Nắng nóng kỷ lục tháng 10 và những yếu tố tác động

Tháng 10 vừa qua đã ghi dấu ấn với chuỗi ngày oi bức, phá vỡ hàng loạt kỷ lục thời tiết. Đợt nắng nóng diện rộng từ ngày 28/9 đến 2/10 kéo dài 5 ngày với nền nhiệt 35-37 độ C là hiện tượng chưa từng xuất hiện trên toàn Bắc Bộ kể từ năm 1991. Đáng chú ý, có tới 42 trạm đo khí tượng thiết lập mức nhiệt kỷ lục mới, nổi bật nhất là trạm Láng (Hà Nội) với mức nhiệt chạm ngưỡng 38,4 độ C – giá trị cao nhất từng được ghi nhận tại khu vực này trong lịch sử các tháng 10.

Theo phân tích của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, tình trạng nắng nóng bất thường này là hệ quả của sự cộng hưởng từ ba yếu tố chính. Trước hết là tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, làm gia tăng nền nhiệt và nguy cơ xảy ra các đợt nắng nóng cực đoan. Thứ hai, hiện tượng El Nino đang diễn ra với cường độ rất mạnh đã đẩy nhiệt độ trung bình từ mùa thu năm nay đến mùa hè năm sau cao hơn từ 1-2 độ C. Cuối cùng, sự xuất hiện của các hình thế thời tiết ngắn hạn như rãnh áp thấp kết hợp hoàn lưu áp cao cận nhiệt đới đã làm duy trì bức nền nhiệt cao.

Đầu tháng 11 đón gió mùa, miền trung đối mặt mưa lớn

Hiện tại, nền nhiệt miền Bắc vẫn tiếp tục duy trì ở mức cao trên 30 độ C. Tuy nhiên, một sự thay đổi rõ rệt về thời tiết sẽ xuất hiện vào những ngày tới. Khoảng ngày 1-2/11, miền Bắc sẽ đón một đợt không khí lạnh có cường độ trung bình đến mạnh, gây mưa rào và giông rải rác, đồng thời kéo nền nhiệt giảm xuống, chấm dứt hoàn toàn đợt nóng bất thường.

Đánh giá về đợt không khí lạnh sắp tới, ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Trưởng phòng Dự báo khí hậu (Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia) cho biết: “Thời tiết có khả năng chuyển lạnh về đêm và sáng tại các tỉnh vùng núi, trong khi khu vực đồng bằng chuyển se lạnh”.

Trong khi miền Bắc chờ đón đợt gió mùa, khu vực miền Trung lại phải bước vào cao điểm mưa lũ. Từ chiều tối ngày 27/10 đến hết ngày 29/10, dải đất từ Hà Tĩnh đến Đà Nẵng hứng chịu đợt mưa lớn diện rộng do không khí lạnh kết hợp nhiễu động gió đông trên cao. Lượng mưa phổ biến từ 60-120mm, cục bộ có nơi trút xuống trên 250mm. Người dân cần đặc biệt đề phòng nguy cơ cao xảy ra lốc, sét, ngập úng tại các vùng trũng thấp và sạt lở đất ở các sườn dốc.

Mùa đông 2026-2027: Xu hướng ấm hơn nhưng tiềm ẩn rủi ro

Nhìn xa hơn về cục diện thời tiết những tháng cuối năm, các chuyên gia khí tượng nhận định mùa đông 2026-2027 tại Việt Nam có khả năng sẽ ấm hơn so với trung bình nhiều năm (TBNN). Dưới tác động mạnh mẽ của El Nino, tần suất hoạt động của không khí lạnh suy giảm, khiến các đợt rét đậm, rét hại có thể xuất hiện muộn hơn và kéo dài ít ngày hơn mọi năm. Dự báo cụ thể cho thấy, nhiệt độ tháng 12/2026 và tháng 1/2027 tại Bắc Bộ có thể cao hơn TBNN từ 0,5-1,5 độ C, thậm chí mức chênh lệch này có thể lên tới 1-2 độ C vào tháng 2/2027.

Dù vậy, cơ quan khí tượng vẫn phát đi cảnh báo để người dân không chủ quan. Mặc dù mùa đông được dự báo ấm hơn, song những đợt rét đậm, rét hại khốc liệt vẫn hoàn toàn có thể xảy ra trong các tháng chính đông. Nền nhiệt giảm sâu đột ngột trong thời gian ngắn, đặc biệt tại khu vực vùng núi cao phía Bắc, vẫn là nguy cơ hiện hữu, đòi hỏi sự chủ động trong công tác ứng phó và bảo vệ sức khỏe, mùa màng.