tài sản bảo toàn giá trị dài hạn thay vì công cụ lướt sóng kiếm lời nhanh. Việc chia nhỏ vốn để tích lũy trong các nhịp điều chỉnh, tuyệt đối không "tất tay" hoặc sử dụng đòn bẩy tài chính lúc giá đang dựng đứng là chiến lược cần thiết. Kiên nhẫn chờ các nhịp điều chỉnh thường an toàn hơn so với việc mua tập trung ở một mức giá cao trong giai đoạn biến động mạnh.