Hành trình giữ gìn hương vị truyền thống và nâng tầm nông sản

Xuất phát từ nghề làm chả truyền thống của gia đình, để một món ăn dân dã trở thành thương hiệu được thị trường tin tưởng, yếu tố then chốt chính là chất lượng sản phẩm cùng sự kiên trì, bền bỉ của người làm nghề. Từ những nỗ lực không ngừng nghỉ ấy, một cơ sở sản xuất nhỏ lẻ tại chợ Khánh Thọ, xã Tam Thái, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam (cũ), nay thuộc xã Chiên Đàn, thành phố Đà Nẵng, đã từng bước khẳng định được vị thế. Đến nay, sản phẩm chả bì ớt xiêm Cúc Thảng của vợ chồng anh Võ Ngọc Thảng và chị Trần Thị Cúc, ở thôn Cây Sanh, xã Phú Ninh, thành phố Đà Nẵng, vinh dự đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh. Đây được xem là cột mốc quan trọng, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ từ mô hình hộ kinh doanh cá thể sang sản xuất hàng hóa theo hướng quy mô, bài bản, gắn với mục tiêu xây dựng thương hiệu trên bản đồ ẩm thực đặc sản địa phương.

Năm 2016, khi chợ Tam Dân tại xã Tam Dân, huyện Phú Ninh của tỉnh Quảng Nam (cũ), nay là chợ Tam Dân thuộc xã Phú Ninh, thành phố Đà Nẵng, được đầu tư nâng cấp, gia đình chị Trần Thị Cúc đã quyết định chuyển về đây để mở rộng quy mô sản xuất. Gia đình mạnh dạn đầu tư các loại máy móc hiện đại nhằm sản xuất chả bì ớt xiêm mang thương hiệu Cúc Thảng, giữ trọn hương vị truyền thống đặc trưng và đậm nét riêng của vùng đất xứ Quảng. Để tạo nên món chả bì ớt xiêm mang đúng “hồn cốt” của nhà nông, khâu lựa chọn nguyên liệu luôn được đặt lên hàng đầu, với sự khắt khe trong từng công đoạn chế biến, từ thịt đến các loại gia vị đi kèm.

Nguyên liệu chính của sản phẩm là thịt heo và thịt bò tươi, được lấy trực tiếp từ lò mổ và đưa về ngay trong ngày nhằm đảm bảo độ kết dính tự nhiên tốt nhất cho từng đòn chả mà không cần sử dụng phụ gia. Phần da heo được sơ chế sạch sẽ, kết hợp cùng tiêu đặc trưng của xã Tiên Phước và loại ớt xiêm đặc thù của vùng đất xã Phú Ninh, tạo nên mùi thơm rất riêng. Tất cả hòa quyện với các loại gia vị được chọn lọc theo công thức gia truyền, tạo nên sản phẩm có hương vị khác biệt hoàn toàn, với độ giòn sần sật của bì và vị ngọt thanh của thịt tươi. Chính sự kết hợp tinh tế ấy đã giúp chả bì Cúc Thảng mang vị cay nồng đặc trưng của ớt xiêm rừng, tạo nên sức hút khó cưỡng đối với thực khách khắp mọi miền đất nước.

Chia sẻ về những ngày đầu khởi nghiệp, chị Trần Thị Cúc cho biết cơ sở khi ấy chỉ sản xuất nhỏ lẻ và chủ yếu bán cho người quen trong vùng. Tuy nhiên, ngay từ đầu, gia đình đã xác định phải làm chả bì theo cách “ăn được” và phải khiến khách hàng nhớ lâu. Theo chị, khâu chọn thịt heo tươi trong ngày, bì heo được sơ chế sạch cùng việc nêm nếm gia vị vừa phải chính là những bí quyết then chốt giúp sản phẩm giữ được hương vị đặc trưng, khác biệt so với nhiều loại chả bì khác trên thị trường. Gia đình luôn cam kết tuyệt đối không sử dụng chất bảo quản gây hại; mỗi đòn chả khi bán ra đều phải đảm bảo đúng trọng lượng, đúng giá niêm yết, qua đó giữ vững niềm tin lâu dài của người tiêu dùng đối với một thương hiệu chân quê.

Ông Lê Văn Tình, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Ninh, khẳng định chả bì ớt xiêm Cúc Thảng là sản phẩm đặc trưng gắn liền với địa phương và hiện đang được người tiêu dùng ưa chuộng. Việc đạt chứng nhận OCOP 3 sao không chỉ là niềm tự hào của riêng hộ kinh doanh mà còn của cả xã Phú Ninh, bởi đây là minh chứng cho sự tâm huyết trong việc gìn giữ hương vị truyền thống, đồng thời biết kết hợp hài hòa yếu tố sáng tạo. Ông Tình nhấn mạnh, địa phương xác định phát triển kinh tế nông thôn là nhiệm vụ trọng tâm, do đó xã đang tập trung cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa chuyên canh, đồng thời đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị. Hiện trên địa bàn xã đã có 1 hợp tác xã và 2 tổ hợp tác được chứng nhận VietGAP, cùng 3 cơ sở có sản phẩm đạt chuẩn chương trình Mỗi xã một sản phẩm.

Cũng theo ông Lê Văn Tình, trong năm 2026 tới, xã Phú Ninh sẽ tập trung hoàn chỉnh đề án xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 để trình HĐND xã thông qua trong thời gian sớm nhất. Địa phương chủ trương xây dựng kế hoạch nông thôn mới năm 2026 và tổ chức triển khai thực hiện Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 ngay khi thành phố ban hành văn bản hướng dẫn. Xã tiếp tục duy trì đạt chuẩn 19/19 tiêu chí nông thôn mới, phấn đấu xây dựng xã nông thôn mới nâng cao, đồng thời duy trì chuẩn đối với các thôn nông thôn mới kiểu mẫu. Song song đó, địa phương tập trung xây dựng mô hình thôn thông minh tại các thôn Long Khánh, An Mỹ, Dương Đàn và Khánh Tân nhằm từng bước nâng cao đời sống văn hóa cho người dân.

Động lực từ chính sách hỗ trợ và định hướng vươn xa

Để giải bài toán mở rộng thị trường và nâng cao giá trị thương hiệu, gia đình chị Cúc đã tích cực tham gia chương trình Mỗi xã một sản phẩm ngay từ những ngày đầu triển khai tại địa phương. Bà Trần Thị Cúc cho biết, khi sản phẩm chả bì ớt xiêm đạt chuẩn OCOP 3 sao vào năm 2023, chủ thể đã được Nhà nước hỗ trợ 50% kinh phí để đầu tư các thiết bị thiết yếu như tủ đông, máy hút chân không, máy quết chả và nồi hấp. Đến năm 2025, khi sản phẩm thứ hai là nem chua lên men tự nhiên đạt chuẩn OCOP 3 sao, cơ sở tiếp tục được thưởng 8 triệu đồng. Điều khiến bà Cúc phấn khởi hơn cả là việc đưa sản phẩm tham gia các hội chợ quảng bá nông sản luôn được hỗ trợ hoàn toàn chi phí đi lại.

Bà Trần Thị Cúc kỳ vọng rằng các nội dung và mức chi hỗ trợ về truyền thông, quảng bá sản phẩm OCOP tại Nghị quyết số 23 của HĐND thành phố giai đoạn 2026–2030 sẽ mở ra cơ hội lớn để đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng. Theo bà, khi sản phẩm OCOP được quảng bá một cách bài bản, người dân sẽ hiểu và cảm nhận rõ hơn sự tâm huyết của các chủ thể, từ đó ưu tiên lựa chọn tiêu dùng thường xuyên cho bữa ăn gia đình. Bà tin rằng, khi sản phẩm OCOP được phát triển và vươn xa, cũng chính là lúc giá trị nông sản quê nhà được nâng tầm xứng đáng trên thương trường. Sự tâm huyết của những người làm nghề truyền thống, theo bà, rất cần được tiếp sức bằng các chương trình truyền thông chuyên nghiệp để chạm tới trái tim người tiêu dùng.

Ở góc độ quản lý hành chính, ông Nguyễn Hữu Bình, Chủ tịch UBND xã Phú Ninh, cho biết hiện trên địa bàn có 6 sản phẩm OCOP của 4 chủ thể được công nhận đạt 3 sao và còn thời hạn sử dụng. Các sản phẩm này luôn được các chủ thể chú trọng nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường tiêu thụ thông qua các hoạt động hỗ trợ tích cực từ phía Nhà nước như hội chợ, triển lãm và diễn đàn kết nối. Với sự ra đời của Nghị quyết số 23, xã Phú Ninh kỳ vọng sẽ có thêm động lực để nâng sao cho các sản phẩm hiện có, đồng thời xây dựng thêm nhiều mặt hàng chất lượng khác. Một số sản phẩm tiềm năng đang được địa phương hướng tới gồm dịch vụ du lịch nông thôn và các loại nông – thủy sản chế biến sâu như bánh tráng, mì khô.

Về phía cơ quan chuyên môn, ông Phạm Văn Phú, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Tây Hồ, nhận định hiện trên địa bàn xã đang có 7 sản phẩm OCOP của 5 chủ thể được công nhận hạng 3 sao và duy trì sản xuất bền vững. Thời gian qua, các chủ thể đã được hỗ trợ trên nhiều mặt, song theo ông Phú, mức độ vẫn chưa đủ mạnh mẽ so với những quy định mới tại Nghị quyết số 23 vừa được HĐND thành phố ban hành. Việc triển khai hiệu quả nghị quyết này được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để các chủ thể mạnh dạn đầu tư, phát triển sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Ông tin rằng, các nội dung hỗ trợ được mở rộng sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các chủ thể hoàn thiện sản phẩm, đáp ứng tốt hơn yêu cầu về quản lý nguồn gốc và bảo vệ môi trường sinh thái.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng đánh giá các chủ thể OCOP đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần các nghị quyết của Bộ Chính trị về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tính đến nay, toàn thành phố đã có hơn 550 sản phẩm OCOP đạt chuẩn từ 3 đến 5 sao, qua đó khẳng định hiệu quả của hướng đi đúng đắn trong phát triển nông nghiệp. Định hướng trong thời gian tới là tiếp tục tập trung chính sách, đẩy mạnh chương trình OCOP theo hướng có trọng tâm, trọng điểm. Việc gắn phát triển sản phẩm với liên kết vùng nguyên liệu và chuỗi giá trị được kỳ vọng sẽ tạo động lực để OCOP phát triển có chiều sâu và bền vững.

Hành trình từ một món ăn dân dã nơi chợ quê đến sản phẩm OCOP 3 sao của gia đình anh Thảng và chị Cúc cho thấy, nếu biết gìn giữ bản sắc và tận dụng tốt chính sách hỗ trợ, nông sản địa phương hoàn toàn có thể vươn mình mạnh mẽ. Sự đồng hành của các cấp chính quyền thông qua những nghị quyết thiết thực như Nghị quyết số 23 được xem là bệ phóng vững chắc để đặc sản quê nhà tiếp tục khẳng định vị thế trên bản đồ kinh tế. Với tâm huyết giữ gìn hương vị truyền thống kết hợp cùng sự sáng tạo trong sản xuất, thương hiệu chả bì ớt xiêm Cúc Thảng đang góp phần quảng bá ẩm thực của xã Phú Ninh nói riêng và thành phố nói chung đến với người tiêu dùng khắp mọi miền đất nước.