Đánh giá đúng thực trạng, xác định đúng đối tượng

Thực hiện Kế hoạch số 80/KH-UBND ngày 22/9/2026, UBND xã Yên Định tổ chức rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo và hộ thoát cận nghèo năm 2026 trên địa bàn 8 thôn. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm đánh giá chính xác kết quả giảm nghèo trong năm, đồng thời xác định đúng các đối tượng cần được thụ hưởng chính sách an sinh xã hội theo quy định.

Điểm đáng chú ý trong đợt rà soát lần này là yêu cầu đánh giá thực chất điều kiện sống của từng hộ, không chỉ căn cứ vào danh sách quản lý hoặc thông tin kê khai. Đối tượng rà soát bao gồm các hộ đang thuộc danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo do xã quản lý; những hộ có hoàn cảnh khó khăn, gặp biến cố, rủi ro hoặc có giấy đề nghị được rà soát theo quy định.

Việc rà soát có ý nghĩa quan trọng bởi tình trạng kinh tế và điều kiện sống của mỗi gia đình có thể thay đổi theo thời gian. Có hộ từng thuộc diện nghèo nhưng đã có việc làm, phát triển sản xuất, cải thiện thu nhập và từng bước ổn định cuộc sống. Ngược lại, cũng có những gia đình phát sinh khó khăn do mất việc làm, bệnh tật, thiên tai hoặc các biến cố khác, dẫn đến nguy cơ tái nghèo. Nếu công tác rà soát không được thực hiện thường xuyên, sát thực tế, danh sách đối tượng thụ hưởng có thể không phản ánh đúng tình hình đời sống tại địa phương.

Vì vậy, xác định đúng hộ nghèo, hộ cận nghèo không chỉ là yêu cầu về nghiệp vụ mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân và hiệu quả sử dụng nguồn lực hỗ trợ. Những hộ thực sự khó khăn cần được nhận diện để tiếp cận chính sách kịp thời; những hộ đã vươn lên thoát nghèo cũng cần được ghi nhận chính xác, qua đó phản ánh đúng kết quả thực hiện nhiệm vụ giảm nghèo.

Từ góc độ quản lý, một danh sách hộ nghèo chính xác sẽ giúp chính quyền có căn cứ đánh giá đúng thực trạng, xác định nguyên nhân nghèo và xây dựng các giải pháp phù hợp. Đây cũng là cơ sở để hạn chế tình trạng hỗ trợ sai đối tượng, bỏ sót những trường hợp đủ điều kiện hoặc phát sinh tâm lý trông chờ, ỷ lại vào chính sách.

Bám sát cơ sở, bảo đảm công khai và minh bạch

Để bảo đảm kết quả phản ánh đúng thực tế, xã Yên Định triển khai rà soát theo quy trình cụ thể, có sự tham gia của Ban Chỉ đạo, tổ rà soát, trưởng thôn và người dân. Sáng 13/10/2026, tại thôn Tiên Lý, địa phương tổ chức rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo và hộ thoát cận nghèo theo kế hoạch đã ban hành.

Tham gia chỉ đạo, thực hiện có đồng chí Nguyễn Thành Phong, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban Chỉ đạo rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo xã; đồng chí Hoàng Thu Hương, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã, cùng Ban rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo thôn Tiên Lý.

Tại đây, Ban rà soát tiến hành thu thập thông tin, đánh giá thực trạng đời sống và điều kiện kinh tế của các hộ gia đình theo tiêu chí quy định. Quá trình thực hiện chú trọng tính khách quan, chính xác, công khai, minh bạch, có sự tham gia của người dân và cộng đồng dân cư. Qua đó, địa phương có thêm cơ sở để xác định đúng các hộ thuộc diện nghèo, cận nghèo cũng như những hộ đã cải thiện điều kiện sống, vươn lên thoát nghèo trong năm 2026.

Việc tổ chức rà soát trực tiếp tại thôn có ý nghĩa thiết thực. Đây là cấp gần dân, nắm rõ hoàn cảnh và những thay đổi trong đời sống của từng hộ gia đình. Thông qua sự phối hợp giữa cán bộ phụ trách, trưởng thôn và cộng đồng dân cư, những thông tin kê khai có điều kiện được kiểm tra, đối chiếu, hạn chế sai lệch giữa hồ sơ và thực tế.

Đặc biệt, việc công khai kết quả, tiếp nhận phản ánh, kiến nghị và tổ chức phúc tra khi cần thiết là những khâu quan trọng nhằm bảo đảm quyền giám sát của người dân. Những trường hợp có ý kiến khác nhau cần được xem xét, xác minh theo đúng quy định, tránh việc bình xét chủ quan hoặc thiếu căn cứ.

Trong công tác giảm nghèo, tính minh bạch không chỉ giúp bảo đảm công bằng giữa các hộ dân mà còn góp phần củng cố niềm tin đối với chính sách an sinh xã hội. Khi người dân được biết, được tham gia và có quyền phản ánh về kết quả rà soát, quá trình thực hiện sẽ có thêm sự đồng thuận, hạn chế nguy cơ phát sinh khiếu nại hoặc lợi dụng chính sách.

Đúng quy trình, ngăn ngừa sai lệch và trục lợi chính sách

Theo kế hoạch của UBND xã Yên Định, công tác rà soát được thực hiện qua các bước: lập danh sách hộ cần rà soát; thu thập thông tin, tính điểm; tổ chức họp dân; niêm yết, thông báo công khai kết quả; tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị; phúc tra khi cần thiết; công nhận và tổng hợp báo cáo kết quả.

Đây là quy trình có ý nghĩa quan trọng, bởi mỗi khâu đều liên quan đến tính chính xác của kết quả cuối cùng. Việc lập danh sách phải bảo đảm không bỏ sót các hộ thuộc diện cần rà soát. Khâu thu thập thông tin cần được thực hiện đầy đủ, có kiểm tra và đối chiếu. Kết quả bình xét phải được công khai để người dân tham gia giám sát, đồng thời có cơ chế tiếp nhận và xử lý những ý kiến phản ánh chưa thống nhất.

UBND xã yêu cầu quá trình thực hiện phải bảo đảm đúng đối tượng, đúng tiêu chí, đúng quy trình, dân chủ, công khai và minh bạch; không bỏ sót đối tượng, không xác định sai hộ nghèo, hộ cận nghèo và không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách. Các thành viên Ban Chỉ đạo, tổ rà soát và trưởng các thôn có trách nhiệm phối hợp thu thập, kiểm tra, đối chiếu thông tin, bảo đảm số liệu chính xác, thống nhất giữa hồ sơ, báo cáo và cơ sở dữ liệu điện tử.

Yêu cầu này đặt ra trách nhiệm cụ thể đối với từng cá nhân, bộ phận tham gia. Bởi nếu thông tin đầu vào không chính xác, việc tổng hợp và công nhận kết quả sẽ khó bảo đảm khách quan. Ngược lại, nếu quy trình được thực hiện chặt chẽ, có sự kiểm tra và giám sát, những trường hợp sai lệch sẽ được phát hiện, điều chỉnh kịp thời.

Cần nhìn nhận rằng, rà soát hộ nghèo không chỉ nhằm xác định ai được nhận hỗ trợ mà còn phải bảo đảm những người đã thoát nghèo được ghi nhận đúng thực tế. Điều này có ý nghĩa động viên các hộ tiếp tục nỗ lực phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống, đồng thời giúp cơ quan quản lý đánh giá đúng hiệu quả của các chương trình giảm nghèo đã triển khai.

Chuẩn bị dữ liệu cho chính sách giảm nghèo giai đoạn 2027–2030

Bên cạnh việc đánh giá kết quả giảm nghèo năm 2026, một mục tiêu quan trọng khác của đợt rà soát là chuẩn bị cơ sở thực hiện chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027–2030. Đây là yêu cầu có ý nghĩa lâu dài, bởi công tác giảm nghèo ngày càng cần được nhìn nhận toàn diện, không chỉ dựa trên mức thu nhập mà còn gắn với khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

Thực tế cho thấy, một hộ gia đình có thể có nguồn thu nhập nhất định nhưng vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, vệ sinh môi trường hoặc thông tin. Nếu chỉ đánh giá thông qua thu nhập, những thiếu hụt này có thể chưa được nhận diện đầy đủ. Do đó, rà soát theo hướng đa chiều giúp cơ quan quản lý có cái nhìn toàn diện hơn về hoàn cảnh và nhu cầu của từng hộ.

Thông qua kết quả rà soát, địa phương có cơ sở xây dựng kế hoạch giảm nghèo cho những năm tiếp theo, xác định nhóm đối tượng cần ưu tiên và bố trí nguồn lực phù hợp. Chẳng hạn, với những hộ khó khăn do thiếu việc làm, giải pháp cần quan tâm là kết nối việc làm, đào tạo nghề và hỗ trợ phát triển sản xuất. Với những hộ thiếu hụt về điều kiện nhà ở, y tế hoặc giáo dục, cần xem xét khả năng tiếp cận các chính sách tương ứng theo quy định.

Điều quan trọng là phải xác định đúng nguyên nhân nghèo để lựa chọn giải pháp phù hợp, thay vì áp dụng một hình thức hỗ trợ giống nhau cho mọi trường hợp. Việc hỗ trợ sinh kế, vốn, vật tư sản xuất chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm hướng dẫn kỹ thuật, điều kiện tổ chức sản xuất và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Tương tự, các chính sách về giáo dục, y tế, nhà ở và dịch vụ xã hội cơ bản cần được triển khai đúng nhu cầu, giúp người dân cải thiện điều kiện sống một cách thực chất.

Vì vậy, chất lượng dữ liệu sau rà soát có vai trò quan trọng đối với việc hoạch định chính sách. Dữ liệu càng đầy đủ, chính xác thì việc xác định nhu cầu, phân bổ nguồn lực và đánh giá hiệu quả thực hiện càng có cơ sở. Đây cũng là điều kiện để công tác giảm nghèo chuyển từ hỗ trợ trước mắt sang tạo cơ hội để người dân nâng cao năng lực tự chủ, ổn định cuộc sống lâu dài.

Theo kế hoạch, từ ngày 22/9 đến ngày 31/10/2026, xã Yên Định tổ chức rà soát, họp dân, công khai, phúc tra và tổng hợp kết quả sơ bộ. Báo cáo sơ bộ được gửi trước ngày 2/11/2026; việc công nhận, cập nhật dữ liệu và gửi báo cáo chính thức hoàn thành trước ngày 1/12/2026.

UBND xã đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan, đơn vị, trưởng thôn và toàn thể Nhân dân tích cực phối hợp, tham gia giám sát, cung cấp thông tin đầy đủ, trung thực. Sự tham gia của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư sẽ góp phần bảo đảm quá trình rà soát được thực hiện đúng quy định, phản ánh sát thực tế đời sống.

Rà soát hộ nghèo là bước đầu tiên nhưng có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng thực hiện chính sách giảm nghèo. Khi từng trường hợp được đánh giá khách quan, từng nhu cầu được nhận diện chính xác và nguồn lực được phân bổ đúng đối tượng, chính sách an sinh xã hội sẽ phát huy hiệu quả thiết thực hơn. Đây chính là nền tảng để Yên Định xây dựng các giải pháp giảm nghèo phù hợp, hướng tới cải thiện đời sống người dân và bảo đảm mục tiêu giảm nghèo bền vững trong giai đoạn tiếp theo.