Tốc độ lây lan nhanh tại các trung tâm đô thị và trại tị nạn

Khác với các đợt bùng phát trước đây thường khởi phát và được dập tắt nhanh tại vùng nông thôn, đợt dịch lần này lại ghi nhận nhiều ca bệnh đầu tiên ở các trung tâm đô thị như Bunia và thị trấn khai thác mỏ Mongbwalu. Theo ông Abdirahman Mahamud, đại diện WHO, dịch bệnh thực tế đã âm thầm lưu hành nhiều tháng trước khi được công bố chính thức vào ngày 15/5. Sự chậm trễ trong khâu phát hiện đã khiến virus lây lan lan rộng ra cộng đồng trước khi các biện pháp ngăn chặn được thiết lập.

Bên cạnh đó, các trại tị nạn đông đúc đang trở thành "điểm nóng" của dịch bệnh. Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) cho biết ít nhất 25 ca bệnh, bao gồm 14 ca tử vong, đã được phát hiện tại các khu trại này. Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn bày tỏ sự quan ngại sâu sắc khi có khoảng 2 triệu người tản cư đang sinh sống tại các khu vực có nguy cơ cao ở Congo. Điều kiện sống chật chội, thiếu thốn và sự di chuyển liên tục của người dân để tìm kiếm thức ăn càng làm tăng nguy cơ bùng phát một thảm họa y tế trên diện rộng.

Thách thức lớn trong công tác truy vết và nguy cơ với trẻ em

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là việc xác định "bệnh nhân số 0" và truy vết người tiếp xúc. Việc truy tìm hơn 35.000 người có nguy cơ lây nhiễm tại miền Đông Congo đang bị cản trở nghiêm trọng bởi tình trạng bạo lực do phiến quân gây ra, đặc biệt là tại tỉnh Ituri. Các cuộc tấn công vũ trang đã cắt đứt nhiều tuyến đường giao thông, buộc người dân phải rời bỏ nhà cửa và khiến lực lượng y tế không thể tiếp cận các làng mạc để kiểm soát dịch.

Đáng chú ý, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cảnh báo trẻ em đang là đối tượng chịu tổn thương nặng nề nhất trong đợt dịch này. Trẻ em hiện chiếm 15% số ca nhiễm và hơn 25% số ca tử vong (nguy cơ tử vong cao gấp đôi so với người lớn). Do phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc, các em không thể giữ khoảng cách an toàn với người thân bị bệnh. Ngoài việc đối mặt với nguy cơ nhiễm bệnh, trẻ em vùng dịch còn phải chịu đựng các chấn thương tâm lý, sự kỳ thị và đối mặt với rủi ro bạo lực gia tăng trong bối cảnh khủng hoảng.

Tăng cường nỗ lực ứng phó và đánh giá nguy cơ tại Việt Nam

Chủng virus Ebola Bundibugyo lây lan chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể và hiện chưa có vaccine phòng ngừa hay phương pháp điều trị đặc hiệu. Dù vậy, những nỗ lực dập dịch đang ghi nhận một số tín hiệu khả quan. Trong vòng hai tuần qua, số giường bệnh điều trị Ebola đã được tăng cường lên mức hơn 500 giường. Hiện có 371 bệnh nhân đang được cách ly hoặc điều trị và 112 người đã hồi phục. Thái độ của cộng đồng địa phương cũng đã thay đổi tích cực; tình trạng bài xích nhân viên y tế giảm dần, thay vào đó người dân đã chủ động yêu cầu cung cấp thiết bị y tế để tự bảo vệ mình.

Trước tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp tại khu vực châu Phi, Bộ Y tế Việt Nam cũng đã nhanh chóng đưa ra đánh giá để người dân nắm bắt. Theo đó, nguy cơ virus Ebola xâm nhập vào Việt Nam hiện được đặt ở mức thấp do đặc thù lây truyền của virus. Tuy nhiên, cơ quan y tế trong nước vẫn phát đi cảnh báo, đồng thời chủ động chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó, kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo an toàn tối đa cho sức khỏe cộng đồng.