Rà soát thực trạng, xác định nhiệm vụ trọng tâm

Xây dựng nông thôn mới là chủ trương lớn, có ý nghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Tại xã Long Cốc, nhiệm vụ này luôn được cấp ủy Đảng, chính quyền xác định là công việc thường xuyên, lâu dài, gắn với yêu cầu phát triển kinh tế nông thôn, hoàn thiện kết cấu hạ tầng và xây dựng môi trường sống ngày càng sáng – xanh – sạch – đẹp.

Trao đổi với phóng viên, ông Phan Thế Khang, Trưởng phòng Kinh tế xã Long Cốc, cho biết năm 2026 đánh dấu năm đầu triển khai Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026–2030. Trước yêu cầu mới, UBND xã Long Cốc đã tổ chức rà soát, đánh giá toàn diện 10 tiêu chí, từ đó xác định những nội dung đã đạt, những lĩnh vực còn hạn chế và xây dựng kế hoạch thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Theo kết quả tự rà soát, xã Long Cốc có 8.757 người với 2.075 hộ dân. Trong tổng số 10 tiêu chí, xã tự đánh giá có 5 tiêu chí đạt, gồm: quy hoạch; văn hóa, giáo dục, y tế; khoa học công nghệ và chuyển đổi số; hệ thống chính trị và hành chính công; tiếp cận pháp luật và an ninh, quốc phòng.

Đối với 5 tiêu chí chưa đạt, địa phương xác định cần tập trung khắc phục những hạn chế trong các lĩnh vực: hạ tầng kinh tế - xã hội; phát triển kinh tế nông thôn; đào tạo nguồn nhân lực nông thôn; giảm nghèo và an sinh xã hội; môi trường và cảnh quan nông thôn. Đây đều là những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến chất lượng cuộc sống, khả năng phát triển sản xuất và điều kiện sinh hoạt của người dân.

Thực tế cho thấy, mặc dù đã có những chuyển biến tích cực, song điều kiện hạ tầng, hệ thống cấp nước sạch, công tác bảo vệ môi trường và phát triển sản xuất vẫn còn những khó khăn cần giải quyết. Với đặc thù địa bàn miền núi, việc đầu tư xây dựng các công trình giao thông, thủy lợi, cấp nước và hạ tầng dân sinh đòi hỏi nguồn lực đáng kể, đồng thời phải có phương án phù hợp với địa hình và khả năng cân đối ngân sách.

Việc rà soát, đánh giá thực trạng không chỉ nhằm xác định mức độ hoàn thành các tiêu chí mà còn giúp địa phương nhận diện rõ những điểm nghẽn, từ đó lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên và xây dựng lộ trình thực hiện có trọng tâm, trọng điểm. Đây là cơ sở để Long Cốc chuyển từ yêu cầu hoàn thành các tiêu chí đơn thuần sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của chương trình xây dựng nông thôn mới.

Tập trung nguồn lực hoàn thiện hạ tầng, nâng cao đời sống Nhân dân

Trên cơ sở những tiêu chí còn hạn chế, Long Cốc xác định đầu tư kết cấu hạ tầng thiết yếu là một trong những nhiệm vụ cần ưu tiên trong giai đoạn 2026–2030. Xã tập trung rà soát hiện trạng, xây dựng danh mục công trình cần đầu tư, lựa chọn thứ tự ưu tiên trên cơ sở nhu cầu thực tế và khả năng huy động nguồn lực.

Trong đó, hệ thống giao thông nông thôn, đường liên thôn, đường ngõ xóm được quan tâm nâng cấp nhằm tạo thuận lợi cho việc đi lại, giao thương và vận chuyển nông sản. Cùng với đó, địa phương chú trọng duy tu, bảo dưỡng các công trình thủy lợi phục vụ sản xuất, quan tâm hệ thống điện, viễn thông, công trình phòng, chống thiên tai và các hạng mục hạ tầng phục vụ dân sinh.

Đối với một xã miền núi, giao thông và thủy lợi không chỉ là những tiêu chí về hạ tầng mà còn có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng phát triển kinh tế. Hệ thống giao thông được cải thiện sẽ góp phần kết nối các khu dân cư, vùng sản xuất với thị trường; công trình thủy lợi được duy trì, nâng cấp sẽ hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và giảm thiểu những tác động bất lợi từ thời tiết.

Đặc biệt, cấp nước sạch nông thôn được xác định là nhiệm vụ cần tập trung giải quyết. Xã định hướng rà soát nhu cầu sử dụng nước tại từng thôn, nghiên cứu phương án mở rộng công trình cấp nước tập trung và các hình thức cấp nước phù hợp với điều kiện địa phương. Đồng thời, tăng cường kiểm soát chất lượng nguồn nước, từng bước nâng tỷ lệ hộ dân được sử dụng nước sạch theo quy chuẩn.

Song song với đầu tư hạ tầng, công tác bảo vệ môi trường được triển khai gắn với trách nhiệm của cộng đồng dân cư. Địa phương chú trọng tuyên truyền, vận động người dân phân loại rác tại nguồn, thực hiện thu gom, xử lý chất thải sinh hoạt, chất thải chăn nuôi và phụ phẩm nông nghiệp. Việc bảo vệ nguồn nước, cảnh quan khu dân cư và môi trường tại các cơ sở, làng nghề chế biến chè cũng được đặt ra như một yêu cầu quan trọng trong quá trình phát triển sản xuất.

Để thực hiện các nhiệm vụ trên, Long Cốc định hướng đa dạng hóa nguồn lực, kết hợp ngân sách nhà nước, vốn đầu tư công, nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia và các nguồn vốn hợp pháp khác. Đối với những công trình thiết yếu như giao thông, thủy lợi, nước sạch, môi trường và hạ tầng phục vụ sản xuất, xã sẽ rà soát nhu cầu, xây dựng danh mục đầu tư, đề xuất cấp có thẩm quyền quan tâm bố trí kinh phí, đồng thời lồng ghép các nguồn vốn nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng.

Quan điểm của địa phương là việc huy động nguồn lực phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định và phù hợp với khả năng đóng góp của người dân; không chạy theo thành tích, không tạo gánh nặng cho Nhân dân. Cùng với nguồn lực nhà nước, xã chú trọng phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng dân cư trong triển khai chương trình.

Phát huy lợi thế cây chè, mở hướng phát triển kinh tế nông thôn

Cùng với hoàn thiện hạ tầng, phát triển kinh tế nông thôn được xác định là động lực quan trọng để Long Cốc nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân và tạo nền tảng xây dựng nông thôn mới bền vững.

Là xã miền núi có điều kiện tự nhiên phù hợp với phát triển nông, lâm nghiệp, Long Cốc có lợi thế về cây chè, chăn nuôi, sản xuất lúa và tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Trong đó, cây chè được xác định là một trong những sản phẩm có lợi thế, có khả năng tạo sinh kế và đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương.

Giai đoạn 2026–2030, xã định hướng phát triển cây chè theo hướng nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Trọng tâm là cải thiện chất lượng vùng nguyên liệu, khuyến khích người dân áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, thực hiện quy trình sản xuất an toàn, tăng cường truy xuất nguồn gốc và cải tiến mẫu mã, bao bì sản phẩm. Cùng với đó, địa phương chú trọng xây dựng thương hiệu chè Long Cốc, phát triển sản phẩm OCOP và tăng cường liên kết giữa người trồng chè với các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp trong chế biến, tiêu thụ sản phẩm.

Định hướng này không chỉ hướng tới nâng cao giá trị kinh tế của cây chè mà còn đặt ra yêu cầu tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết, hạn chế tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, thiếu tính ổn định. Khi người sản xuất được kết nối với các cơ sở chế biến và thị trường tiêu thụ, giá trị sản phẩm có điều kiện được nâng lên, đồng thời tạo động lực để người dân quan tâm hơn đến chất lượng, quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.

Đối với lĩnh vực chăn nuôi, xã khuyến khích phát triển theo hướng an toàn sinh học, chú trọng kiểm soát dịch bệnh, nâng cao chất lượng con giống và cải thiện quy trình chăm sóc. Việc xử lý chất thải, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp cũng được quan tâm nhằm từng bước hình thành các mô hình kinh tế tuần hoàn, giảm tác động đến môi trường.

Trong sản xuất lúa, địa phương định hướng duy trì và nâng cao hiệu quả sử dụng diện tích đất nông nghiệp, đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Cùng với phát triển các ngành sản xuất truyền thống, xã chú trọng củng cố hoạt động của hợp tác xã, tổ hợp tác, khuyến khích kinh tế tư nhân và hỗ trợ người dân ứng dụng thương mại điện tử, các nền tảng số trong quảng bá, giới thiệu và tiêu thụ nông sản.

Một hướng đi khác được Long Cốc quan tâm là khai thác tiềm năng du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với cảnh quan đồi chè, văn hóa truyền thống và các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng. Việc từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ, kỹ năng phục vụ du lịch và quảng bá hình ảnh địa phương được kỳ vọng sẽ tạo thêm sinh kế, mở rộng cơ hội việc làm, đồng thời tăng cường kết nối giữa sản xuất nông nghiệp với các hoạt động dịch vụ.

Đáng chú ý, xã định hướng nghiên cứu, xây dựng thí điểm mô hình kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp xanh, phát thải thấp đối với cây chè, gắn với tiêu chuẩn ESG, chuyển đổi số và định hướng Net Zero. Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa lâu dài, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường và thích ứng với yêu cầu phát triển nông nghiệp bền vững.

Phát huy sức dân, quyết tâm thực hiện mục tiêu năm 2030

Để các nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới đi vào thực chất, Long Cốc xác định phải phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, đồng thời nâng cao trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của cả hệ thống chính trị.

Theo định hướng của địa phương, người dân vừa là chủ thể tham gia thực hiện, vừa là đối tượng trực tiếp thụ hưởng thành quả của chương trình. Vì vậy, công tác tuyên truyền, vận động cần gắn với những việc làm cụ thể, thiết thực như giữ gìn vệ sinh môi trường, chỉnh trang khu dân cư, bảo vệ công trình công cộng, phát triển sản xuất và chấp hành các quy định về đất đai, xây dựng.

Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục phát huy vai trò trong vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia xây dựng nông thôn mới. Đối với doanh nghiệp, hợp tác xã và các hộ sản xuất, kinh doanh, xã khuyến khích tham gia liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ nông sản, phát triển dịch vụ, du lịch cộng đồng và quảng bá sản phẩm đặc trưng.

Cùng với sự tham gia của cộng đồng, xã xác định cần nâng cao chất lượng công tác quản lý, điều hành, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận, cán bộ phụ trách các tiêu chí; xây dựng kế hoạch, lộ trình thực hiện hằng năm và thường xuyên kiểm tra, đánh giá tiến độ. Công tác đào tạo nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật, nâng cao kỹ năng sản xuất, kỹ năng số và kỹ năng phục vụ du lịch cũng được chú trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế nông thôn.

Chuyển đổi số và cải cách hành chính tiếp tục là những nội dung cần đẩy mạnh. Xã định hướng từng bước số hóa dữ liệu về nông nghiệp, đất đai, môi trường; nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến; hướng dẫn người dân ứng dụng công nghệ số trong quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

Theo lộ trình dự kiến, năm 2026, Long Cốc tập trung rà soát, chuẩn hóa hồ sơ và xác định các công trình ưu tiên. Năm 2027, địa phương tập trung đầu tư hạ tầng thiết yếu, nước sạch, giao thông, thủy lợi và phát triển sản xuất. Năm 2028, trọng tâm là nâng cao chất lượng kinh tế nông thôn, phát triển OCOP, hợp tác xã, du lịch cộng đồng và chuyển đổi số. Năm 2029, xã tập trung hoàn thiện các tiêu chí còn lại. Đến năm 2030, phấn đấu đáp ứng đầy đủ các điều kiện, tiêu chí và hồ sơ để đề nghị xét công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới theo quy định.

Với lộ trình cụ thể, việc triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới tại Long Cốc không chỉ hướng tới hoàn thành các tiêu chí mà còn đặt mục tiêu tạo chuyển biến toàn diện trong phát triển kinh tế, hạ tầng, môi trường và đời sống xã hội. Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cùng tinh thần đồng thuận, chung sức của Nhân dân sẽ là nền tảng để địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng, khắc phục khó khăn, từng bước xây dựng quê hương ngày càng phát triển, xanh, bền vững và giàu bản sắc.