Bản sắc tạo nên sức hút của đô thị cao nguyên

Buôn Ma Thuột có một nét duyên riêng. Giữa nhịp sống ngày càng sôi động, đô thị vẫn giữ được những hàng cây cổ thụ, các khoảng xanh xen giữa khu dân cư, những công trình mang dấu ấn lịch sử và không gian văn hóa buôn làng. Màu xanh không chỉ hiện diện trong công viên hay khuôn viên công cộng mà còn len vào các tuyến phố, tạo nên cảm giác gần gũi với thiên nhiên – điều làm nên nét khác biệt của đô thị cao nguyên.

Ở phường Buôn Ma Thuột, lợi thế ấy được thể hiện khá rõ qua những tuyến đường rợp bóng cây, các mảng xanh trong khu dân cư và những không gian văn hóa như Buôn Akŏ Dhông. Tại khuôn viên Bảo tàng Đắk Lắk, cây nhãn được trồng từ năm 1930 vẫn còn hiện diện, trở thành một dấu mốc thời gian giữa lòng đô thị. Còn ở Akŏ Dhông, những ngôi nhà dài, nếp sinh hoạt và văn hóa của người Ê Đê tạo nên một không gian khác biệt, góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch của địa phương.

Đây không đơn thuần là những điểm tham quan. Cảnh quan, kiến trúc và văn hóa bản địa kết hợp với nhau tạo nên bản sắc đô thị, đồng thời mở ra lợi thế phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch. Trong bối cảnh nhiều đô thị đang tìm cách tạo dấu ấn riêng, việc gìn giữ những giá trị sẵn có trở thành một nguồn lực phát triển, chứ không chỉ là nhiệm vụ bảo tồn.

Theo thông tin từ địa phương, diện tích cây xanh công cộng bình quân tại phường đạt khoảng 8,6 đến hơn 9 m²/người. Định hướng đến năm 2030 là xây dựng đô thị “Xanh – Sinh thái – Bản sắc”, trong đó chú trọng trồng và chăm sóc cây xanh, hạn chế bê tông hóa, mở rộng không gian xanh tại khu dân cư, trường học, cơ quan và các tuyến giao thông.

Định hướng này đang được cụ thể hóa bằng những hoạt động chỉnh trang cảnh quan và đầu tư hạ tầng. Tại Buôn Akŏ Dhông, giai đoạn 1 của dự án cải thiện hạ tầng đã hoàn thành với các hạng mục như cổng vào buôn, biển nhận diện, hệ thống điện chiếu sáng, biển chỉ dẫn và khu vực kinh doanh của các hộ dân, tổng kinh phí hơn 5 tỷ đồng. Những thay đổi này giúp không gian buôn làng khang trang hơn, tạo điều kiện để người dân tham gia hoạt động du lịch, phát triển sinh kế mà vẫn gắn với việc gìn giữ văn hóa truyền thống.

Bên cạnh lợi thế cảnh quan và văn hóa, phường Buôn Ma Thuột còn có sức sống kinh tế đáng kể. Sau khi được thành lập trên cơ sở sắp xếp 6 đơn vị hành chính, địa bàn mới có diện tích 71,99 km², dân số hơn 169.596 người. Không gian rộng lớn này hội tụ khu vực đô thị trung tâm, các khu dân cư lâu đời và vùng ven đô, tạo nên một địa bàn có cơ cấu kinh tế đa dạng, nhu cầu phát triển và quản lý ngày càng cao.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị sản xuất trên địa bàn ước đạt 35.183 tỷ đồng, bằng 90,17% kế hoạch năm. Trong đó, thương mại – dịch vụ đạt 17.020 tỷ đồng; công nghiệp – xây dựng đạt 16.255 tỷ đồng; nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt 1.908 tỷ đồng. Thu nhập bình quân đầu người ước đạt 120 triệu đồng/năm. Đáng chú ý, địa phương đã tiếp nhận, giải quyết 4.248 hồ sơ liên quan đến đăng ký kinh doanh; có thêm 2 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao, nâng tổng số sản phẩm OCOP của phường lên 12.

Những con số này cho thấy hoạt động kinh tế không chỉ tập trung ở khu vực thương mại, dịch vụ mà còn có sự tham gia của công nghiệp, xây dựng và các hoạt động sản xuất ở vùng ven. Việc hỗ trợ hộ kinh doanh, hợp tác xã, doanh nghiệp và tạo điều kiện cho các sản phẩm địa phương tiếp cận thị trường vì thế có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng sức sống kinh tế trên toàn địa bàn.

Mở không gian phát triển bằng tư duy quản trị mới

Một dấu mốc quan trọng đối với tương lai Buôn Ma Thuột vừa được xác lập khi tỉnh Đắk Lắk công bố Quy hoạch chung đô thị đến năm 2050. Theo quy hoạch, phường Buôn Ma Thuột được xác định là trung tâm đô thị hạt nhân, với khu trung tâm hiện hữu và trung tâm tổng hợp đa chức năng mới tại khu vực hồ thủy lợi Ea Tam. Đô thị Buôn Ma Thuột được định hướng phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, hướng tới vai trò đầu mối liên kết giữa Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ.

Định vị mới mở ra cơ hội phát triển lớn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý ở từng địa bàn. Với phường Buôn Ma Thuột, bài toán không chỉ là khai thác lợi thế của khu vực trung tâm mà còn phải kết nối hài hòa các khu dân cư, vùng ven đô; bảo đảm hạ tầng theo tốc độ phát triển; quản lý chặt đất đai, trật tự xây dựng và giữ gìn không gian xanh.

Trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng công việc lớn cùng địa bàn rộng đòi hỏi phương thức điều hành phải thay đổi. Những chuyển biến trong cải cách hành chính là một trong những kết quả đáng chú ý. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Bộ chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp của phường đạt 97,3/100 điểm, xếp thứ 23 trong 102 xã, phường của tỉnh. Tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn trong 9 tháng đạt trên 97%.

Chuyển đổi số cũng đang đi sâu hơn vào hoạt động quản lý và đời sống dân cư. Tỷ lệ chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt đạt 99,73%; các Tổ công nghệ số cộng đồng được phát huy vai trò trong hướng dẫn người dân tiếp cận dịch vụ số. Đầu tháng 11/2026, phường tiếp tục triển khai hệ thống Trang thông tin tổng hợp và Bảng điều khiển (Dashboard), tích hợp dữ liệu về ngân sách, kinh tế - xã hội, đầu tư công, quản lý đô thị, thủ tục hành chính và các lĩnh vực liên quan.

Việc đưa dữ liệu vào hoạt động giám sát, điều hành giúp lãnh đạo địa phương theo dõi tiến độ công việc tập trung hơn, kịp thời nhận diện những nhiệm vụ chậm và yêu cầu xử lý. Tại hội nghị triển khai hệ thống, Chủ tịch UBND phường Nguyễn Thanh Vũ nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ chỉ đạo dựa nhiều vào báo cáo giấy sang điều hành trực quan bằng dữ liệu số, gắn trách nhiệm thực hiện với từng đơn vị, cá nhân. Đây là bước thay đổi đáng chú ý trong cách tổ chức công việc, nhất là khi địa bàn ngày càng rộng và các yêu cầu quản lý đô thị ngày càng phức tạp.

Ở lĩnh vực đầu tư, giải phóng mặt bằng và quản lý trật tự đô thị, những chuyển động cũng đang diễn ra. Trong 9 tháng đầu năm, địa phương tập trung triển khai các nhiệm vụ giải phóng mặt bằng, tăng cường quản lý đất đai, xây dựng và vệ sinh môi trường. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân đầu tư công, việc xử lý một số hồ sơ đất đai và tình trạng vi phạm trật tự xây dựng vẫn là những vấn đề cần tiếp tục tập trung tháo gỡ. Đây là những khâu có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hiện thực hóa quy hoạch và chất lượng không gian đô thị trong thời gian tới.

Phát triển đô thị cũng không thể tách rời chất lượng sống của người dân. Trên địa bàn phường, 100% trường công lập đạt chuẩn quốc gia; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 93,22%. Các chính sách an sinh xã hội tiếp tục được triển khai, trong đó chương trình vận động nguồn lực hỗ trợ xóa nghèo huy động được hơn 750 triệu đồng. Những kết quả này góp phần bảo đảm người dân được thụ hưởng tốt hơn các dịch vụ thiết yếu trong quá trình đô thị phát triển.

Từ những hàng cây trên phố, không gian văn hóa buôn làng đến các hoạt động thương mại, dịch vụ và những thay đổi trong quản trị, Buôn Ma Thuột đang chuyển động trên nhiều phương diện. Quy hoạch đến năm 2050 mở ra tầm nhìn dài hạn, nhưng diện mạo đô thị sẽ được quyết định từ cách từng nhiệm vụ được triển khai trong hiện tại: một công trình được hoàn thành đúng tiến độ, một thủ tục được giải quyết thuận lợi, một khu dân cư được chỉnh trang hay một giá trị văn hóa được gìn giữ và phát huy.

Giữ được bản sắc cao nguyên trong khi mở rộng không gian phát triển là yêu cầu không dễ dàng. Với phường Buôn Ma Thuột, điều đó đòi hỏi sự nhất quán trong định hướng, quyết liệt trong tổ chức thực hiện và sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp. Khi những chuyển động trong quản lý được phản ánh bằng thay đổi cụ thể trong đời sống, đô thị trung tâm này sẽ có thêm nền tảng để phát triển hiện đại, năng động mà vẫn giữ được nét riêng giữa đại ngàn.