Dự kiến từ 1/7/2026: Tăng thời gian nghỉ thai sản cho cả cha và mẹ
Trong nỗ lực thúc đẩy mức sinh và hỗ trợ các gia đình trẻ, dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Dân số 2025 đang đưa ra những thay đổi mang tính bước ngoặt về chế độ thai sản. Điểm nhấn đáng chú ý nhất là việc kéo dài thời gian nghỉ của lao động nữ và mở rộng quyền lợi cho người cha, nhằm thích ứng với tình trạng già hóa dân số.
Cải thiện quyền lợi cho lao động nữ: Nghỉ 7 tháng, hưởng 100% lương
Theo dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Dân số (dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/7/2026), lao động nữ khi sinh con thứ hai sẽ được hưởng chế độ nghỉ thai sản kéo dài 7 tháng, tăng thêm 1 tháng so với quy định hiện hành.
Về mặt tài chính, cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) sẽ chi trả mức trợ cấp bằng 100% bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ việc. Điều kiện để hưởng quyền lợi này là lao động nữ phải đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong vòng 12 tháng liền kề trước khi sinh (cho phép cộng dồn nếu thời gian đóng không liên tục).
Ngoài ra, dự thảo còn đề xuất mức hỗ trợ tài chính trực tiếp:
Mức hỗ trợ chung: 2.000.000 đồng/người/lần sinh con thứ hai.
Hỗ trợ từ địa phương: Tùy vào ngân sách, chính quyền cấp tỉnh có thể quy định mức hỗ trợ cao hơn con số này.
Ưu đãi cộng dồn: Trường hợp người mẹ thuộc nhiều đối tượng hưởng hỗ trợ theo Luật Dân số 2025 thì được hưởng tất cả các chế độ tương ứng.
Mở rộng vai trò đồng hành của người cha
Luật Dân số và Luật Bảo hiểm xã hội 2024 không chỉ chú trọng đến người mẹ mà còn đặc biệt mở rộng quyền lợi cho lao động nam nhằm san sẻ gánh nặng chăm sóc gia đình.
Kể từ ngày 01/7/2025, lao động nam đang đóng BHXH bắt buộc có vợ sinh con sẽ được hưởng chế độ nghỉ thai sản linh hoạt hơn. Cụ thể, thời gian người cha được phép sử dụng quyền nghỉ thai sản tăng lên 60 ngày (thay vì 30 ngày như trước) tính từ thời điểm vợ sinh. Người lao động có thể chia nhỏ thời gian nghỉ thành nhiều lần trong khung thời gian này.
Bảng chi tiết số ngày nghỉ của lao động nam:
Mức trợ cấp một ngày cho lao động nam được tính bằng mức hưởng một tháng chia cho 24 ngày.
Đơn giản hóa thủ tục hành chính
Để đảm bảo quyền lợi đến tay người lao động kịp thời, hồ sơ đề nghị hưởng chế độ được tinh gọn, bao gồm:
Giấy xác nhận sinh con thứ hai: Theo mẫu quy định, có xác nhận của UBND cấp xã, phường (ví dụ: tại các đơn vị hành chính mới như tỉnh Tuyên Quang, tỉnh Lào Cai, TP. Hải Phòng...).
Giấy tờ chứng thực: Bản sao giấy khai sinh, trích lục khai sinh hoặc giấy chứng sinh của con.
Hồ sơ BHXH: Các giấy tờ khác theo quy định hiện hành của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Chiến lược duy trì mức sinh thay thế
Những điều chỉnh này xuất hiện trong bối cảnh mức sinh tại Việt Nam đang có xu hướng giảm sâu. Dữ liệu thực tế cho thấy tỷ suất sinh đã giảm từ 2,11 con/phụ nữ (năm 2021) xuống còn 1,91 (năm 2024) và đạt 1,93 vào năm 2025.
Việc tăng cường quyền lợi thai sản được kỳ vọng sẽ giúp đạt được 4 mục tiêu lớn của Luật Dân số:
Duy trì mức sinh thay thế trên toàn quốc.
Giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.
Chủ động thích ứng với quá trình già hóa dân số.
Nâng cao chất lượng dân số và nguồn nhân lực trong tương lai.
