Hành lang pháp lý mở đường cho mô hình bán buôn

Tại buổi họp báo thường kỳ tháng 9 của Bộ Khoa học và Công nghệ, bức tranh toàn cảnh về hạ tầng viễn thông Việt Nam đã được phác họa với nhiều thành tựu nổi bật. Theo thống kê của Ookla, tốc độ Internet cố định của Việt Nam hiện xếp thứ 7 và Internet di động xếp thứ 10 toàn cầu. Mạng 4G đã phủ sóng tới 99,8% dân số, mạng 5G bao phủ hơn 90%, cáp quang vươn tới 100% số xã, và tỷ lệ sử dụng IPv6 đạt mức 67% (đứng thứ 2 khu vực Đông Nam Á). Dù sở hữu hạ tầng chất lượng cao, giá cước viễn thông trong nước vẫn luôn duy trì ở nhóm "rẻ hàng đầu thế giới".

Tuy nhiên, để phát huy tối đa hiệu quả của khối tài sản hạ tầng khổng lồ đã được đầu tư, cơ quan quản lý định hướng thị trường cần mở rộng không gian cho các doanh nghiệp mới mà không yêu cầu họ phải xây dựng mạng lưới từ đầu. Điểm tựa vững chắc cho định hướng này chính là Luật Viễn thông 2023, với quy định mang tính bước ngoặt: yêu cầu các doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường phải thực hiện bán buôn.

Tiếp đó, Thông tư 08 năm 2024 của Bộ Khoa học và Công nghệ đã cụ thể hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật kết nối và giá cước bán buôn. Hệ thống pháp lý này đã mở toang cánh cửa hạ tầng, đảm bảo mọi hoạt động tiếp cận đều dựa trên nguyên tắc "công bằng, minh bạch và không phân biệt đối xử".

Quan hệ hợp tác song phương và lợi ích từ các mạng ảo

Chính sách mở cửa hạ tầng linh hoạt đã tạo bệ phóng cho "những người chơi mới" tự tin gia nhập thị trường. Chia sẻ tại họp báo, Phó cục trưởng Viễn thông Nguyễn Anh Cương cho biết: "Kết quả, chúng ta có 7 doanh nghiệp MVNO tham gia thị trường".

Thực tế, bên cạnh 4 nhà mạng đang sở hữu hạ tầng và tần số vô tuyến (Viettel, VinaPhone, MobiFone, Vietnamobile), thị trường Việt Nam đã có sự hiện diện của 7 nhà mạng ảo gồm: iTel, Wintel, Local, VNSKY, FPT, Pottel và SkyFi (đã được cấp phép nhưng chưa chính thức hoạt động). Các MVNO này linh hoạt áp dụng nhiều mô hình vận hành khác nhau, từ việc tự đầu tư một phần hệ thống kỹ thuật cốt lõi cho đến thuần túy mua buôn toàn bộ dịch vụ để phân phối lại.

Đại diện Cục Viễn thông nhấn mạnh, mối quan hệ giữa mạng chủ và nhà mạng ảo là sự hợp tác song phương cùng có lợi, không nên nhìn nhận theo hướng doanh nghiệp này "ở cửa dưới" doanh nghiệp kia. Nhờ mô hình bán buôn, mạng chủ có thể khai thác triệt để công suất hạ tầng dư thừa, từ đó gia tăng đáng kể nguồn thu. Ở chiều ngược lại, các nhà mạng ảo giải bài toán gia nhập thị trường với chi phí thấp nhất, tập trung hoàn toàn nguồn lực vào khâu phát triển dịch vụ và chăm sóc tệp khách hàng riêng biệt.

Người dùng hưởng lợi từ hệ sinh thái dịch vụ đa dạng

Mục tiêu cốt lõi của việc phát triển thị trường bán buôn và mở rộng sự tham gia của các MVNO không đơn thuần chỉ là gia tăng số lượng nhà cung cấp, mà là tạo ra những giá trị đột phá cho người sử dụng. Thay vì phải cạnh tranh trực tiếp về hạ tầng kỹ thuật, các nhà mạng ảo đang tập trung thiết kế các gói dịch vụ ngách, lồng ghép viễn thông vào hệ sinh thái sẵn có của doanh nghiệp như tài chính, bưu chính hay bán lẻ.

Sự kết hợp hoàn hảo giữa mạng lưới viễn thông hiện đại của các doanh nghiệp đi trước và sự sáng tạo, linh hoạt của các doanh nghiệp đi sau đang tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh. Kết quả là người dùng di động tại Việt Nam ngày càng có thêm nhiều dịch vụ mang tính cá nhân hóa cao, nhiều gói cước ưu đãi và các tiện ích công nghệ đi kèm, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế số và xã hội số.