Trong dịp đầu năm, lịch sinh hoạt đảo lộn, ăn uống thất thường cùng việc lạm dụng rượu bia đã khiến sức đề kháng của cơ thể suy giảm. Khi kết hợp với những sai lầm trong việc sử dụng thực phẩm lưu cữu, nguy cơ ngộ độc thực phẩm và rối loạn tiêu hóa sẽ tăng cao đột biến.

Những thói quen bảo quản và chế biến rước bệnh vào người

Theo các chuyên gia y tế, ngộ độc thực phẩm dịp sau Tết hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu chúng ta loại bỏ những thói quen tưởng chừng vô hại nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn sau đây:

Hâm nóng cả nồi thức ăn nhiều lần: Bà Lý Bội Nghê, Trưởng khoa Dinh dưỡng (Đài Loan), cho biết việc hâm nóng toàn bộ nồi thức ăn, ăn không hết lại cất vào tủ lạnh là nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm khuẩn. Ngay cả khi thức ăn không có mùi vị bất thường, vi khuẩn vẫn có thể đang sinh sôi. Đặc biệt với các món lẩu, việc liên tục nhúng đồ sống và để ở nhiệt độ phòng lâu sẽ tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển.

Để thức ăn nguội hẳn mới cất tủ lạnh: Theo China Times, nhiệt độ từ 7-60 độ C là khoảng thời gian "vàng" để vi khuẩn sinh sôi và tạo độc tố. Việc bày biện đồ ăn quá lâu trên mâm cúng hoặc đợi thức ăn nguội lạnh hoàn toàn mới cất giữ là một sai lầm phổ biến.

Lạm dụng thuốc dạ dày để "cố qua Tết": Dịp Tết ghi nhận nhiều trường hợp đầy bụng, khó tiêu. Bác sĩ Trương Tông Thừa cảnh báo, việc tự ý mua thuốc ức chế axit mạnh có thể làm giảm đau tức thời nhưng lại che giấu đi bệnh lý nền nghiêm trọng (viêm loét, nhiễm HP), dẫn đến chậm trễ trong điều trị, thậm chí ung thư dạ dày.

Tiêu thụ đồ tái, sống, tiết canh: Bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) đặc biệt lưu ý thói quen mổ lợn và ăn tiết canh đầu năm tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn vô cùng nguy hiểm.

Dấu hiệu nhận biết và cách xử trí ngộ độc tại nhà

PGS.TS.BS Lê Quốc Hùng, Trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, triệu chứng ngộ độc thường xuất hiện sau vài giờ hoặc kéo dài đến 1-2 ngày sau khi ăn. Các biểu hiện điển hình bao gồm đau bụng (âm ỉ hoặc quặn cơn), buồn nôn, tiêu chảy, có thể kèm theo sốt và đau đầu.

Khi có dấu hiệu ngộ độc nhẹ (bệnh nhân tỉnh táo, uống được nước), cần xử trí theo 4 nguyên tắc:

Bù nước là ưu tiên số 1: Uống Oresol, nước ấm hoặc cháo loãng từng ngụm nhỏ.

Ăn uống nhẹ nhàng: Ưu tiên cháo, súp mềm dễ tiêu; tuyệt đối tránh đồ dầu mỡ, cay nóng và rượu bia.

Theo dõi sát sao: Chú ý tần suất nôn, tiêu chảy và biểu hiện mất nước.

Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy: Việc tự "đè triệu chứng" bằng thuốc khi chưa rõ nguyên nhân sẽ cản trở cơ thể đào thải độc tố, đặc biệt nguy hiểm với người già và trẻ em.

Cảnh báo đỏ cần nhập viện ngay: Nếu người bệnh nôn nhiều không thể uống nước, tiêu chảy dữ dội/có máu, có dấu hiệu mất nước nặng (khô miệng, tiểu ít, lừ đừ), hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao (trẻ em, người già, phụ nữ mang thai), cần đưa đến cơ sở y tế gần nhất.

Nguyên tắc vàng bảo quản và sử dụng thức ăn an toàn

Để đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa cho cả gia đình, người dân cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

Chia nhỏ thực phẩm trước khi cất trữ: Hãy chủ động chia riêng phần thức ăn dự định dùng cho bữa sau bằng dụng cụ sạch để tránh lây nhiễm chéo, thay vì hâm đi hâm lại cả nồi.

Bảo quản đúng thời điểm và thời gian: Thức ăn cần được cho vào tủ lạnh trong vòng 2 giờ sau khi nấu (chỉ cần hết bốc hơi nóng là có thể cất). Thức ăn đã bảo quản lạnh chỉ nên sử dụng tối đa trong vòng 3 ngày.

Hâm nóng đúng tiêu chuẩn: Trước khi sử dụng lại, phải đun sôi hoặc hâm nóng kỹ sao cho nhiệt độ lõi của thực phẩm đạt trên 75 độ C.

Tách biệt sống - chín: Vệ sinh dao thớt, dụng cụ nấu nướng thường xuyên. Kiên quyết vứt bỏ những thực phẩm biến màu, có mùi lạ hoặc đồ hộp bị phồng rộp.

Bên cạnh việc cẩn trọng với từng bữa ăn, các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân cần giữ gìn sức khỏe tổng thể thông qua việc hạn chế rượu bia, sinh hoạt điều độ, tiêm phòng cúm mùa đầy đủ và cẩn trọng khi tham gia giao thông trong những ngày du xuân.