Công nghệ số thay đổi cách làm nông nghiệp

Theo Báo Lào Cai, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh nói chung và các xã Mường Khoa, Tân Uyên, Than Uyên nói riêng đang có những bước phát triển rõ nét. Trong đó, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số được xác định là giải pháp quan trọng, hỗ trợ nông dân tiếp cận, dự báo và nắm bắt kịp thời thông tin thị trường nông sản. Nhờ đó, nhiều sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao của địa phương như gạo đặc sản, chè, mật ong, thịt lợn sấy, địa lan… ngày càng khẳng định thương hiệu, mở rộng đầu ra và nâng cao giá trị.

Chị Đào Thị Thanh Nga, chủ mô hình sản xuất rau, củ, quả an toàn theo hướng hữu cơ trên diện tích 4.000 m² nhà màng tại thôn 2, xã Tân Uyên, chia sẻ: "Trước đây muốn biết cây sinh trưởng ra sao, khu vực nào thiếu nước, sâu bệnh xuất hiện ở đâu, người làm vườn phải đi kiểm tra từng khu vực. Nhật ký sản xuất cũng chủ yếu được ghi trên giấy. Thế nhưng cách làm ấy đang dần thay đổi, CĐS đang tiến gần hơn đến sản xuất nông nghiệp số. Camera theo dõi vườn cây, cảm biến tự động thu nhận thông tin, drone quan sát từ trên cao, bản đồ số và dữ liệu vệ tinh giúp giám sát những vùng sản xuất rộng lớn. Nông dân chỉ cần mở điện thoại để theo dõi thời tiết, tình trạng sản xuất để đưa ra quyết định".

Tại xã Than Uyên, nơi có nhiều sản phẩm nông nghiệp chủ lực như lúa gạo, cây ăn quả, thủy sản và các loại thịt sấy, chuyển đổi số đang từng bước trở thành động lực quan trọng, góp phần đổi mới phương thức sản xuất và nâng cao giá trị nông sản. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, nguồn nước phục vụ sản xuất tiềm ẩn nhiều biến động, cùng với yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, sản xuất nông nghiệp không thể chỉ chú trọng gia tăng sản lượng mà còn phải hướng tới nâng cao hiệu quả, ổn định chất lượng và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Vì vậy, ứng dụng công nghệ số, khai thác hiệu quả dữ liệu về đất đai, thời tiết, nguồn nước, mùa vụ và thị trường tiêu thụ được xem là giải pháp quan trọng, giúp người dân, hợp tác xã (HTX) chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, giảm thiểu rủi ro và nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương. Ông Phan Văn Ngọc, Chủ tịch UBND xã Than Uyên, cho biết, phát huy lợi thế về điều kiện tự nhiên và các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, địa phương xác định đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ là hướng đi cần thiết nhằm phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Ông Phan Văn Ngọc cho biết thêm, địa phương đặc biệt quan tâm đến việc thu thập, quản lý và khai thác dữ liệu phục vụ sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, qua đó giúp người dân từng bước chuyển từ phương thức sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang kết hợp kinh nghiệm với thông tin, dữ liệu khoa học. Nhờ đó, người dân có thể chủ động lựa chọn cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp, điều chỉnh mùa vụ, sử dụng hiệu quả nguồn nước và nâng cao chất lượng sản phẩm. Dữ liệu chính là công cụ quan trọng để tổ chức lại sản xuất, bảo đảm năng suất và chất lượng phù hợp với điều kiện thời tiết của từng vùng. Đây cũng là cơ sở để địa phương từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, tăng cường liên kết giữa nông dân, HTX và doanh nghiệp, nâng cao giá trị nông sản, mở rộng thị trường tiêu thụ, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp và cải thiện thu nhập cho người dân.

Tạo nền tảng cho nông nghiệp hiện đại, bền vững

Những khu nhà màng trồng nho hạ đen, nho sữa, cà chua, dưa chuột… đang dần trở nên quen thuộc tại xã Than Uyên. Hệ thống tưới tự động cùng các ứng dụng công nghệ được đưa vào sử dụng để theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, giúp người dân tiết kiệm chi phí và công lao động. Khi các thông số thay đổi, người vận hành có thể điều chỉnh quạt, hệ thống phun nước nhằm tạo môi trường phù hợp cho cây trồng sinh trưởng.

Ông Lò Văn Ninh, Giám đốc HTX Nông nghiệp Hua Nà (xã Than Uyên), chia sẻ: “Trước đây, người dân trồng nho, dưa chuột, dưa bao tử theo cách truyền thống nên năng suất thấp, thu nhập không cao. Từ khi HTX được thành lập và áp dụng công nghệ tưới nhỏ giọt, trồng trong nhà màng trên gần 1 ha nho sữa, nho hạ đen, năng suất tăng gần 30%. Riêng dưa chuột, dưa bao tử giá bán cao hơn, thu nhập của các thành viên HTX tăng khoảng 40% mỗi năm. HTX cũng ứng dụng CNTT để tìm hiểu về thời tiết, giá cả, thông tin kỹ thuật và thị trường để nâng cao giá trị sản xuất”.

Khoảng cách giữa hệ thống công nghệ và người sử dụng vẫn là bài toán cần giải quyết để chuyển đổi số thực sự đi vào sản xuất. Nếu trước đây, nhà nông quen với cách làm “trông trời, trông đất, trông mây” thì nay có thể chủ động theo dõi dữ liệu về đất, nước, thời tiết, giống, quá trình chăm sóc, sản lượng và thị trường. Khi được thu thập, kết nối và khai thác hiệu quả, những thông tin này giúp người sản xuất xác định khu vực cần tưới nước, thời điểm chăm sóc, thời gian thu hoạch và hướng tiêu thụ sản phẩm.

Ông Nguyễn Duy Hưng, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Mường Khoa, cho biết công nghệ số đang được ứng dụng vào những công việc cụ thể như điều khiển tưới, theo dõi thời tiết, giám sát sinh vật gây hại, dịch bệnh và quá trình sinh trưởng của cây trồng. Qua đó, người sản xuất có thể giảm công lao động, tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Theo ông Hưng, cùng với việc đưa công nghệ vào các mô hình thực tế, địa phương đang số hóa học liệu, tài liệu tập huấn, sổ tay kỹ thuật, đồng thời tổ chức các lớp tập huấn về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và ứng dụng công nghệ cao. Mục tiêu là giúp nông dân tiếp cận công nghệ từ chính nhu cầu sản xuất thực tế, thay vì chỉ biết đến chuyển đổi số qua lý thuyết.

Trên địa bàn ba xã Mường Khoa, Tân Uyên và Than Uyên hiện có hơn 20 HTX nông nghiệp đang hoạt động. Trong xu thế chuyển đổi số, việc ứng dụng công nghệ không chỉ dừng lại ở đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại mà quan trọng hơn là giải quyết những vấn đề thiết thực trong sản xuất như lựa chọn cây trồng, xác định thời điểm xuống giống, đáp ứng nhu cầu tưới tiêu, phòng trừ sâu bệnh, dự báo sản lượng và tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Khi những vấn đề này được giải quyết dựa trên dữ liệu, chuyển đổi số mới thực sự đi vào hoạt động của từng HTX, trang trại và thửa ruộng. Bên cạnh kinh nghiệm sản xuất truyền thống, người nông dân có thêm cơ sở khoa học để đưa ra quyết định phù hợp, giảm chi phí, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản. Qua đó, giá trị nông sản địa phương được nâng cao, thu nhập của người dân được cải thiện, thị trường tiêu thụ được mở rộng, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.