Trao tư liệu sản xuất, khơi dậy ý chí vươn lên

Với địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, đời sống của nhiều hộ dân tại xã Sơn Động vẫn phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi quy mô hộ gia đình. Điều kiện sản xuất, khả năng tiếp cận nguồn vốn và cơ hội việc làm chưa đồng đều khiến nguy cơ tái nghèo vẫn là vấn đề cần được quan tâm. Bởi vậy, việc lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp với hoàn cảnh, năng lực và nhu cầu của từng hộ đang trở thành một trong những hướng đi quan trọng trong công tác giảm nghèo tại địa phương.

Tại xã Sơn Động, tỷ lệ hộ nghèo hiện còn chiếm 5,99%. Đây là địa bàn còn nhiều khó khăn, đòi hỏi các chính sách hỗ trợ phải được triển khai sát thực tế, không chỉ dừng ở việc bảo đảm an sinh mà cần tạo điều kiện để người dân có thêm tư liệu sản xuất, từng bước cải thiện thu nhập.

Thực tế, hiệu quả của cách làm này được thể hiện qua những trường hợp cụ thể như tại thôn Hạ, gia đình chị Nguyễn Thị Nhài nhiều năm thuộc diện hộ nghèo, một mình nuôi hai con ăn học bằng nguồn thu từ vài sào ruộng. Với điều kiện kinh tế còn hạn chế, việc tích lũy để đầu tư phát triển sản xuất gần như là bài toán khó đối với gia đình. Qua công tác rà soát kỹ lưỡng từ cơ sở, gia đình chị Nhài được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố Bắc Ninh hỗ trợ một con bò và hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi thương phẩm. Đây không đơn thuần là sự hỗ trợ về vật chất mà còn mở ra cơ hội để gia đình từng bước phát triển đàn gia súc, tận dụng diện tích đồi bãi sẵn có, tạo thêm nguồn thu trong thời gian tới.

Cùng với đó, tại thôn Tam Sơn, ông Nông Văn Kiên, người dân tộc Tày, được hỗ trợ một chiếc máy vặt lông gia cầm. Từ công cụ sản xuất này, ông có điều kiện mở dịch vụ làm gia cầm thuê cho người dân trong vùng, tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập hằng ngày.

Những câu chuyện đời thường ấy cho thấy ý nghĩa thiết thực của chính sách hỗ trợ sinh kế đối với người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn. Khi được hỗ trợ đúng thời điểm, đúng nhu cầu và phù hợp với điều kiện thực tế, mỗi gia đình không chỉ có thêm nguồn lực phát triển kinh tế mà còn được tiếp thêm niềm tin, động lực để chủ động thay đổi cuộc sống. Giá trị của những hỗ trợ này vì thế không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế trước mắt mà còn ở việc khơi dậy tinh thần tự lực, tự vươn lên trong mỗi người dân.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, những hỗ trợ ban đầu về con giống, cây trồng hay công cụ sản xuất có thể trở thành điểm khởi đầu cho hành trình thoát nghèo của nhiều gia đình. Khi mô hình phát huy hiệu quả, người dân không chỉ cải thiện thu nhập mà còn tích lũy kinh nghiệm, từng bước chủ động hơn trong phát triển kinh tế. Từ những hộ được hỗ trợ, tinh thần sẻ chia, tương trợ trong cộng đồng cũng có cơ hội lan tỏa, góp phần hình thành mạng lưới giúp nhau phát triển sản xuất và vươn lên trong cuộc sống.

Đánh giá về hiệu quả của các mô hình này, bà Nguyễn Thị Phương, Chủ tịch Ủy ban MTTQVN  xã Sơn Động cho biết, việc hỗ trợ sinh kế cần gắn với khả năng lao động và điều kiện sản xuất của từng hộ để nguồn lực được sử dụng hiệu quả. Cùng với việc trao tư liệu sản xuất, địa phương chú trọng hướng dẫn người dân cách tổ chức chăn nuôi, sản xuất, quản lý nguồn thu và chi tiêu trong gia đình.

Các tổ chức đoàn thể như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân cũng tham gia tuyên truyền, hỗ trợ kỹ thuật và đồng hành cùng các hộ trong quá trình triển khai mô hình. Qua đó, người dân từng bước nâng cao năng lực sản xuất, khai thác tốt hơn nguồn lực được hỗ trợ, tạo cơ sở duy trì sinh kế ổn định và phòng ngừa tái nghèo.

Khơi thông nguồn lực, giảm nghèo thực chất

Để công tác giảm nghèo không chỉ tạo chuyển biến trong từng hộ gia đình mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn, việc huy động và phân bổ nguồn lực được xã Sơn Động xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Theo đó, các chương trình hỗ trợ sinh kế được triển khai gắn với đầu tư hạ tầng, đa dạng hóa mô hình sản xuất và cải thiện điều kiện sống cho người dân.

Ở phạm vi thành phố, UBND thành phố Bắc Ninh đã ban hành Kế hoạch số 300/KH-UBND về thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030. Đây là cơ sở để các địa phương cụ thể hóa mục tiêu, nhiệm vụ và bố trí nguồn lực phù hợp với điều kiện thực tế.

Riêng trong năm 2026, xã Sơn Động tiếp tục triển khai các dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững với tổng kinh phí hơn 12 tỷ đồng. Theo Nghị quyết được thông qua, nguồn vốn được phân bổ cho hai hợp phần. Trong đó, hợp phần thứ nhất được bố trí 11,894 tỷ đồng, gồm 9,312 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển và 2,582 tỷ đồng kinh phí chi thường xuyên. Hợp phần thứ hai được phân bổ 255 triệu đồng, toàn bộ là kinh phí chi thường xuyên, không bố trí vốn đầu tư phát triển.

Cùng với việc phân bổ nguồn lực, Nghị quyết cũng quy định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện và giám sát. UBND xã Sơn Động được giao quản lý, sử dụng nguồn vốn đúng mục đích, đúng quy định pháp luật, bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm; đồng thời thực hiện thanh toán, quyết toán theo quy định. Thường trực HĐND xã, các Ban HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND xã có trách nhiệm giám sát quá trình triển khai. Ủy ban MTTQ Việt Nam xã cùng các tổ chức chính trị - xã hội phối hợp tuyên truyền, vận động Nhân dân, tham gia giám sát và kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Có thể thấy, giảm nghèo bền vững tại Sơn Động không chỉ là nhiệm vụ hỗ trợ những gia đình còn khó khăn mà còn gắn với yêu cầu phát triển kinh tế địa phương, nâng cao chất lượng đời sống và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Trong đó, đầu tư hạ tầng cần đi đôi với phát triển sinh kế; hỗ trợ vốn, cây con giống cần gắn với hướng dẫn kỹ thuật; đào tạo nghề phải xuất phát từ nhu cầu việc làm và khả năng tạo thu nhập thực tế.

Khi người dân có điều kiện sản xuất, có kiến thức để tổ chức mô hình kinh tế và có cơ hội tiếp cận thị trường, nguồn lực hỗ trợ mới thực sự phát huy giá trị lâu dài. Đây cũng là hướng đi để Sơn Động từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển, cải thiện đời sống người dân và tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu giảm nghèo bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Giảm nghèo bền vững không chỉ được đo bằng số hộ nghèo giảm qua từng năm mà còn ở khả năng tự chủ trong phát triển kinh tế và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân. Từ những hỗ trợ thiết thực về tư liệu sản xuất đến việc huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng, phát triển các mô hình sinh kế, Sơn Động đang từng bước tạo dựng nền tảng để người dân chủ động vươn lên.

Chặng đường phía trước vẫn còn những khó khăn, song với cách làm lấy người dân làm trung tâm, gắn chính sách hỗ trợ với nhu cầu thực tế và phát huy nội lực cộng đồng, các chương trình giảm nghèo sẽ có thêm điều kiện phát huy hiệu quả. Đây không chỉ là giải pháp cải thiện thu nhập trước mắt mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, hướng tới mục tiêu giảm nghèo thực chất và bền vững tại địa phương.