Chỉ cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh cho anh, chị, em ruột

So với dự thảo hồi đầu tháng 10, quy định về đối tượng nhận mô từ người dưới 18 tuổi đã được thu hẹp đáng kể. Cụ thể, người chưa đủ 18 tuổi chỉ được phép hiến mô tái sinh (như tủy xương, tế bào gốc tạo máu) cho anh, chị, em ruột trong trường hợp không có người hiến trưởng thành nào phù hợp. Việc hiến mô này tuyệt đối không áp dụng đối với máu và các thành phần máu.

Việc loại bỏ cha, mẹ đẻ ra khỏi danh sách người nhận mô từ trẻ dưới 18 tuổi xuất phát từ những lo ngại về đạo đức và tâm lý. Theo cơ quan soạn thảo, sự điều chỉnh này nhằm tránh tình huống xung đột lợi ích khi cha mẹ vừa là người đại diện hợp pháp quyết định việc hiến mô của con, lại vừa chính là người tiếp nhận phần mô hiến đó. Bên cạnh đó, dự thảo luật tiếp tục giữ vững nguyên tắc nghiêm cấm tuyệt đối việc lấy các bộ phận cơ thể lành (như thận, gan, tim, phổi) của người dưới 18 tuổi đang sống dưới mọi hình thức.

Bỏ quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến mô, tạng

Một thay đổi lớn khác trong dự thảo mới nhất là việc Chính phủ đã rút lại đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác. Trước đó, đề xuất này đã gây ra nhiều luồng tranh luận trái chiều trong dư luận cũng như tại các phiên thảo luận của Quốc hội về những hệ lụy tâm lý và nguy cơ lợi dụng quan hệ phụ thuộc.

Theo quy định mới được chỉnh lý, chỉ những người từ đủ 18 tuổi trở lên mới có quyền tự mình bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến tạng. Đối với trường hợp người dưới 18 tuổi hiến mô sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn, bắt buộc phải có văn bản đồng ý của người đại diện hợp pháp theo thứ tự ưu tiên chặt chẽ: cha, mẹ đẻ; anh, chị ruột; ông bà nội, ngoại. Sự thay đổi này giúp giải quyết dứt điểm các vướng mắc pháp lý về quyền hủy đăng ký hay sự bất đồng ý kiến giữa trẻ em và người giám hộ.

Siết chặt quy trình tư vấn và thiết lập hội đồng đánh giá độc lập

Để đảm bảo người dưới 18 tuổi không bị ép buộc và hoàn toàn tự nguyện, dự thảo luật quy định mọi ca hiến mô đều phải đáp ứng những điều kiện y tế và pháp lý vô cùng khắt khe. Trẻ em phải có đủ sức khỏe, đồng thời cả người hiến dưới 18 tuổi và cha mẹ đẻ (hoặc người giám hộ) đều phải được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe, tâm lý và xã hội. Việc lấy mô cũng yêu cầu phải có văn bản đồng ý của cả cha và mẹ đẻ, trừ trường hợp một người đã mất.

Đặc biệt, cơ sở y tế thực hiện lấy mô bắt buộc phải thành lập một Hội đồng tư vấn bao gồm các chuyên gia y tế, pháp luật và tâm lý. Để đảm bảo tính minh bạch, các thành viên trong hội đồng này không được phép trực tiếp tham gia vào ca lấy, ghép mô đó. Thậm chí, bác sĩ đưa ra quyết định người hiến đủ điều kiện sức khỏe cũng không được phép là người chẩn đoán, chỉ định ghép hoặc trực tiếp tư vấn cho người hiến.

Dự án luật này dự kiến được Quốc hội thảo luận tại hội trường vào ngày 2/11 và tiến hành biểu quyết thông qua vào ngày 21/11 tới đây, hướng tới một hành lang pháp lý chặt chẽ, nhân văn và mang lại cơ hội sống cho người bệnh nhưng vẫn đặt quyền lợi, sự an toàn của trẻ em lên hàng đầu.