Theo Báo Quảng Trị, dù đã xây dựng được thương hiệu và sở hữu tệp khách hàng nhất định, hoạt động sản xuất của Tổ hợp tác (THT) lâm nghiệp cộng đồng Mã Liềng hiện đang chững lại vì bài toán chi phí. Anh Cao Văn Nam, người phụ trách thu mua và chế biến của THT chia sẻ, giá măng tươi nhập vào đã tăng vọt từ 8.000 đồng/kg lên mức 15.000 đồng/kg. Để hoàn thiện một gói măng khô 380g bán với giá 210.000 đồng, cơ sở phải tiêu tốn tới gần 10kg măng tươi.

Chi phí đội lên gấp đôi, cộng thêm các khâu thu hái, sơ chế, sấy khô và đóng gói khiến lợi nhuận thu về không đủ sức hấp dẫn để mở rộng quy mô. Hiện tại, cơ sở chủ yếu phải hoạt động cầm chừng để trả các đơn hàng của khách quen. Không chỉ vậy, vùng nguyên liệu rộng 500ha tại rừng cộng đồng bản Kè cũng đang bị đe dọa bởi tình trạng người từ các địa phương khác ồ ạt kéo đến khai thác, dẫn đến sản lượng sụt giảm và tiềm ẩn nguy cơ cạn kiệt nguồn cung.

Hành trình vươn tầm của sản vật núi rừng

Nhìn lại chặng đường phát triển, THT lâm nghiệp cộng đồng Mã Liềng được thành lập vào năm 2020 đã tạo ra một bước ngoặt lớn, thay đổi hoàn toàn tư duy làm kinh tế của bà con bản Kè. Chị Cao Thị Phương, một thành viên của THT nhớ lại, trước đây người dân chỉ hái măng về ăn hoặc bán lẻ với giá bèo bọt. Từ khi tổ chức thành THT với 45 thành viên, công việc được chuyên môn hóa cao độ thành các nhóm thu hái và chế biến.

Nhờ sự phân công bài bản, mỗi ngày người hái măng có thể có thu nhập từ 250.000 - 300.000 đồng, trong khi các thành viên khâu chế biến bỏ túi bình quân khoảng 10 triệu đồng/tháng vào vụ cao điểm. Kỷ lục có năm, THT đã thu mua hơn 6 tấn măng tươi, cho ra lò 250kg măng khô thành phẩm.

Trải qua quy trình sơ chế, luộc chín và đưa vào máy sấy kỹ lưỡng, măng khô Mã Liềng giữ trọn vẹn vị thơm và hương vị đặc trưng của đại ngàn. Với chất lượng vượt trội, sản phẩm (đóng gói quy cách 150g và 380g) đã vinh dự được Cục Sở hữu trí tuệ công nhận nhãn hiệu, đạt chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh và phân phối rộng rãi trên khắp cả nước.

Giải pháp đồng bộ để phát triển bền vững

Trước bối cảnh chi phí leo thang và vùng nguyên liệu thu hẹp, việc tìm ra hướng đi mới là điều tất yếu. Ông Trần Nhân Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Tuyên Lâm đánh giá, mô hình THT đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh giúp đồng bào Mã Liềng biết cách làm thương hiệu hàng hóa thay vì chỉ bán thô sản vật. Để bảo vệ thành quả này, trước mắt chính quyền địa phương đang ráo riết hỗ trợ bà con phục hồi, bảo vệ rừng tự nhiên và khai thác hợp lý nhằm duy trì nguồn cung sinh kế lâu dài, giảm thiểu tối đa áp lực lên hệ sinh thái rừng.

Song song với đó, bản thân THT cũng cần chủ động nâng cao năng lực nội sinh bằng cách cải tiến quy trình nhà sấy, tiết giảm chi phí sản xuất. Việc nghiên cứu đa dạng hóa sản phẩm, chẳng hạn như cung cấp thêm măng tươi sơ chế cho các thị trường lân cận, sẽ giúp cơ sở giảm sự phụ thuộc vào một mặt hàng duy nhất.

Về dài hạn, chính quyền xã cam kết sẽ đóng vai trò cầu nối, đẩy mạnh liên kết giữa THT với các hệ thống phân phối đặc sản, doanh nghiệp tiêu thụ và các kênh bán hàng trực tuyến. Dựa trên việc tính toán lại chi phí một cách thấu đáo, các bên sẽ có cơ sở để điều chỉnh mức giá bán hợp lý, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa người khai thác, đơn vị chế biến và nhà phân phối, từ đó đưa thương hiệu măng khô Mã Liềng phát triển ổn định trở lại.