Khẳng định giá trị di sản văn hóa truyền thống xứ Bắc

Hướng tới ngày khai hội chính thức vào 12 và 13 tháng Giêng (tức ngày 28/2 và 1/3/2026), không gian lễ hội truyền thống vùng Lim đã được chỉnh trang, sẵn sàng cho mùa hội mới. Các làng quan họ gốc thuộc tổng Nội Duệ xưa, nay là xã Tiên Du gồm: Duệ Đông, Duệ Nam, Duệ Khánh, Đình Cả, Lũng Giang, Lũng Sơn và Lộ Bao. Trung tâm của lễ hội là khu vực núi Hồng Vân (núi Lim) và hồ điều hòa Vân Tương. Đây là thời điểm để sức sống của di sản lan tỏa mạnh mẽ trong một không gian chuẩn mực, quy củ và đẳng cấp hơn kể từ khi chính thức ghi danh vào Danh mục di sản quốc gia.

Tiếp nối truyền thống hình thành từ thế kỷ XVIII, phần lễ năm nay được tổ chức trang nghiêm tại chùa Hồng Ân, lăng Tướng công Nguyễn Đình Diễn cùng hệ thống đền, chùa trong vùng. Nghi thức rước sắc long trọng từ đình làng Đình Cả sang đình làng Lộ Bao được xác định là điểm nhấn quan trọng, biểu trưng cho sự gắn kết cộng đồng và lòng tri ân đối với các bậc tiền nhân như danh nhân Đỗ Nguyễn Thụy và bà Mụ Ả.... Qua đó, giá trị lịch sử cốt lõi cùng mối quan hệ bền chặt giữa các làng trong quá trình thực hành di sản tiếp tục được khẳng định.

Trọng tâm hấp dẫn nhất của mùa hội vẫn là không gian bảo tồn Dân ca Quan họ – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Ông Dương Minh Ngọc, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo lễ hội, cho biết Ban tổ chức đã huy động các câu lạc bộ và nghệ nhân ưu tú tham gia biểu diễn tại 12 lán trại cùng sân khấu trung tâm núi Hồng Vân. Đặc biệt, năm nhà nghệ nhân sẽ tổ chức hát canh truyền thống từ 19 giờ ngày 12 tháng Giêng và hát thâu đêm, mang đến những làn điệu cổ đối đáp mộc mạc, tinh tế, đậm hồn cốt Kinh Bắc.

Song song với hoạt động diễn xướng, các trò chơi văn hóa, thể thao dân gian như cờ người, tổ tôm điếm, đu tiên, bịt mắt bắt dê cũng diễn ra sôi nổi trong suốt mùa hội. Đáng chú ý, giải vật dân tộc và vật tự do nằm trong khuôn khổ Đại hội Thể dục Thể thao tỉnh Bắc Ninh lần thứ nhất, diễn ra từ ngày 26/2 đến 1/3, được kỳ vọng sẽ tạo thêm sinh khí cho lễ hội. Những màn tranh tài không chỉ thu hút đông đảo thanh niên địa phương mà còn mời gọi du khách từ nhiều vùng miền cùng hội tụ, giao lưu và lan tỏa tinh thần thượng võ.

Sáng 28/2, lễ công bố và đón nhận danh hiệu di sản quốc gia sẽ được tổ chức trọng thể, tạo khí thế thi đua và niềm tự hào trong nhân dân. Tối cùng ngày, chương trình nghệ thuật đặc sắc do Nhà hát Dân ca quan họ Bắc Ninh dàn dựng sẽ diễn ra tại sân khấu chính núi Lim. Ngay sau đó là màn bắn pháo hoa tầm thấp kéo dài 15 phút tại khu vực hồ điều hòa Vân Tương, bắt đầu từ 21 giờ, đánh dấu một mùa lễ hội có quy mô và chất lượng được nâng tầm rõ nét.

Giải pháp tổ chức chuyên nghiệp, đảm bảo an ninh lễ hội

Hội Lim 2026 ghi dấu ấn là kỳ hội đầu tiên do Tiên Du chủ trì tổ chức trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương mới được vận hành đồng bộ. Trách nhiệm quản lý một di sản quốc gia đặt ra yêu cầu cao về tính chuyên nghiệp, từ công tác tuyên truyền đến hậu cần và điều hành thực địa. Ban tổ chức kiên quyết thực hiện nghiêm các quy định về văn minh lễ hội, trong đó nhấn mạnh việc thưởng tiền cho nghệ sĩ phải thực hiện tế nhị qua khay trầu, đồng thời nghiêm cấm hoàn toàn hành vi ngửa nón xin tiền gây phản cảm.

Để bảo đảm an toàn cho du khách trẩy hội, Công an xã Tiên Du đã huy động khoảng 400 cán bộ, chiến sĩ cùng hơn 200 nhân sự tham gia bảo vệ an ninh trật tự. Trung tá Nguyễn Vinh Bắc, Phó Trưởng Công an xã, cho biết các tổ công tác đã được bố trí thường trực tại các điểm trọng yếu nhằm phân luồng giao thông, bảo đảm phòng cháy chữa cháy và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh. Hệ thống camera giám sát cũng được lắp đặt tại các bãi giữ xe để kiểm soát giá vé đúng quy định, bảo vệ quyền lợi và sự minh bạch cho du khách.

Cùng chung quan điểm nâng tầm thương hiệu lễ hội, ông Nguyễn Hồng Hà, Trưởng Phòng Thông tin, Báo chí, Tuyên truyền (Sở Văn hóa Thể Thao và Du lịch Bắc Ninh), nhấn mạnh việc xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng trò chơi dân gian để cờ bạc, bày bán dao kéo, hàng rong hoặc chiếm dụng trái phép không gian tâm linh. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng hướng tới mục tiêu xây dựng một mùa Hội Lim an toàn, văn minh, sạch đẹp, tương xứng với vị thế di sản quốc gia.

Việc thực hiện nghiêm các quy định về trật tự và mỹ quan không chỉ góp phần bảo vệ giá trị di sản, mà còn là cách quảng bá hiệu quả hình ảnh quê hương Tiên Du đôn hậu, mến khách. Tất cả công tác chuẩn bị đều hướng tới mục tiêu đưa Hội Lim trở thành điểm sáng văn hóa của Bắc Ninh trong năm 2026, đồng thời khơi dậy niềm tự hào cộng đồng và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương thông qua các sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh đặc sắc.