Trong nhịp sống hiện đại, việc chăm sóc sức khỏe thông qua chế độ dinh dưỡng hàng ngày luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt. Tuy nhiên, không ít người vẫn duy trì những quan niệm chưa hoàn toàn chính xác về thực phẩm, điển hình như thói quen ăn cả vỏ tôm để bổ sung canxi hay việc quá phụ thuộc vào một vài nguồn đạm đắt tiền. Việc sắp xếp, diễn giải và làm nổi bật các thông tin khoa học dưới đây sẽ giúp độc giả có cái nhìn toàn diện và chính xác hơn.

Ăn vỏ tôm có thực sự giúp bổ sung nhiều canxi như lầm tưởng?

Nhiều người có thói quen ăn cả vỏ tôm vì cho rằng đây là phần giàu canxi nhất, tuy nhiên quan niệm này chưa hoàn toàn chính xác. Mặc dù vỏ tôm có chứa một số khoáng chất, trong đó có canxi, nhưng thành phần chủ yếu của lớp vỏ này lại là chitin – một loại chất xơ tạo nên lớp vỏ cứng của các loài giáp xác.

Do chitin rất khó được hệ tiêu hóa của con người phân giải nên lượng canxi trong vỏ tôm không dễ được hấp thu như nhiều người vẫn nghĩ. Ngoài ra, vỏ tôm khá cứng và sắc, nhất là ở những con tôm lớn. Nếu nhai không kỹ hoặc cố nuốt, lớp vỏ này có thể làm trầy xước niêm mạc miệng, cổ họng hoặc gây khó chịu cho đường tiêu hóa. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người mắc bệnh dạ dày, đường ruột nên hạn chế ăn cả vỏ tôm để tránh những rủi ro không cần thiết.

Khác với lớp vỏ, phần thịt tôm chứa nhiều dưỡng chất có giá trị và dễ hấp thu hơn. Thịt tôm là nguồn protein chất lượng cao, đồng thời cung cấp vitamin B12, selen, iốt, kẽm, phốt pho và một lượng canxi tự nhiên. Các dưỡng chất này được cơ thể tiêu hóa và hấp thu hiệu quả hơn nhiều so với canxi có trong lớp vỏ. Nếu mục tiêu là nâng cao sức khỏe và bổ sung dưỡng chất, việc ưu tiên ăn phần thịt tôm kết hợp với chế độ ăn cân đối sẽ mang lại hiệu quả thiết thực.

Tôm rất tốt nhưng không phải là nguồn protein duy nhất cho cơ thể

Khi bước sang tuổi trung niên và cao tuổi, cơ thể bắt đầu đối mặt với nhiều thay đổi như khối lượng cơ bắp giảm dần, mật độ xương suy giảm và quá trình trao đổi chất chậm hơn. Không ít người sẵn sàng chi nhiều tiền để mua tôm, hải sản hay các loại thịt đắt đỏ với suy nghĩ "càng đắt càng bổ". Tuy nhiên, điều cốt lõi không nằm ở giá tiền mà ở chất lượng protein, khả năng hấp thu cũng như cách phân bổ trong khẩu phần hằng ngày.

Bên cạnh tôm và các loại thịt, trứng từ lâu đã được giới dinh dưỡng xem là "protein chuẩn" với thành phần axit amin gần tương đồng nhu cầu cơ thể và giá trị sinh học rất cao. Ngoài ra, sữa và các sản phẩm từ sữa cung cấp protein hoàn chỉnh cùng lượng canxi dồi dào, giúp duy trì sức khỏe xương và cơ bắp. Đạm thực vật từ đậu nành, đậu phụ, sữa đậu nành hay các loại hạt cũng là nguồn dinh dưỡng phong phú, ít chất béo bão hòa, rất tốt cho hệ tim mạch.

"Người cao tuổi cần đặc biệt chú trọng bổ sung protein chất lượng cao để hạn chế tình trạng mất khối cơ, suy giảm sức mạnh và giảm nguy cơ té ngã. Nên đa dạng nguồn đạm từ trứng, sữa, cá, thịt nạc và các chế phẩm từ đậu nành thay vì chỉ tập trung vào một loại thực phẩm." — TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam.

Bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm, cách phân bổ và chế biến cũng đóng vai trò quyết định đến khả năng hấp thu dinh dưỡng của cơ thể. Một sai lầm phổ biến là dồn phần lớn lượng protein vào một bữa ăn trong ngày. Các nghiên cứu cho thấy việc phân bổ protein đồng đều vào ba bữa chính giúp cơ thể hấp thu hiệu quả và kích thích quá trình tổng hợp cơ tốt hơn.

Về phương pháp chế biến, đối với người lớn tuổi, các cách như hấp, luộc, hầm hoặc om luôn được ưu tiên hàng đầu để giúp thực phẩm mềm hơn, dễ nhai và dễ tiêu hóa. Ngược lại, các món chiên ngập dầu hoặc nướng ở nhiệt độ quá cao có thể làm giảm chất lượng dinh dưỡng. Cần lưu ý thêm rằng nước hầm xương chủ yếu chứa chất béo và purin với lượng protein rất khiêm tốn (khoảng 3 - 10g protein trong 200ml), hoàn toàn không thể thay thế các nguồn protein trực tiếp từ thịt, cá hay trứng.

Nhìn chung, không tồn tại một thực phẩm duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Một chế độ ăn cân đối, kết hợp đa dạng giữa protein động vật và thực vật, cùng lối sống khoa học mới chính là chìa khóa vàng duy trì sức khỏe bền vững theo thời gian.