Kết quả giảm nghèo tạo nền tảng mới

Trao đổi về kết quả giảm nghèo tại địa phương, ông Thái Việt Anh, Phó Chủ tịch UBND xã Thu Cúc, cho biết năm 2026, công tác giảm nghèo tiếp tục có chuyển biến tích cực. Theo kết quả rà soát cuối năm, toàn xã có 2.636 hộ với 11.769 nhân khẩu. Số hộ nghèo còn 211 hộ, chiếm 8%, giảm 78 hộ so với năm 2025 và đạt 100% kế hoạch đề ra.

Đối với hộ cận nghèo, toàn xã còn 123 hộ, chiếm 4,67%. So với thời điểm trước đó là 171 hộ, số hộ cận nghèo đã giảm 48 hộ, đạt 185% kế hoạch, trong khi chỉ tiêu đặt ra là giảm 26 hộ. Kết quả này cho thấy các giải pháp hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, tiếp cận vốn và tổ chức sản xuất tại địa phương đã có những tác động tích cực.

Đáng chú ý, kết quả giảm hộ nghèo và hộ cận nghèo không chỉ thể hiện ở việc hoàn thành các chỉ tiêu định lượng mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng giảm nghèo. Đối với một xã miền núi có địa hình rộng, đồi núi chia cắt như Thu Cúc, điều kiện sản xuất, giao thông và cơ hội tiếp cận việc làm giữa các khu vực còn khác biệt. Vì vậy, việc duy trì thành quả sau khi người dân thoát nghèo có ý nghĩa không kém so với kết quả giảm số hộ nghèo hằng năm.

Thực tế cho thấy, tỷ lệ hộ nghèo toàn xã đã giảm nhưng chưa đồng đều giữa các thôn. Thôn Mỹ Á hiện có 52 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 34,67%; thôn Ngả Hai có 36 hộ nghèo, chiếm 22,64%. Đây là những địa bàn vùng sâu, có đông đồng bào dân tộc thiểu số, còn nhiều khó khăn về điều kiện phát triển kinh tế và kết nối hạ tầng.

Sự chênh lệch này cho thấy chính sách giảm nghèo cần được triển khai theo hướng có trọng tâm, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Những nơi có tỷ lệ hộ nghèo cao cần được ưu tiên nguồn lực, đồng thời có phương án hỗ trợ sinh kế sát với điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và khả năng tiếp cận thị trường của người dân.

Đa dạng sinh kế, tạo cơ hội phát triển kinh tế

Một trong những giải pháp được Thu Cúc chú trọng là tạo điều kiện để hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính sách. Xã phối hợp với Ban công tác Mặt trận xã và Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội Tân Sơn hỗ trợ người dân vay vốn ưu đãi để đầu tư tư liệu sản xuất, cây trồng, vật nuôi.

Nguồn vốn vay có ý nghĩa thiết thực đối với những hộ thiếu điều kiện đầu tư ban đầu. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng vốn phụ thuộc vào việc lựa chọn phương án sản xuất phù hợp, năng lực tổ chức thực hiện và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Do đó, việc hỗ trợ tín dụng cần gắn với tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật và theo dõi quá trình sử dụng vốn, tránh tình trạng người dân vay vốn nhưng không có phương án sản xuất khả thi.

Cùng với tín dụng chính sách, UBND xã triển khai các mô hình phát triển sản xuất thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Các mô hình được lựa chọn theo hướng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng miền núi, trong đó có chăn nuôi gà H'mông, vịt suối, trồng rừng sản xuất, cây ăn quả và cây tre lấy măng. Người dân được tham gia các lớp chuyển giao khoa học kỹ thuật, khuyến nông, khuyến lâm để nâng cao kiến thức và kỹ năng sản xuất.

Địa phương cũng duy trì, nhân rộng mô hình kinh tế đồi rừng kết hợp chăn nuôi dưới tán rừng. Việc phát triển quế, keo gắn với nuôi gà thả đồi, bò sinh sản tạo hướng khai thác tổng hợp lợi thế đất đồi rừng. Thay vì chỉ dựa vào một nguồn thu, các hộ có thể kết hợp hoạt động trồng rừng với chăn nuôi, qua đó đa dạng hóa sản phẩm và giảm phụ thuộc vào một loại cây trồng, vật nuôi.

Trong lĩnh vực trồng chè, xã hướng dẫn người dân cải tạo diện tích chè già cỗi, chuyển sang các giống chè mới có năng suất cao hơn, đồng thời liên kết với các cơ sở chế biến để ổn định đầu ra. Đây là hướng phát triển có ý nghĩa bởi sản xuất nông nghiệp chỉ tạo được thu nhập bền vững khi sản phẩm có thị trường tiêu thụ, chất lượng đáp ứng yêu cầu và người sản xuất duy trì được mối liên kết với đơn vị thu mua.

Bên cạnh các mô hình hộ gia đình, Thu Cúc khuyến khích người dân tham gia nhóm sở thích, tổ hợp tác chăn nuôi. Thông qua hình thức liên kết này, các hộ có điều kiện hỗ trợ nhau về kỹ thuật, con giống và chia sẻ kinh nghiệm. Sự hợp tác cũng góp phần hạn chế tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, thiếu thông tin và khó tiếp cận các cơ hội phát triển kinh tế.

Có thể thấy, đa dạng sinh kế không đơn thuần là đưa thêm cây trồng, vật nuôi vào sản xuất mà cần lựa chọn mô hình có khả năng thích ứng với điều kiện địa phương. Việc kết hợp vốn vay, chuyển giao kỹ thuật, tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ sẽ quyết định khả năng duy trì hiệu quả của các mô hình sau khi nguồn hỗ trợ ban đầu kết thúc.

Tạo việc làm, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Ngoài phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp, Thu Cúc đẩy mạnh tư vấn, giới thiệu lao động địa phương đi làm việc tại các khu công nghiệp trong và ngoài tỉnh. Địa phương đồng thời định hướng xuất khẩu lao động nhằm mở rộng cơ hội việc làm, tạo nguồn thu nhập cao và ổn định hơn cho các gia đình.

Đây là giải pháp cần thiết trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp miền núi còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, quy mô sản xuất của nhiều hộ nhỏ và khả năng tạo việc làm tại chỗ còn hạn chế. Việc chuyển dịch một bộ phận lao động sang công nghiệp, dịch vụ có thể giúp các gia đình đa dạng hóa nguồn thu, giảm áp lực phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp.

Để giải pháp này phát huy hiệu quả, công tác đào tạo nghề cần gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Người lao động cần được tư vấn về ngành nghề, điều kiện tuyển dụng và khả năng thích ứng với môi trường làm việc mới. Đối với những lao động tiếp tục phát triển kinh tế tại địa phương, việc nâng cao kỹ năng sản xuất, tiếp cận tiến bộ kỹ thuật và phương thức tổ chức kinh doanh cũng cần được quan tâm.

Cùng với đó, phân luồng giáo dục và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài. Khi người dân có thêm kỹ năng nghề nghiệp, cơ hội tiếp cận việc làm sẽ rộng mở hơn, qua đó tạo nền tảng để các gia đình cải thiện thu nhập và giảm nguy cơ nghèo đói kéo dài.

Nhận diện nguy cơ, chủ động hạn chế tái nghèo

Dù đạt kết quả tích cực, công tác giảm nghèo tại Thu Cúc vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Trước hết là điều kiện địa hình rộng, đồi núi chia cắt, giao thông kết nối đến một số thôn đặc biệt khó khăn như Mỹ Á, Ngả Hai còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến việc đi lại, vận chuyển vật tư, nông sản và khả năng kết nối các hoạt động sản xuất với thị trường.

Một bộ phận người dân vẫn duy trì phương thức sản xuất mang tính tự cung tự cấp, khả năng tiếp cận thông tin và tiến bộ kỹ thuật còn hạn chế. Bên cạnh đó, một số hộ vẫn có tâm lý trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ của Nhà nước, chưa chủ động tìm kiếm phương án phát triển kinh tế phù hợp. Đây là vấn đề cần được giải quyết thông qua tuyên truyền, vận động và hướng dẫn thực tế, giúp người dân nhận thức rõ vai trò chủ thể của mình trong quá trình thoát nghèo.

Rủi ro từ sản xuất cũng là yếu tố cần đặc biệt quan tâm. Dịch bệnh trên đàn vật nuôi, thiên tai và thời tiết cực đoan ở vùng cao có thể gây thiệt hại cho cây trồng, vật nuôi, làm gián đoạn sinh kế và ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập. Những hộ vừa thoát nghèo nhưng chưa có nguồn thu ổn định sẽ dễ bị tổn thương trước các biến động này.

Trước thực tế đó, Thu Cúc xác định cần tăng cường tuyên truyền, thay đổi nếp nghĩ, cách làm của người dân; kịp thời biểu dương những hộ gia đình tự nguyện đăng ký thoát nghèo. Việc khuyến khích tinh thần chủ động vươn lên cần đi cùng với hỗ trợ cụ thể về vốn, kỹ thuật và cơ hội việc làm, tránh chỉ dừng lại ở vận động chung chung.

Địa phương cũng định hướng ưu tiên lồng ghép các nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia để hoàn thiện hạ tầng giao thông, thủy lợi tại các thôn vùng sâu. Đây là điều kiện quan trọng nhằm cải thiện khả năng kết nối, phục vụ sản xuất và nâng cao hiệu quả đầu tư các mô hình sinh kế.

Một nhiệm vụ khác là thực hiện rà soát định kỳ, giám sát chặt chẽ biến động dân cư để kịp thời phát hiện những hộ có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh khó khăn do tai nạn, bệnh tật hoặc thiên tai. Việc hỗ trợ sớm có thể hạn chế nguy cơ phát sinh hộ nghèo mới, đồng thời bảo vệ thành quả giảm nghèo đã đạt được.

Giữ vững thành quả bằng những giải pháp có trọng tâm

Từ kết quả năm 2026, Thu Cúc xác định tiếp tục tập trung nguồn lực cho các thôn có tỷ lệ hộ nghèo cao, nhất là Mỹ Á và Ngả Hai; đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đa dạng hóa sinh kế và nhân rộng các mô hình sản xuất nông, lâm nghiệp gắn với bảo vệ rừng.

Yêu cầu đặt ra là các giải pháp cần được triển khai đồng bộ, có trọng tâm và phù hợp với từng nhóm hộ. Với những hộ có khả năng lao động, cần tạo điều kiện tiếp cận vốn, kỹ thuật, việc làm và thị trường. Với những hộ gặp khó khăn do bệnh tật, tai nạn hoặc rủi ro bất khả kháng, cần có phương án hỗ trợ kịp thời để không rơi trở lại tình trạng nghèo.

Kết quả giảm 78 hộ nghèo và 48 hộ cận nghèo trong năm 2026 là tín hiệu tích cực, nhưng giữ vững thành quả mới là yêu cầu lâu dài. Giảm nghèo bền vững không chỉ được đánh giá bằng số hộ ra khỏi danh sách nghèo mà còn bằng khả năng duy trì sinh kế, ổn định thu nhập và chủ động ứng phó với những biến động trong cuộc sống. Khi người dân có thêm cơ hội phát triển kinh tế, các thôn khó khăn được ưu tiên đầu tư và chính sách hỗ trợ đi đúng nhu cầu, Thu Cúc sẽ có nền tảng vững chắc hơn để hạn chế tái nghèo.