Theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, do ảnh hưởng của không khí lạnh, ngày 9/11, tỉnh Thanh Hóa tiếp tục có mưa vừa, mưa to, có nơi trên 120 mm. Trước đó, một số trạm đo trên địa bàn tỉnh ghi nhận lượng mưa rất lớn, trong đó Thanh Tân đạt 449 mm, Như Xuân 403 mm, hồ Khe Dài 349 mm. Đáng chú ý, mực nước sông Yên tại trạm Chuối lúc 9 giờ ngày 9/11 đạt 3,72 m, cao hơn báo động III 0,22 m và tiếp tục lên.

Mưa lớn với cường suất cao trong thời gian ngắn khiến nguy cơ ngập úng tại các vùng trũng thấp, khu đô thị, khu công nghiệp gia tăng; đồng thời tiềm ẩn nguy cơ lũ quét trên các sông, suối nhỏ và sạt lở đất tại những khu vực có địa hình dốc.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, thiên tai đã gây ra những ảnh hưởng đáng kể đến đời sống dân sinh và hạ tầng giao thông. Tại xã Như Xuân, mưa lớn khiến 5 hộ dân ở thôn Tân Bình bị sạt lở taluy âm, taluy dương, ảnh hưởng trực tiếp đến nhà ở. Trên tuyến đường Hồ Chí Minh và một số tuyến đường tỉnh, đường xã cũng xuất hiện nhiều điểm sạt lở, với tổng khối lượng đất đá ước tính khoảng 300 m³. Chính quyền địa phương đã huy động lực lượng hỗ trợ các hộ dân khắc phục tạm thời, tổ chức dọn dẹp đất đá, đồng thời rà soát, thống kê thiệt hại để có phương án hỗ trợ.

Đáng chú ý, tại xã Thanh Kỳ, mưa lớn khiến nước từ thượng nguồn đổ về, gây sụt lún nghiêm trọng tại một số vị trí mố cầu trên tuyến quốc lộ Nghi Sơn - Bãi Trành. Có vị trí mố cầu bị sụt sâu khoảng 1,2 - 1,5 m, mặt đường bê tông nhựa xuất hiện nhiều vết nứt, gãy, khiến tuyến đường kết nối đi Nghi Sơn bị chia cắt hoàn toàn, ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại và hoạt động vận tải.

Ông Đặng Hồng Sơn, Chủ tịch UBND xã Thanh Kỳ cho biết, trong vòng 24 giờ, lượng mưa đo được trên địa bàn lên tới 470 mm, khiến nước dâng nhanh và nhiều khu vực bị ngập. Ngay từ khoảng 2 giờ sáng 9/11, chính quyền địa phương đã huy động lực lượng có mặt tại các điểm xung yếu, triển khai phương án ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”, cảnh báo người dân không đi qua những vị trí nguy hiểm. Trước tình trạng mực nước hồ Yên Mỹ lên nhanh, địa phương cũng tổ chức di dời 5 hộ dân đến nơi an toàn.

Không chỉ ảnh hưởng đến nhà ở và giao thông, mưa lũ còn gây thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp. Tại xã Như Xuân, khoảng 15 ha hoa màu, rau màu và 0,9 ha rừng trồng bị ảnh hưởng; khoảng 360 con gà bị chết do ngập úng, cùng 8,8 ha diện tích nuôi trồng thủy sản bị ảnh hưởng. Tại xã Trung Chính, hơn 75 ha cây trồng vụ đông bị ngập sâu, trong khi tổng diện tích cây trồng vụ đông của địa phương khoảng 376 ha.

Ở xã Ba Đình, phần lớn trong tổng số khoảng 180 ha cây trồng vụ đông bị ảnh hưởng bởi ngập úng. Địa phương đã huy động 2 máy bơm dã chiến công suất lớn cùng hàng chục máy bơm nhỏ của người dân để tập trung tiêu nước. Nhờ triển khai các giải pháp đồng bộ, đến sáng 9/11, diện tích cây trồng vụ đông còn bị ngập khoảng 30 ha.

Trước tình hình đó, các địa phương đang khẩn trương khơi thông dòng chảy, vận hành hệ thống tiêu thoát nước, kiểm tra các công trình thủy lợi và tập trung khắc phục những điểm ách tắc. Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng tổ chức kiểm tra hệ thống tiêu thoát nước tại các tuyến sông, kênh tiêu chính thuộc địa bàn các huyện Hoằng Hóa, Hậu Lộc, Nga Sơn (cũ) và Trạm bơm tiêu Đông Thịnh (phường Đông Sơn), nhằm đánh giá khả năng vận hành, chủ động tiêu úng, hạn chế thấp nhất thiệt hại đối với sản xuất.

Trước tình hình mưa lũ diễn biến phức tạp, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đã ban hành Công văn số 62/BCĐ-BNNMT gửi UBND tỉnh Thanh Hóa, đề nghị địa phương chủ động triển khai các biện pháp ứng phó với mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất.

Theo đó, tỉnh cần thường xuyên theo dõi chặt chẽ các bản tin cảnh báo, dự báo thời tiết, thủy văn; kịp thời thông tin đến chính quyền cơ sở và người dân để chủ động phòng tránh. Các lực lượng chức năng phải tăng cường kiểm tra, rà soát những khu vực ven sông, suối, vùng trũng thấp, nơi có nguy cơ ngập sâu, lũ quét, sạt lở đất; chủ động tổ chức di dời, sơ tán người dân đến nơi an toàn khi cần thiết.

Cùng với nhiệm vụ bảo vệ dân cư, công tác bảo đảm an toàn giao thông cần được đặt ở mức ưu tiên cao. Các địa phương phải bố trí lực lượng canh gác, hướng dẫn phương tiện tại những ngầm tràn, tuyến đường bị ngập sâu, nước chảy xiết, khu vực đã xảy ra sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở; kiên quyết không để người và phương tiện đi qua những vị trí không bảo đảm an toàn. Đồng thời, chuẩn bị lực lượng, vật tư, phương tiện để kịp thời xử lý sự cố, khắc phục các điểm sạt lở, bảo đảm giao thông trên những trục đường chính.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia cũng yêu cầu tỉnh Thanh Hóa rà soát, triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn đối với hầm, lò khai thác khoáng sản, công trình đang thi công, hồ chứa và khu vực hạ du, đặc biệt là các hồ chứa thủy điện nhỏ, thủy lợi nhỏ và những hồ có nguy cơ mất an toàn. Việc vận hành, điều tiết hồ chứa phải được thực hiện chủ động, đúng quy định, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du; bố trí lực lượng thường trực để kịp thời xử lý những tình huống phát sinh.

Đối với công tác phòng, chống lũ, các địa phương cần triển khai phương án bảo đảm an toàn đê điều theo từng cấp báo động, chủ động kiểm tra các tuyến đê, công trình phòng chống thiên tai và sẵn sàng lực lượng ứng cứu khi có sự cố. Việc khơi thông dòng chảy, tiêu thoát nước tại khu dân cư, khu đô thị, khu công nghiệp cũng cần được thực hiện đồng bộ, tránh để tình trạng ngập úng kéo dài gây ảnh hưởng đến đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Một yêu cầu quan trọng khác được đặt ra là tăng cường thông tin, tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông và hệ thống thông tin cơ sở. Người dân cần được cập nhật kịp thời diễn biến mưa lũ, trang bị kỹ năng nhận biết nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, kỹ năng sơ tán và phòng tránh thiên tai, nhất là tại các khu vực miền núi, ven sông, suối và vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ.

Theo cảnh báo của cơ quan khí tượng thủy văn, mưa tại Thanh Hóa còn có khả năng xuất hiện với cường suất lớn, có nơi trên 100 mm trong 3 giờ. Nguy cơ ngập lụt từ 0,2 - 0,7 m được cảnh báo tại các xã Thanh Kỳ, Yên Thọ, Nông Cống, Mậu Lâm, Xuân Bình và Thắng Lộc; đồng thời nguy cơ rất cao xảy ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ và sạt lở đất tại khu vực có địa hình dốc. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Thanh Hóa đã phát lệnh báo động II trên sông Yên tại trạm thủy văn Chuối, yêu cầu các địa phương triển khai phương án ứng phó, bảo đảm an toàn đê điều và chủ động sơ tán người dân tại những khu vực có nguy cơ ngập sâu, sạt lở.

Trước diễn biến khó lường của thiên tai, yêu cầu đặt ra đối với các cấp, các ngành và chính quyền cơ sở không chỉ là khẩn trương khắc phục hậu quả trước mắt mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa. Mỗi khu vực xung yếu cần có phương án cụ thể; mỗi tình huống phát sinh phải được chuẩn bị lực lượng, phương tiện và cách xử lý phù hợp.

Đặc biệt, việc phát huy vai trò của lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai tại cơ sở, thực hiện nghiêm phương châm “4 tại chỗ”, kết hợp với sự chủ động của người dân sẽ góp phần hạn chế thấp nhất thiệt hại do mưa lũ gây ra.

Trong mọi tình huống, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của Nhân dân phải được đặt lên hàng đầu. Sự chủ động, quyết liệt trong chỉ đạo và hành động ngay từ cơ sở chính là yếu tố then chốt để Thanh Hóa ứng phó hiệu quả với mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, giảm thiểu thiệt hại và sớm ổn định