Bún Mạch Tràng - Tinh hoa văn hóa ẩm thực Việt

Mảnh đất thôn Mạch Tràng (xã Cổ Loa, Đông Anh, Hà Nội) là nơi “sản sinh” ra loại bún “tiến vua” nổi tiếng - bún Mạch Tràng. Đây là một trong những loại bún chứa đựng tinh hoa văn hóa ẩm thực xưa, là thương hiệu bún nổi tiếng của người dân thôn Mạch Tràng còn được lưu giữ đến ngày nay.
Nam Định: Khảo sát di sản văn hóa ẩm thực Việt Nam Ẩm thực Việt Nam được vinh danh tại khung giờ vàng trên kênh truyền hình lớn nhất tại Pháp Quảng bá ẩm thực Việt Nam tại Liên hoan ẩm thực Pháp ngữ năm 2021

Về lại lịch sử bún “tiến vua”

Nhắc đến làng Mạch Tràng, người ta sẽ nghĩ ngay về ngồi làng có loại bún "tiến vua” nức tiếng đất cổ đồ từ ngàn năm.

Sở dĩ được gọi với cái tên "sang trọng" như vậy là bởi món ăn này gắn liền với sự tích về Vua An Dương Vương trong lễ dạm hỏi của công chúa Mị Châu và chàng Trọng Thủy.

Bún Mạch Tràng - Tinh hoa văn hóa ẩm thực Việt
Bún Mạch Tràng

Theo các cụ thâm niên trong làng nghề kể lại, xưa kia, một đầu bếp cung đình trong lúc chuẩn bị yến tiệc dạm hỏi, do bất cẩn nên đã làm đổ bột gạo vào chiếc rổ đặt trên vạc nước sôi. Bột gạo lỏng mềm, trôi qua các kẻ hở của rõ tạo thành những sợi dây dài và được nước sôi trong vạc làm chín.

Để “chữa cháy”, người đầu bếp đã đem sợi bột chín kia xào với rau cần. Món ăn đơn giản nhưng gây ấn tượng khiến vua An Dương Vương cực kỳ yêu thích.

Cứ thế theo thời gian, đến nay, bún Mạch Tràng vẫn được dân trong làng gìn giữ, trong cỗ cúng ngày 13 tháng Tám âm lịch, tục gọi là "ăn sêu bà Chúa" hàng năm luôn có món bún xào rau cần. Đặc biệt, trong bất kỳ dịp lễ hay cúng bái gì, người dân Mạch Tràng đều làm sẵn hai bát bún, một bát tiến vua, một bát đặt trên bàn thờ gia tiên.

Anh Bùi Văn Thắng - nghệ nhân làm bún lâu năm tại làng chia sẻ, bún Mạch Tràng mang một nét riêng biệt, không lẫn với các loại bún khác. Bún do người dân “chính gốc" Mạch Tràng làm ra có một màu trắng ngà đặc trưng và đặc biệt rất dai, đem xào với rau cần không bị nát. Tuy nhiên, để làm ra được những sợi bún thơm ngon đó cần phải trải qua rất nhiều công đoạn.

Gạo làm bún phải chọn gạo Khang dân ngon, được sàng sảy kỹ, loại bỏ hết các hạt lép, đầu bị “muội", rồi đem vo, đãi sạch sạn. Bún sẽ không làm trực tiếp từ bột sống mà phải qua quá trình ngâm ủ kỹ khoảng từ 2 - 3 ngày, có như thế bún mới không bị chua và có thể để được từ hai đến ba ngày.

Xong phần bột sẽ đến công đoạn vuốt bún, dãy được xem là công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ và khéo léo nhất, không phải ai cũng có thể vuốt được những sợi bún đều và đẹp, chỉ những người thợ lâu năm, có kinh nghiệm mới có thể làm được điều này.

Bún Mạch Tràng - Tinh hoa văn hóa ẩm thực Việt
Nỗ lực gìn giữ nghề làm bún truyền thống

Ngoài các khâu chọn gạo, ngâm ủ đúng thời gian, bún Mạch Tràng còn phải được làm bằng nguồn nước giếng khoan không cặn, trong vắt như nước suối trên rừng.

“Những nhà làm bún ở đây luôn quan niệm rằng, bún ngon thì phải làm cẩn thận, mà càng làm cẩn thận thì bún lại càng ngon. Và điều đặc biệt, bún Mạch Tràng hoàn toàn không sử dụng chất bảo quản, nên hễ vào bất cứ cơ sở sản xuất bún nào trong làng, rất khó để ngửi thấy mùi chua, nồng từ các thùng ngâm gạo như làm các loại bún khác...” anh Thắng chia sẻ thêm.

Để bún “tiến vua” không bị mai một

Làng Mạch Tràng trước kia có hơn 500 hộ dân làm bún theo phương thức thủ công, tuy nhiên đến nay, số lượng các hộ làm bún trong làng giảm đi khá nhiều do vẫn giữ cách làm bún truyền thống, dẫn đến việc không cạnh tranh kịp với các thương hiệu bún khác trên thị trường.

Theo Chủ tịch UBND xã Cổ Loa Nguyễn Kim Nhật, vào năm 2009, xã đã triển khai thực hiện nhiều dự án, trong đó có Dự án xây dựng mô hình sản xuất bún và giao cho làng Mạch Tràng nhằm động viên và hỗ trợ cho những hộ dân làm bún về kỹ thuật máy móc, vừa nâng cao giá trị mà vẫn không làm mất đi nghề truyền thống của cha ông.

Kết quả, đến năm 2018, bún Mạch Tràng vinh dự được công nhận là sản phẩm nhân hàng truyền thống theo Quyết định số 4649/QĐUB của UBND TP. Hà Nội. Đều dặn các năm, loại bún "tiến vua" Mạch Tràng là sản phẩm thường xuyên có mặt tại các hội chợ triển lãm, hội chợ thường niên... do nhiều địa phương tệ chức.

Làng Mạch Tràng nói riêng và xã Cổ Loa nói chung sẽ phấn đấu đưa thương hiệu bún Mạch Tràng có mặt trên nhiều thị trường lớn nhỏ trong cả nước, đồng thời hướng đến xuất khẩu trong thời gian không xa.

M.Hòa

Có thể bạn quan tâm

Cùng chuyên mục

Tin khác

TP. Phổ Yên (Thái Nguyên): Xây dựng vùng sản xuất nông nghiệp xanh, bền vững

TP. Phổ Yên (Thái Nguyên): Xây dựng vùng sản xuất nông nghiệp xanh, bền vững

Để phát huy những lợi thế sẵn có, đồng thời đóng góp vào sự ổn định và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thái Nguyên, TP. Phổ Yên đã hình thành và xác định một hướng đi mới là xây dựng vùng sản xuất nông nghiệp xanh và bền vững, giữ môi trường trong lành và nâng cao thu nhập cho người dân...
Lào Cai: Phát động phong trào, đưa Mường Khương trở thành vùng trọng điểm chè

Lào Cai: Phát động phong trào, đưa Mường Khương trở thành vùng trọng điểm chè

Mới đây, tại xã Bản Sen (huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai), Ban Chỉ đạo phát triển nông nghiệp hàng hóa huyện tổ chức Lễ phát động “Phong trào sản xuất chè” năm 2022. Mục đích nhằm đưa huyện Mường Khương trở thành vùng sản xuất chè trọng điểm của tỉnh bằng việc chế biến sâu, chuyển đổi sản xuất, tăng diện tích trồng chè từ trồng cây kém hiệu quả...
Cao Bằng: Tập trung phát huy tiềm năng từ cây chè Đoỏng Lẹng

Cao Bằng: Tập trung phát huy tiềm năng từ cây chè Đoỏng Lẹng

Chính quyền cùng người dân thôn Đoỏng Lẹng (TT. Đông Khê, Thạch An, Cao Bằng) đang đẩy mạnh việc tập trung phát huy tiềm năng từ cây chè địa phương, phấn đấu xây dựng thương hiệu cũng như khẳng định giá trị kinh tế mà cây chè mang lại, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
Hòa Bình: Tập trung phát triển, tạo chỗ đứng vững cho thương hiệu chè Sông Bôi

Hòa Bình: Tập trung phát triển, tạo chỗ đứng vững cho thương hiệu chè Sông Bôi

Hòa Bình là địa phương có điều kiện khí hậu thuân lợi, thổ nhưỡng tốt, rất thích hợp cho việc trồng và phát triển sản phẩm chè Sông Bôi. Hiện trên địa bàn huyện Lạc Thủy đang bước đầu hình thành những vùng sản xuất mang tính hàng hóa, góp phần nâng cao giá trị trên một đơn vị canh tác sản phẩm chè của địa phương.
Sắp diễn ra Lễ hội trái cây Khánh Sơn lần thứ 2

Sắp diễn ra Lễ hội trái cây Khánh Sơn lần thứ 2

Chương trình Lễ hội trái cây lần thứ 2 năm 2022 dự kiến sẽ diễn ra trong thời gian 4 ngày (từ 4-7/8/2022) tại thị trấn Tô Hạp, huyện Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa.
Lai Châu: Tập trung nâng cao chất lượng vùng sản xuất nguyên liệu chè của địa phương

Lai Châu: Tập trung nâng cao chất lượng vùng sản xuất nguyên liệu chè của địa phương

Trong những năm qua, tỉnh Lai Châu đã mạnh dạn chi ngân sách lớn cho việc phát triển nông nghiệp, đặc biệt là cây chè. Trong đó đẩy mạnh quan tâm đầu tư, hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu, tìm kiếm đối tác đầu tư... và mở rộng thị trường tiêu thụ, xuất khẩu sản phẩm chè của địa phương.
Yên Bái: Tập trung đẩy mạnh, nâng cao chất lượng nông sản địa phương

Yên Bái: Tập trung đẩy mạnh, nâng cao chất lượng nông sản địa phương

Nhờ việc tận dụng, khai thác hiệu quả các lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng,... huyện Văn Chấn (Yên Bái) đã hình thành nhiều vùng sản xuất chuyên canh với các sản phẩm đặc sản chủ lực như: Gạo nếp Tú Lệ, các sản phẩm chè, cam, mật ong, các sản phẩm từ quế… từ đó giúp nâng cao chất lượng nông sản chủ lực của địa phương.
MEATDeli được vinh danh “Thương hiệu Vàng nông nghiệp Việt Nam năm 2022”

MEATDeli được vinh danh “Thương hiệu Vàng nông nghiệp Việt Nam năm 2022”

Ngày 16/7/2022 tại Hà Nội, thịt mát MEATDeli của CTCP Masan MEATLife đã được vinh danh “Thương hiệu Vàng nông nghiệp Việt Nam năm 2022”. Đây là Chương trình được Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam tổ chức thường niên trên quy mô toàn quốc.
Đắk Nông: Kết hợp phát triển công nghiệp nông thôn gắn với vùng nguyên liệu

Đắk Nông: Kết hợp phát triển công nghiệp nông thôn gắn với vùng nguyên liệu

Nhận thấy được những ưu điểm từ việc đặt cơ sở sản xuất tại vùng nguyên liệu, Đắk Nông tập trung đầu tư trang thiết bị, máy móc nhằm đảm bảo chất lượng, chủ động được nguyên liệu để phục vụ chế biến. Qua đó, góp phần tạo nên sự phát triển bền vững trong sản xuất gắn với chế biến giúp người dân có thể chủ động trong sản xuất, giảm bớt gánh nặng về chi phí...
Cao Bằng: Triển khai hoạt động du lịch bền vững tại các điểm di sản trên địa bàn huyện Trùng Khánh

Cao Bằng: Triển khai hoạt động du lịch bền vững tại các điểm di sản trên địa bàn huyện Trùng Khánh

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL), UBND huyện Trùng Khánh vừa tổ chức Hội thảo phối hợp triển khai hoạt động du lịch bền vững tại các điểm di sản, đối tác Công viên địa chất Non nước Cao Bằng trên địa bàn huyện Trùng Khánh giai đoạn 2022 - 2025. Hội thảo nhằm góp phần đẩy mạnh hơn nữa việc phát triển du lịch công đồng, từng bước đưa du lịch Cao Bằng thành điểm đến hấp dẫn, thú vị đối với du khách.
Xem thêm

Thương hiệu nổi bật

eco-parl
cai-lan
richy-nho
partner-bivaco
partner-shb
partner-tan-hoang-minh-group
partner-hdbank
partner-sunshine-group
partner-vinacomin
partner-viglacera
partner-th
partner-bacabank
partner-danko-group
ttp
doji
nam-cuong
bidv
vietjet-2
agribank
partner-vingroup
bimland
novaland
hung-thinh
intracom-2
Phiên bản di động