Thử thách sức khỏe gia tăng theo cấp số nhân

TS.BS Võ Hồng Minh Công, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TPHCM) cho biết, thức khuya xem bóng đá vốn đã là một thử thách lớn với cơ thể. Nhưng khi bạn thêm vào đó thói quen ăn đêm và uống bia rượu, tác hại với sức khỏe không chỉ cộng dồn mà gia tăng theo cấp số nhân. Dưới góc độ y khoa, việc thức khuya kéo dài làm thay đổi nhịp sinh học của cơ thể. Tình trạng thiếu ngủ, ăn uống thất thường trong thời gian diễn ra các giải đấu lớn có thể thúc đẩy các rối loạn chuyển hóa, làm tăng huyết áp và gây ra nhiều biến đổi bất lợi khác. "Những yếu tố này làm gia tăng nguy cơ đột quỵ cũng như các biến cố tim mạch", bác sĩ Công nói.

Nhiều cổ động viên nghĩ rằng một lon bia sẽ giúp họ thư giãn và dễ ngủ hơn sau những phút giây căng thẳng hướng mắt vào màn hình để theo dõi trận đấu kéo dài, nhưng sự thật hoàn toàn ngược lại. Bia rượu phá hủy cấu trúc giấc ngủ, đặc biệt là giai đoạn REM (giấc ngủ chuyển động mắt nhanh) - thời điểm vàng mà cơ thể phục hồi sâu nhất - khiến bạn thức dậy với cảm giác mệt mỏi dù tưởng chừng đã ngủ đủ giấc. Chưa dừng lại ở đó, bia rượu có thể gây giãn mạch đột ngột làm tụt huyết áp, sau đó gây hiệu ứng bật ngược khiến huyết áp tăng vọt vào những giờ tiếp theo, một cơ chế cực kỳ nguy hiểm cho người tăng huyết áp và bệnh tim.

Thực tế, tình trạng "sáng đi làm, đêm thức xem bóng" là thói quen phổ biến của nhiều người hâm mộ mỗi mùa World Cup. Anh Đức Cường (nhân viên văn phòng, sống tại Hà Nội), người vốn có lịch sinh hoạt ổn định trước đó, chia sẻ: "Những trận bắt đầu lúc 2h sáng, tôi vẫn cố thức để xem. Hôm sau vẫn phải dậy đi làm như bình thường nên người lúc nào cũng trong trạng thái mệt mỏi, thiếu ngủ".

Chia sẻ về điều này, Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thu Huyền (Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, Bộ Công an) phân tích, khi cơ thể thiếu ngủ, hệ thần kinh giao cảm sẽ hoạt động mạnh hơn, làm tăng tiết các hormone gây căng thẳng như adrenaline và cortisol. Điều này có thể khiến nhịp tim tăng, huyết áp tăng và làm tăng nhu cầu oxy của cơ tim.

Bác sĩ Huyền cho hay: "Thiếu ngủ kéo dài còn làm gia tăng phản ứng viêm, ảnh hưởng đến chức năng nội mạc mạch máu, đồng thời làm tăng xu hướng hình thành huyết khối. Đây đều là những yếu tố liên quan đến nguy cơ xuất hiện các biến cố tim mạch". Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí European Heart Journal năm 2011 cũng chỉ ra rằng, thời gian ngủ chỉ khoảng 5-6 giờ mỗi đêm kéo dài có liên quan đến nguy cơ cao hơn mắc tăng huyết áp, bệnh mạch vành, rối loạn nhịp tim, đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Ngoài ra, thiếu ngủ còn làm giảm tập trung, suy giảm trí nhớ, mệt mỏi, dễ cáu gắt, tăng đường huyết và làm suy giảm hệ miễn dịch.

Nguy cơ từ combo thức khuya, bia rượu và chất kích thích

Theo bác sĩ Nguyễn Thu Huyền, nguy cơ đối với sức khỏe càng tăng khi việc thức đêm xem bóng đá đi kèm với rượu bia, thuốc lá hoặc các chất kích thích. Trong nhiều cuộc tụ tập, người hâm mộ thường dùng thức ăn nhanh, đồ chiên rán, hoặc uống cà phê đậm đặc, nước tăng lực để chống buồn ngủ.

"Trong nhiều cuộc tụ tập xem bóng đá, người hâm mộ thường có thói quen uống bia rượu, ăn đồ chiên rán, hút thuốc hoặc sử dụng cà phê, nước tăng lực để chống buồn ngủ. Những yếu tố này khi kết hợp với việc thức khuya và cảm xúc căng thẳng trong trận đấu có thể tạo thành gánh nặng lớn cho hệ tim mạch", bác sĩ phân tích.

Rượu bia có thể gây mất nước, rối loạn điện giải và làm tăng huyết áp tạm thời. Việc uống nhiều rượu trong thời gian ngắn còn làm tăng nguy cơ xuất hiện các cơn rối loạn nhịp tim, trong đó có rung nhĩ cấp tính, thường được gọi là "Holiday Heart Syndrome". Việc lạm dụng thức uống có cồn không chỉ đe dọa tim mạch, tăng nguy cơ đột quỵ mà còn làm tổn thương nặng nề đến dạ dày, gan và nhiều cơ quan khác.

Đặc biệt, đối với những người đã có sẵn bệnh lý nền như tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc bệnh lý mạch máu não, sự kết hợp giữa thiếu ngủ, rượu bia và cảm xúc quá mức khi theo dõi trận đấu có thể trở thành yếu tố khởi phát các biến cố nguy hiểm. Cảm xúc hồi hộp, căng thẳng khi đội nhà thi đấu sẽ đẩy nhịp tim và huyết áp lên rất cao. TS.BS Võ Hồng Minh Công lưu ý: "Nhiều trường hợp do mải theo dõi trận đấu nên quên uống thuốc buổi tối. Khi kết hợp với trạng thái cảm xúc bị kích thích, huyết áp có thể tăng cao và làm tăng nguy cơ xảy ra biến cố tim mạch".

Bác sĩ Huyền khuyến cáo thêm: "Những người có bệnh mạch vành, suy tim, tiền sử đột quỵ, rung nhĩ, bệnh cơ tim, người từng đặt stent, phẫu thuật tim hoặc có thiết bị tạo nhịp cần giữ tâm lý ổn định, tránh quá kích động khi xem các trận đấu". Người bệnh tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi giờ uống thuốc, có thể đặt báo thức để tránh quên. Đồng thời, cần đi cấp cứu ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau ngực kéo dài hoặc tăng dần, khó thở đột ngột, hồi hộp đánh trống ngực kéo dài, chóng mặt, ngất, méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó hoặc đau đầu dữ dội bất thường.

Tận hưởng đam mê bóng đá nhưng không đánh đổi sức khỏe

Mặc dù nhu cầu theo dõi các trận cầu đỉnh cao là hoàn toàn chính đáng, nhưng các chuyên gia y tế cho rằng người hâm mộ hoàn toàn có thể tận hưởng không khí World Cup 2026 một cách an toàn nếu biết sắp xếp thời gian và sinh hoạt hợp lý.

Trước hết, cần ưu tiên đảm bảo giấc ngủ. Người trưởng thành nên cố gắng duy trì tổng thời gian ngủ khoảng 6-8 giờ mỗi ngày. Nếu xác định sẽ thức xem một trận đấu muộn, bạn nên tranh thủ ngủ sớm từ 1-2 giờ trước khi trận đấu diễn ra hoặc ngủ bù khoảng 20-30 phút vào ngày hôm sau để cơ thể có thời gian phục hồi. Giữa các trận đấu, nên dành thời gian nghỉ ngơi thay vì liên tục dán mắt vào màn hình.

Bác sĩ Huyền đưa ra lời khuyên: "Không nhất thiết phải xem tất cả các trận đấu. Người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền nên lựa chọn những trận đấu thực sự quan tâm thay vì thức khuya liên tục nhiều đêm".

Về chế độ dinh dưỡng, người xem bóng đá nên uống đủ nước, ưu tiên chọn các thực phẩm lành mạnh như trái cây, sữa chua, các loại hạt để ăn nhẹ; hạn chế tối đa đồ ăn nhiều muối, chất béo bão hòa và đồ chiên rán. Việc hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá, tránh lạm dụng cà phê hay nước tăng lực vào ban đêm là chìa khóa vàng giúp giảm áp lực cho hệ tim mạch. Bên cạnh đó, người hâm mộ nên duy trì vận động thể thao từ 30 phút mỗi ngày, và lưu ý đứng dậy đi lại, kéo giãn cơ thể sau một thời gian dài ngồi chăm chú xem bóng đá.

Để mùa ăn ngủ cùng bóng đá trọn vẹn và an toàn, sự chừng mực trong lối sống chính là tấm lá chắn tốt nhất. Đúng như thông điệp mà bác sĩ Nguyễn Thu Huyền nhấn mạnh: "World Cup là ngày hội bóng đá, nhưng sức khỏe mới là chiếc cúp quan trọng nhất. Cổ vũ hết mình nhưng cần có chừng mực, ngủ nghỉ hợp lý, hạn chế rượu bia và tuân thủ điều trị nếu có bệnh nền để tận hưởng trọn vẹn niềm vui thể thao một cách an toàn".