Quy trình rà soát và các mốc thời gian khóa thuê bao

Theo Điều 8, Thông tư 08/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ (có hiệu lực từ ngày 15/6), các nhà mạng phải thực hiện biện pháp rà soát nghiêm ngặt khi hệ thống phát hiện người dùng thay đổi điện thoại. Cụ thể, trong thời gian tối đa 2 giờ kể từ khi thuê bao có hoạt động trên một thiết bị mới khác với số đăng ký trước đó, doanh nghiệp viễn thông phải tiến hành tạm dừng dịch vụ chiều đi, bao gồm gọi điện và nhắn tin. Đồng thời, nhà mạng có trách nhiệm gửi thông báo yêu cầu chủ thuê bao tiến hành xác thực lại sinh trắc học ảnh khuôn mặt.

Người dùng sẽ có khoảng thời gian 30 ngày kể từ thời điểm bị khóa một chiều để hoàn thành việc xác thực. Nếu vượt quá thời hạn này mà yêu cầu vẫn chưa được thực hiện, nhà mạng sẽ áp dụng biện pháp mạnh hơn là khóa dịch vụ viễn thông hai chiều và thông báo cho người dùng về việc thanh lý hợp đồng. Chỉ 5 ngày sau khi bị khóa hai chiều, nếu người dùng vẫn tiếp tục không xác thực, hợp đồng cung cấp dịch vụ viễn thông sẽ chính thức bị chấm dứt.

Hai phương thức xác thực và tiêu chuẩn công nghệ khắt khe

Việc xác thực sinh trắc học khuôn mặt có thể được triển khai linh hoạt thông qua hai phương thức chính: sử dụng dịch vụ xác thực điện tử hoặc đối chiếu trực tiếp. Đối với phương thức điện tử, dữ liệu khuôn mặt phải bảo đảm trùng khớp tuyệt đối với thông tin lưu trữ trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước, Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh, hoặc dữ liệu mã hóa lưu trên thẻ căn cước. Với phương thức trực tiếp, nhà mạng sẽ tiến hành so sánh ảnh chụp khuôn mặt hiện tại với cơ sở dữ liệu sinh trắc học nội bộ đã được lưu giữ hợp pháp của doanh nghiệp. Cơ quan quản lý quy định rõ, doanh nghiệp viễn thông phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về tính chính xác của quá trình đối chiếu này.

Để đảm bảo tính minh bạch và an toàn dữ liệu, Thông tư cũng đặt ra các tiêu chuẩn kỹ thuật rất khắt khe đối với hệ thống xác thực khuôn mặt. Cụ thể, công nghệ áp dụng phải đạt chuẩn quốc tế FIDO, với tỷ lệ từ chối sai dưới 5% và tỷ lệ chấp nhận sai ở mức cực thấp là 0,01%. Hệ thống cũng bắt buộc phải tích hợp khả năng nhận diện các hình thức giả mạo tinh vi như sử dụng ảnh chụp, video, hay mặt nạ 3D. Ngoài ra, doanh nghiệp viễn thông phải lưu trữ thông tin chứng minh việc xác thực, bao gồm cả thời gian thực hiện của từng thuê bao.

Nỗ lực dẹp SIM rác và các biện pháp hỗ trợ từ nhà mạng

Quy định xác thực sinh trắc học khi đổi thiết bị là biện pháp rào chắn tiếp theo của các cơ quan quản lý nhằm hạn chế tối đa việc SIM không chính chủ bị lợi dụng cho các mục đích xấu, vốn là nguồn cơn của vấn nạn cuộc gọi rác và lừa đảo trong thời gian qua. Trước đó, Thông tư 08 (có hiệu lực từ 15/4) đã bắt buộc các đơn vị viễn thông phải bảo đảm mọi thuê bao di động đều có đủ 4 trường thông tin định danh: họ và tên; ngày, tháng, năm sinh; số định danh cá nhân; và sinh trắc học khuôn mặt. Toàn bộ dữ liệu này bắt buộc phải khớp nối liền mạch với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư do Bộ Công an quản lý. Người dùng cũng có thể xác nhận SIM thuận tiện qua ứng dụng VNeID.

Trong bối cảnh quy định mới đi vào thực tiễn, hiện đã có không ít người dùng bị khóa cuộc gọi chiều đi do chưa kịp xác thực. Nhằm tránh làm gián đoạn liên lạc và bảo đảm quyền lợi tiêu dùng, các nhà mạng đang tích cực triển khai hàng loạt biện pháp hỗ trợ như: liên tục gửi thông báo nhắc nhở, thiết lập các điểm xác thực lưu động, và đặc biệt là cử nhân sự đến tận nhà để hỗ trợ nhóm người yếu thế, người dân ở vùng sâu, vùng xa.