Khẳng định vị thế di sản thế giới trên non thiêng

Sáng ngày 26/2/2026, tức mùng 10 tháng Giêng năm Bính Ngọ, tại Cung Trúc Lâm thuộc Khu di tích danh thắng Yên Tử, phường Yên Tử, tỉnh Quảng Ninh, lễ Khai hội Xuân Yên Tử năm 2026 đã được tổ chức trang trọng, mở đầu mùa lễ hội Xuân trên non thiêng. Đây là sự kiện mang ý nghĩa lịch sử, đồng thời mở màn cho chuỗi hoạt động tuyên truyền, quảng bá Di sản văn hóa thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc sau khi chính thức được UNESCO ghi danh vào tháng 7 năm 2025. Không chỉ là ngày hội thường niên, sự kiện còn là dấu mốc quan trọng khẳng định vị thế và tầm vóc của Yên Tử trên bản đồ di sản văn hóa nhân loại, đồng thời góp phần thúc đẩy các hoạt động kích cầu du lịch, thương mại và dịch vụ của địa phương.

Phát biểu tại lễ khai hội, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh Bùi Văn Khắng khẳng định hội Xuân Yên Tử là nét đẹp văn hóa truyền thống đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Theo ông, lễ hội năm nay là sự khởi động cho một năm phát huy mạnh mẽ các giá trị của khu di tích, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế của non thiêng Yên Tử. Ông Bùi Văn Khắng nhấn mạnh, danh hiệu Di sản thế giới cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn trong công tác tổ chức, quản lý và bảo tồn, nhằm gìn giữ đời sống tâm linh, tín ngưỡng cùng không gian văn hóa đặc sắc. Việc phát triển du lịch văn hóa tâm linh, vì vậy, cần luôn gắn liền với nhiệm vụ bảo tồn và phát huy những giá trị di sản mà tiền nhân để lại.

Có mặt tại lễ khai hội, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, chia sẻ rằng danh sơn Yên Tử là nơi gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp vĩ đại của Trần Nhân Tông. Ông nhấn mạnh, hơn bảy thế kỷ trước, sau khi lãnh đạo quân dân Đại Việt hai lần đánh bại giặc Nguyên – Mông, Đức vua đã rời bỏ ngai vàng, chọn non thiêng Yên Tử làm nơi tu hành, chiêm nghiệm và khai sáng con đường đạo pháp gắn liền với vận mệnh dân tộc. Ông Jonathan Wallace Baker bày tỏ tin tưởng rằng những giá trị nhân văn sâu sắc của Thiền phái Trúc Lâm sẽ tiếp tục lan tỏa tinh thần hòa bình, hiểu biết và hòa hợp trong cộng đồng quốc tế.

Đại diện UNESCO cũng khẳng định việc ghi danh Yên Tử là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với chiều sâu lịch sử cùng các giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất này. Theo ông Jonathan Wallace Baker, Yên Tử không chỉ là tài sản quý báu của tỉnh Quảng Ninh hay của Việt Nam mà còn là tài sản chung của toàn nhân loại. Ông cho rằng di sản văn hóa chỉ có thể bền vững khi được cộng đồng trân trọng và tiếp nối qua các thế hệ. Trên tinh thần đó, UNESCO cam kết sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ về chuyên môn nhằm bảo đảm công tác quản lý di sản hiệu quả, hài hòa giữa mục tiêu bảo tồn và phát triển du lịch bền vững.

Sức hút của di sản thế giới đã thể hiện rõ nét qua những con số thống kê ấn tượng ngay từ đầu năm mới. Trong 9 ngày nghỉ Tết Nguyên đán, từ ngày 14 đến ngày 22 tháng 2, Khu di tích danh thắng Yên Tử đã đón khoảng 171.000 lượt khách du xuân, lễ Phật, tăng gấp 2,2 lần so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này góp phần hiện thực hóa mục tiêu đón 1 triệu lượt du khách đến Yên Tử trong năm 2026, đồng thời tạo động lực quan trọng để tỉnh Quảng Ninh quyết tâm hoàn thành mục tiêu thu hút tổng cộng 22 triệu lượt khách du lịch trong năm nay, qua đó tạo bước đột phá cho ngành kinh tế xanh của địa phương.

Đột phá chính sách tri ân, thúc đẩy du lịch bền vững

Nhằm tri ân nhân dân và du khách đã đồng hành trong lộ trình đưa Yên Tử trở thành Di sản văn hóa thế giới, Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết số 101/2026/NQ-HĐND về các chính sách ưu đãi đặc biệt. Theo đó, tỉnh thực hiện miễn 100% vé tham quan danh lam thắng cảnh Yên Tử, áp dụng từ năm 2026 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2028. Chính sách thu phí 0 đồng này áp dụng đối với vé vãn cảnh và không bao gồm vé cáp treo. Đây được xem là nỗ lực lớn nhằm đưa di sản văn hóa thế giới đến gần hơn với cộng đồng, tạo điều kiện thuận lợi để mọi người dân đều có cơ hội chiêm bái non thiêng.

Bên cạnh việc miễn vé tham quan, Khu di tích danh thắng Yên Tử còn thực hiện miễn phí trông giữ phương tiện ô tô, xe máy tại bến xe Hạ Kiệu, áp dụng đến hết năm 2026. Để bảo đảm quyền lợi và sự an tâm cho người hành hương, Ban quản lý khu di tích cũng triển khai mua bảo hiểm miễn phí cho toàn bộ du khách trong suốt quá trình tham quan. Đáng chú ý, tỉnh Quảng Ninh đã tiên phong ứng dụng công nghệ AI vào công tác quản lý thông qua hệ thống nhận diện tự động du khách ra vào khu vực. Hệ thống này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần bảo đảm an ninh, an toàn, tạo nên hình ảnh hiện đại, chuyên nghiệp cho không gian di sản.

Hòa cùng dòng người hành hương về đất Phật, bà Nguyễn Thị Lan, một phật tử đến từ Hà Nội, xúc động chia sẻ rằng bà đã hành hương về Yên Tử hàng chục năm, nhưng năm nay cảm xúc thực sự đặc biệt khi non thiêng đã trở thành tài sản chung của nhân loại. Theo bà Lan, các chính sách miễn phí vé tham quan và miễn phí trông giữ phương tiện khiến bà và bạn bè cảm nhận rõ sự đón tiếp bằng cả tấm lòng chân thành. Bà cho biết việc không phải lo lắng về các chi phí phụ trợ giúp chuyến hành trình tâm linh trở nên thanh thản, nhẹ nhàng hơn, để mỗi người có thể tập trung vào việc chiêm bái và nuôi dưỡng lòng hướng thiện.

Trong suốt mùa lễ hội kéo dài ba tháng, nhiều hoạt động văn hóa, tâm linh và nghệ thuật đặc sắc sẽ được tổ chức liên tục nhằm phục vụ du khách. Từ ngày 25 tháng 2 đến ngày 4 tháng 3 diễn ra triển lãm trưng bày cổ vật nhà Trần cùng các tư liệu, hình ảnh quý giá về Phật giáo Trúc Lâm. Song song với đó là hội chợ OCOP và liên hoan ẩm thực vùng miền với quy mô trên 100 gian hàng, giới thiệu các sản phẩm thủ công mỹ nghệ và đặc sản của nhiều địa phương. Đáng chú ý, khóa tu “Yên Tử – suối nguồn tuệ giác” diễn ra từ ngày 24 đến 26 tháng 2 đã thu hút khoảng 3.000 phật tử tham gia, tạo nên không gian tu tập trang nghiêm giữa thiên nhiên hùng vĩ.

Điểm nhấn quan trọng khác trong chuỗi sự kiện là chương trình nghệ thuật đặc biệt diễn ra vào ngày 7 tháng 3, tức 19 tháng Giêng, với quy mô lên tới 10.000 người. Chương trình được dàn dựng công phu, tái hiện hành trình lịch sử, văn hóa và tư tưởng nhập thế của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho du khách, Công an tỉnh Quảng Ninh đã triển khai hàng trăm cán bộ, chiến sĩ tại các tuyến đường trọng điểm và dọc tuyến hành hương nhằm phân luồng giao thông, giữ gìn trật tự. Sự kết hợp hài hòa giữa các chính sách ưu đãi đột phá, công nghệ quản lý hiện đại và công tác an ninh chặt chẽ đã góp phần tạo nên một mùa hội Xuân Yên Tử 2026 văn minh, an toàn và đậm đà bản sắc.