Chuyển đổi đất dốc tìm hướng đi kinh tế mới

Theo Báo Điện Biên Phủ, thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU, ngày 31/12/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Điện Biên về cơ cấu lại ngành nông nghiệp, xã vùng cao Tìa Dình đang tích cực chuyển đổi diện tích đất dốc có hiệu quả kinh tế thấp sang trồng cà phê, mắc ca và các loại cây phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương. Nhờ được hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật và tổ chức sản xuất theo vùng, người dân Tìa Dình có thêm sinh kế, từng bước nâng cao thu nhập.

Trên diện tích 1ha đất nương trước đây trồng sắn, gia đình anh Sùng A Sếnh, bản Tân An, xã Tìa Dình đã chuyển sang trồng dứa và cà phê. Tuy được trồng cùng thời điểm nhưng hai loại cây này có thời gian cho thu hoạch khác nhau. Trong khi dứa có thể cho thu hoạch sớm thì cà phê cần thêm thời gian chăm sóc mới có thể cho thu hoạch ổn định. Từ mô hình thực tế của gia đình anh Sếnh cho thấy, mỗi hộ có thể lựa chọn hướng chuyển đổi phù hợp với quỹ đất và khả năng đầu tư của mình.

Hai năm trở lại đây, nhiều hộ dân bản Tân An tích cực chuyển đổi đất dốc sang trồng cà phê xen mắc ca nhằm tận dụng bóng mát. Ông Giàng A Tùng, Bí thư Chi bộ bản Tân An cho biết: Năm 2025, người dân trong bản trồng 12ha cà phê. Đến năm 2026, bà con trồng mới thêm 38ha, nâng tổng diện tích lên 50ha. Qua kiểm tra thực tế, cây cà phê sinh trưởng và phát triển tốt. Tuy nhiên, do phần lớn diện tích mới được trồng trong năm nay nên các hộ đang tập trung chăm sóc, tạo điều kiện để cây phát triển ổn định.

Năm 2025, được địa phương hỗ trợ giống, gia đình anh Vàng A Thò ở bản Huổi Tống đã mạnh dạn chuyển đổi gần 1ha đất dốc sang trồng cà phê. Sau một năm, nhiều cây đã bắt đầu cho quả bói. Năm nay, gia đình anh tiếp tục trồng thêm 1ha. Anh Thò chia sẻ: Trước mình trồng ngô, trồng sắn, nhưng thấy hiệu quả kinh tế không cao. Hy vọng khi đưa cây cà phê vào trồng, sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

Bên cạnh các loại cây công nghiệp, những mô hình cây trồng ngắn ngày cũng mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực. Tại bản Na Hay, trên diện tích hơn 3.000m² trước đây trồng ngô, gia đình anh Lò Văn Khánh đã chuyển sang trồng bí xanh, mỗi năm thu về khoảng 35 triệu đồng. So với sản xuất lúa nương, bí xanh dễ chăm sóc hơn, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

Bà Lò Thị Xoan, Bí thư Chi bộ bản Na Hay cho biết: Việc lựa chọn cây trồng được bàn bạc cụ thể trong các cuộc sinh hoạt chi bộ và họp bản. Đối với cây ngắn ngày, bà con lựa chọn trồng bí xanh; còn với các loại cây công nghiệp dài ngày, các hộ ưu tiên cà phê, mắc ca. Một số diện tích cà phê đã cho thu hoạch, giúp bà con có thêm cơ sở thực tế để tính toán, lựa chọn hướng chuyển đổi phù hợp.

Quy hoạch vùng sản xuất gắn kết chuỗi tiêu thụ

Sau sáp nhập, xã Tìa Dình có diện tích tự nhiên hơn 166km², với trên 7.240 nhân khẩu sinh sống tại 15 bản. Địa bàn rộng, địa hình chia cắt và phương thức sản xuất còn nhỏ lẻ đặt ra yêu cầu phải lựa chọn cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện từng khu vực. Thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh và bền vững, xã Tìa Dình xác định cà phê, mắc ca là hai cây trồng chủ lực nhằm từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung.

Bên cạnh đó, địa phương tiếp tục duy trì và phát triển các loại cây trồng phù hợp với điều kiện thực tế của từng bản như bí xanh, lê vàng và dứa. Trong quá trình triển khai, các hộ tham gia trồng được cán bộ chuyên môn hướng dẫn lựa chọn cây trồng phù hợp, tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ và áp dụng kỹ thuật chăm sóc diện tích cây mới trồng. Thông qua các cuộc họp bản, người dân cũng có thêm cơ hội trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và đánh giá hiệu quả những mô hình đã được triển khai tại địa phương.

Theo báo cáo phát triển kinh tế - xã hội quý III/2026, xã Tìa Dình đã trồng mới 160ha cà phê, đạt 160% kế hoạch tỉnh giao và 108,72ha mắc ca. Trong tổng diện tích cà phê trồng mới, có 80ha thuộc hai dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, thu hút 127 hộ tham gia. Trên diện tích này, mắc ca được trồng xen nhằm tạo bóng che cho cà phê; 80ha cà phê còn lại do người dân tự đầu tư. Trong năm 2027, địa phương đặt mục tiêu tiếp tục chuyển đổi 80ha đất trồng lúa sang trồng cà phê xen mắc ca.

Cùng với việc mở rộng diện tích hai cây trồng chủ lực, xã Tìa Dình duy trì 70ha bí xanh, 22,6ha lê vàng và 7,5ha dứa. Hiện nay, địa phương đang hoàn thiện thủ tục đề nghị công nhận lại sản phẩm OCOP bí xanh Tìa Dình và công nhận mới đối với sản phẩm lê vàng. Đối với những loại cây trồng đã cho thu hoạch, việc tổ chức thu gom, vận chuyển nông sản kịp thời cũng là vấn đề cần được tính toán ngay từ khâu bố trí sản xuất.

Ông Bùi Xuân Thức, Chủ tịch UBND xã Tìa Dình cho biết: Thời gian tới, xã sẽ phân vùng sản xuất theo từng khu vực. Trong đó, vùng thấp ưu tiên sản xuất rau màu; vùng cao, đất dốc ưu tiên lựa chọn các loại cây công nghiệp, cây ăn quả nhằm hạn chế xói mòn và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Cùng với chuyển đổi cơ cấu cây trồng, địa phương sẽ đẩy mạnh tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh; chú trọng hướng dẫn sản xuất theo quy trình sạch, hữu cơ và từng bước ứng dụng công nghệ số trong quá trình sản xuất.

"Địa phương định hướng phát triển các hợp tác xã nông nghiệp, tạo đầu mối tập hợp các hộ sản xuất và kết nối với doanh nghiệp. Việc hình thành các đầu mối thu gom, gắn với hợp đồng tiêu thụ sẽ giúp người dân chủ động tính toán diện tích, sản lượng, đồng thời hạn chế rủi ro về đầu ra. Đây là khâu được địa phương quan tâm chuẩn bị từ sớm, ngay khi diện tích cà phê, mắc ca mới trồng vẫn đang trong giai đoạn chăm sóc", ông Bùi Xuân Thức cho biết thêm.