Rượu gây hại cho gan như thế nào?

Gan là cơ quan trung tâm trong quá trình chuyển hóa và thải độc của cơ thể. Khi rượu được đưa vào cơ thể, ethanol sẽ được chuyển hóa thành acetaldehyde – một chất trung gian có độc tính cao. Nếu uống nhiều hoặc kéo dài, acetaldehyde tích tụ cùng với tình trạng stress oxy hóa có thể làm tổn thương tế bào gan, gây viêm và suy giảm chức năng gan.

Theo World Health Organization, rượu là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh không lây nhiễm, bao gồm bệnh gan, tim mạch và một số loại ung thư. Lạm dụng rượu bia có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ, viêm gan do rượu, xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.

Thuốc giải rượu: Quảng cáo nhiều, bằng chứng hạn chế

Thị trường hiện có nhiều sản phẩm được quảng bá giúp “giải rượu”, “chống say” trước hoặc sau khi uống. Tuy nhiên, đến nay chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh chứng minh các sản phẩm này có thể bảo vệ gan hay làm giảm đáng kể tác hại của rượu.

Food and Drug Administration (FDA) từng cảnh báo về tình trạng một số sản phẩm quảng bá công dụng vượt quá cơ sở khoa học, dễ gây hiểu lầm cho người tiêu dùng. Việc tin tưởng tuyệt đối vào “thuốc giải rượu” có thể tạo tâm lý chủ quan, khiến người dùng uống nhiều hơn và vô tình làm tăng gánh nặng cho gan.

Nói cách khác, không có sản phẩm nào có thể “xóa bỏ” hậu quả của việc uống quá mức.

“Giải độc gan”, “bổ gan”: Không phải lá chắn tuyệt đối

Bên cạnh thuốc giải rượu, nhiều người lựa chọn các sản phẩm được quảng bá là “giải độc gan”, “mát gan” hay “bổ gan”. Tuy nhiên, gan vốn đã có hệ thống enzym giúp tự thải độc một cách hiệu quả. Cho đến nay, chưa có bằng chứng khoa học thuyết phục cho thấy các viên uống thảo dược hay thực phẩm chức năng có thể “làm sạch gan” hoặc phục hồi gan tức thì sau khi uống rượu.

Ngược lại, việc tự ý sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc, không được kiểm chứng có thể gây tác dụng phụ, thậm chí làm tổn thương gan. Dùng nhiều loại cùng lúc còn khiến gan phải chuyển hóa thêm dược chất, vô tình làm tăng áp lực cho cơ quan này.

Bảo vệ gan bằng cách nào?

Thay vì tìm đến “giải pháp tức thời”, các chuyên gia khuyến nghị những biện pháp có cơ sở khoa học rõ ràng:

Uống có trách nhiệm: Hạn chế lượng rượu bia, không uống dồn dập; ăn nhẹ và uống đủ nước để giảm phần nào triệu chứng khó chịu.

Chế độ sinh hoạt hợp lý: Tăng cường rau xanh, hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ; ngủ đủ giấc để cơ thể phục hồi.

Theo dõi sức khỏe định kỳ: Người có bệnh gan mạn tính như viêm gan B/C, gan nhiễm mỡ cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc.

Khám khi có dấu hiệu bất thường: Vàng da, đau vùng hạ sườn phải, buồn nôn kéo dài, men gan tăng cao… là những dấu hiệu cần được thăm khám kịp thời.

Tết là dịp sum vầy và chia sẻ niềm vui, nhưng không nên đánh đổi sức khỏe bằng những cuộc vui quá đà. Hiện chưa có thuốc giải rượu hay giải độc gan nào được chứng minh đủ hiệu quả và an toàn để bảo vệ gan khỏi tác hại của rượu bia. Giữ chừng mực trong uống rượu và duy trì lối sống lành mạnh vẫn là “liều thuốc” đáng tin cậy nhất cho lá gan.