Hiểm họa ngộ độc từ các món ăn truyền thống hằng ngày

Cục An toàn thực phẩm cho biết, trên địa bàn TP. Đà Nẵng đã ghi nhận một trường hợp bệnh nhân phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch sau khi ăn bữa cơm có món cá ủ chua tại thôn 3, xã Phước Chánh. Đây vốn là món ăn dân dã, thường xuyên xuất hiện trong mâm cơm của nhiều gia đình, nhưng trong trường hợp này lại trở thành nguồn cơn gây ra các triệu chứng ngộ độc vi khuẩn Clostridium botulinum rất nặng cho người sử dụng. Bệnh nhân nhập viện với những biểu hiện điển hình của tình trạng nhiễm độc tố thần kinh như mắt nhìn mờ, đồng tử hai bên giãn và mất phản xạ với ánh sáng.

Những triệu chứng trên cho thấy mức độ nguy hiểm đặc biệt lớn của độc tố botulinum đối với hệ thần kinh và sức khỏe người bệnh nếu không được can thiệp y tế kịp thời. Không chỉ xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở mắt, người bệnh còn phải chịu đựng những cơn đau thượng vị dữ dội, kèm cảm giác buồn nôn liên tục, khiến thể trạng suy kiệt nhanh chóng. Hiện bệnh nhân vẫn đang được điều trị tích cực tại Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam dưới sự theo dõi chặt chẽ của đội ngũ y bác sĩ chuyên khoa.

Trước tính chất nghiêm trọng của các vụ việc, Cục An toàn thực phẩm cũng đề nghị Sở Y tế TP. Đà Nẵng chỉ đạo các bệnh viện tập trung nguồn lực điều trị cho bệnh nhân. Cơ quan chuyên môn nhấn mạnh, các cơ sở y tế địa phương cần chủ động kết nối hội chẩn liên viện hoặc liên hệ với các bệnh viện tuyến trên khi cần thiết để kịp thời nhận hỗ trợ chuyên môn. Song song với đó, Trạm Y tế xã Phước Chánh được giao nhiệm vụ tiếp tục theo dõi sát tình hình sức khỏe của những người đã ăn cùng bữa ăn với bệnh nhân.

Khi phát hiện bất kỳ trường hợp nào có triệu chứng nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, các đơn vị y tế cơ sở phải sẵn sàng đầy đủ nguồn lực và trang thiết bị cần thiết để hỗ trợ điều trị và cấp cứu kịp thời. Việc theo dõi sức khỏe cộng đồng sau sự cố được xác định là bước đi quan trọng nhằm khoanh vùng, kiểm soát và giảm thiểu tối đa các rủi ro phát sinh từ nguồn thực phẩm đã được tiêu thụ. Đây là nhiệm vụ cấp bách mà ngành y tế địa phương cần triển khai nghiêm túc, tránh bỏ sót các ca bệnh tiềm ẩn trong cộng đồng.

Trong khi đó, tại địa bàn tỉnh Nghệ An, một vụ nghi ngộ độc thực phẩm tập thể khác cũng đã xảy ra tại xã Tân Phú, gây hoang mang trong dư luận địa phương những ngày qua. Nhiều người dân sau khi mua và sử dụng bánh mì tại một điểm bán trên địa bàn đã xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau bụng quặn thắt và nôn ói dữ dội. Ngay khi các dấu hiệu ngộ độc bùng phát, các nạn nhân đã nhanh chóng được đưa đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu và điều trị, nhằm ngăn chặn những diễn biến xấu đối với sức khỏe.

Sự việc này một lần nữa cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm luôn hiện hữu, ngay cả với những món ăn đường phố quen thuộc như bánh mì, nếu quy trình chế biến không bảo đảm vệ sinh. Trước tình hình đó, Cục An toàn thực phẩm đã yêu cầu Sở Y tế tỉnh Nghệ An khẩn trương chỉ đạo các đơn vị liên quan vào cuộc, bảo vệ sức khỏe và tính mạng người dân. Các bệnh viện tiếp nhận bệnh nhân được yêu cầu tập trung tối đa nguồn lực về nhân sự và trang thiết bị để điều trị tích cực, không để xảy ra những hậu quả đáng tiếc.

Giải pháp kiểm soát nguồn gốc và phòng ngừa độc tố Botulinum

Để xử lý tận gốc nguyên nhân và ngăn chặn các vụ việc tương tự tái diễn, Cục An toàn thực phẩm yêu cầu các địa phương khẩn trương tổ chức điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm. Mục tiêu trọng tâm là xác định rõ nguồn cung cấp nguyên liệu và các loại thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc, từ đó có biện pháp xử lý phù hợp. Các cơ quan chức năng cần tiến hành lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm từ người bệnh để xét nghiệm chuyên sâu, làm rõ nguyên nhân chính xác gây ra tình trạng ngộ độc.

Cục An toàn thực phẩm đồng thời nhấn mạnh yêu cầu điều tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (nếu có), cũng như công khai kết quả để kịp thời cảnh báo cộng đồng. Đối với tỉnh Nghệ An, Sở Y tế được yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ. Đặc biệt, các hộ kinh doanh thức ăn đường phố cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn trước khi lưu thông ra thị trường.

Song song với công tác kiểm tra, Cục An toàn thực phẩm đặc biệt chú trọng việc đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến kiến thức cho cộng đồng về độc tố vi khuẩn Clostridium botulinum. Đây là loại độc tố cực mạnh, có khả năng gây liệt cơ, suy hô hấp và dẫn đến tử vong nếu không được xử trí y tế kịp thời và đúng phương pháp. Ngành y tế khuyến cáo người dân cần nâng cao nhận thức, thay đổi những thói quen không bảo đảm vệ sinh trong lựa chọn và chế biến thực phẩm hằng ngày; đồng thời thực hiện nghiêm nguyên tắc ăn chín, uống chín và ưu tiên sử dụng thực phẩm mới nấu.

Đặc biệt, người dân được khuyến cáo không tự ý đóng gói kín thực phẩm rồi bảo quản kéo dài trong điều kiện không đông đá, bởi đây là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn kỵ khí phát triển. Với các loại thực phẩm lên men hoặc được che đậy kín theo phương thức truyền thống như dưa muối, măng hay cà muối, cần bảo đảm đủ độ chua và mặn cần thiết. Trường hợp thực phẩm đã giảm độ chua hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường về màu sắc, mùi vị thì tuyệt đối không sử dụng để tránh nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.

Các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống cũng được yêu cầu thực hiện nghiêm việc kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ nguyên liệu và bảo đảm vệ sinh trong suốt quá trình từ sơ chế đến chế biến. Các đơn vị phải tuân thủ đầy đủ quy trình kiểm thực ba bước và lưu mẫu thực phẩm theo quy định, nhất là khi phục vụ các sự kiện đông người trong dịp lễ hội xuân 2026. Sở Y tế các địa phương cần triển khai nghiêm các văn bản chỉ đạo về phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, bảo đảm an toàn cho người dân trước nguy cơ thực phẩm không bảo đảm chất lượng.

Việc đẩy mạnh tuyên truyền cho người dân trong lựa chọn thực phẩm, cũng như nâng cao trách nhiệm của các cơ sở chế biến, phục vụ thực phẩm tại các sự kiện đông người, được đánh giá là yếu tố then chốt. Cuối cùng, kết quả điều tra nguyên nhân các vụ việc cùng diễn biến tình hình phải được báo cáo đầy đủ về Cục An toàn thực phẩm theo đúng quy định hiện hành, nhằm phục vụ công tác tổng hợp và chỉ đạo thống nhất trên phạm vi cả nước. Sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các ban ngành sẽ góp phần đẩy lùi nguy cơ ngộ độc, hướng tới xây dựng môi trường tiêu dùng thực phẩm an toàn, lành mạnh cho mỗi gia đình Việt.