Chiều ngày 11/11 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức Lễ công bố kết quả của Việt Nam trong Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và Trí tuệ nhân tạo thế giới (WDAIR) năm 2026 do Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD), Thụy Sĩ thực hiện. Sự kiện do Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì, cùng sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp.

WDAIR là hệ thống đánh giá quốc tế uy tín được IMD công bố thường niên từ năm 2017 (trước đây là Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số thế giới). Đến năm 2026, IMD mở rộng phạm vi đánh giá sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đối với 70 nền kinh tế thông qua 5 nhóm tiêu chí: hiệu quả (Efficiency), phát triển nguồn nhân lực (Workforce Development), công nghệ và hạ tầng (Technology & Infrastructure), quản trị (Governance) và các giá trị (Values). Bên cạnh WDAIR, IMD cũng là tổ chức đứng sau nhiều bộ chỉ số danh tiếng như Năng lực cạnh tranh thế giới (WCY), Thành phố thông minh (SCI), Nhân tài thế giới (WTR) và Thương mại bền vững (HISTI).

Dấu ấn của Việt Nam trong nhóm dẫn đầu về ứng dụng và quản trị trí tuệ nhân tạo

Công bố kết quả tại sự kiện, ông Trần Minh Tân, Phó giám đốc Học viện Chiến lược khoa học và công nghệ cho biết, Việt Nam xếp hạng 37/70 nền kinh tế ngay trong lần đầu chính thức tham gia WDAIR, lọt vào nhóm 50 nền kinh tế đứng đầu thế giới. Tại khu vực Đông Nam Á, Việt Nam giữ vị trí thứ 3 trong số 6 nền kinh tế được đánh giá (bao gồm Singapore, Malaysia, Thái Lan, Việt Nam, Indonesia và Philippines).

Đáng chú ý, ở các nội dung thành phần, Việt Nam đạt thứ hạng rất cao và nằm trong nhóm 20 nền kinh tế dẫn đầu thế giới ở nhiều chỉ tiêu quan trọng. Cụ thể, Việt Nam xếp thứ 13 toàn cầu về mức độ ứng dụng AI, thứ 15 về quản trị số và AI, và đứng thứ 21 ở nhóm tiêu chí Hiệu quả. Đi sâu vào từng lĩnh vực, Việt Nam giữ vị trí thứ 5 thế giới về mức độ ứng dụng AI tại doanh nghiệp, thứ 6 về khả năng thích ứng của doanh nghiệp và thứ 7 về triển khai chiến lược AI quốc gia.

Bên cạnh sự nhạy bén của khối doanh nghiệp, năng lực xây dựng thể chế và sự đón nhận của xã hội cũng là những điểm sáng nổi bật. Việt Nam hiện đứng thứ 2 thế giới về số lượng chính sách AI được thông qua thành luật. Đồng thời, mức độ tin tưởng của người dân đối với AI xếp thứ 9 toàn cầu, tạo điều kiện vô cùng thuận lợi để công nghệ mới đi vào đời sống.

Tham gia trực tuyến tại lễ công bố, Giáo sư Arturo Bris, Giám đốc Trung tâm Năng lực cạnh tranh thế giới thuộc IMD nhận định sự xuất hiện của Việt Nam trong bảng xếp hạng có "ý nghĩa quan trọng", bởi đây là nền kinh tế đang phát triển, có tốc độ tăng trưởng và những chuyển biến đáng chú ý. Ông đánh giá lực lượng lao động Việt Nam có sự chuẩn bị tốt để tiếp nhận các giải pháp công nghệ số. "Việt Nam có đặc điểm của một nền kinh tế vừa phát triển ứng dụng AI, vừa xây dựng các quy định và chính sách liên quan đến AI", giáo sư Arturo Bris đánh giá.

Bước tiến thực chất trong quá trình hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW

Kết quả từ WDAIR 2026 cho thấy sự chủ động hội nhập, tiếp cận các chuẩn mực quốc tế và sử dụng dữ liệu để hoạch định chính sách của Việt Nam. Đối chiếu với Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á và 50 nước dẫn đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số, chỉ số phát triển chính phủ điện tử cũng như nghiên cứu, phát triển AI), những thứ hạng vừa đạt được là bước đệm hết sức khả quan.

Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh bảng xếp hạng WDAIR giúp Việt Nam định vị rõ mình đang đứng ở đâu trong tương quan với thế giới. Theo Phó Thủ tướng, cạnh tranh quốc gia ngày nay không còn phụ thuộc thuần túy vào tài nguyên, vốn hay lao động giá rẻ, mà ngày càng dựa vào khả năng làm chủ công nghệ, khai thác dữ liệu, phát triển nhân tài và đưa ý tưởng mới vào thực tiễn.

Phó Thủ tướng nhận định vị trí thứ 37 thế giới và thứ 3 Đông Nam Á là "tín hiệu tích cực". Tuy nhiên, ông lưu ý các bộ, ngành, địa phương tuyệt đối không được chủ quan hay thỏa mãn, bởi kết quả này không đồng nghĩa với việc Việt Nam đã hoàn thành mục tiêu. "Đây mới là chỉ số đánh giá bước đầu, không phải đích đến cuối cùng", Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Chính phủ, điều cốt lõi là phải chuyển hóa những thành tựu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành năng suất lao động cao hơn, doanh nghiệp vững mạnh hơn, dịch vụ công tốt hơn và cuối cùng là nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.

Ba nhiệm vụ trọng tâm để chuyển hóa thứ hạng thành động lực tăng trưởng

Để biến kết quả xếp hạng thành động lực phát triển lâu dài, tạo ra những chuyển biến rõ nét và đo lường được, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung thực hiện quyết liệt 3 nhóm nhiệm vụ lớn:

Nâng cao chất lượng thể chế, hiệu lực thực thi và quản trị: Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phát triển dịch vụ công trực tuyến, tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu, từ đó tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số và AI hiệu quả hơn.

Ưu tiên phát triển hạ tầng chiến lược và nhân lực: Tập trung đầu tư hạ tầng viễn thông thế hệ mới, hạ tầng dữ liệu và tài nguyên tính toán; giảm chi phí tiếp cận AI cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa; đẩy mạnh nghiên cứu công nghệ chiến lược và đào tạo nhân lực AI. Trong hệ sinh thái này, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là lực lượng tiên phong, các viện nghiên cứu và trường đại học tập trung phát triển tri thức, công nghệ và nhân lực, đồng thời phải bảo đảm chặt chẽ an ninh mạng, an toàn dữ liệu và sử dụng AI có trách nhiệm.

Chuyển hóa kết quả xếp hạng thành chương trình hành động cụ thể: Tập trung cải thiện các chỉ số còn thấp. Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan phân tích sâu phương pháp đánh giá của IMD để xác định nguyên nhân hạn chế và đề xuất giải pháp khắc phục kịp thời.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long khẳng định những phân tích từ IMD là nguồn tham chiếu giá trị giúp Việt Nam nhận diện rõ các thế mạnh cần phát huy, những điểm nghẽn cần tháo gỡ và các vấn đề cần ưu tiên. Bộ Khoa học và Công nghệ xác định kết quả WDAIR 2026 không phải là điểm kết thúc của quá trình đánh giá, mà là "khởi đầu của một quá trình hành động có trọng tâm, có trách nhiệm và có kết quả cụ thể".

Trong thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tập trung vào 3 nhiệm vụ trọng tâm: nghiên cứu kỹ phương pháp đánh giá của IMD để đề xuất giải pháp chính sách sát thực tế; tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, viện trường và cộng đồng doanh nghiệp; đồng thời duy trì việc theo dõi, cập nhật diễn biến các chỉ số để cải thiện theo từng giai đoạn. Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh, những chuyển biến thực chất trong năng lực cạnh tranh số và sự đóng góp cụ thể cho phát triển kinh tế - xã hội sẽ là thước đo chính xác nhất cho công tác tham mưu và tổ chức thực hiện của Bộ.