Dấu ấn tích cực từ phong trào hiến tạng và bài toán khan hiếm

Theo báo cáo từ Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia tại Hội nghị đẩy mạnh thông tin về hiến, ghép mô tạng diễn ra chiều ngày 3/8, phong trào hiến mô, tạng từ người cho chết não tại Việt Nam đang có sự lan tỏa mạnh mẽ. Đặc biệt, tháng 7/2026 ghi nhận kỷ lục với 8 ca chết não hiến tạng, con số cao nhất trong một tháng từ trước đến nay. Từ 8 người hiến này, nhiều trái tim, lá gan, quả thận, lá phổi và giác mạc đã được ghép thành công, tiếp tục nhịp đập và cứu sống nhiều bệnh nhân suy mô tạng.

Đánh giá về sự thay đổi tích cực này, TS Nguyễn Hoàng Phúc - Phó giám đốc Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia chia sẻ: "Năm 2024 có 41 ca hiến tạng từ người chết não, đến năm 2025, con số này đã tăng lên 66 ca. Tính đến đầu tháng 8 năm nay, cả nước đã ghi nhận 46 ca hiến tạng từ người chết não. Điều này cho thấy số lượng người hiến tạng từ nguồn chết não đang có xu hướng tăng lên rõ rệt".

Dù ghi nhận những tín hiệu khả quan, minh chứng cho sự lan tỏa của tinh thần nhân ái và nỗ lực bền bỉ của ngành y tế, thực tế nguồn tạng hiến vẫn rất khan hiếm so với nhu cầu. Hiện cả nước có hàng chục nghìn người mắc các bệnh lý liên quan đang mỏi mòn chờ đợi có chỉ định ghép tạng. Sự chênh lệch lớn giữa cung và cầu đòi hỏi các cơ quan chức năng phải có những giải pháp đồng bộ, từ việc đẩy mạnh truyền thông, tư vấn vận động cho đến việc điều chỉnh, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật.

Đề xuất 5 đối tượng ưu tiên và tháo gỡ các rào cản pháp lý

Để giải quyết bài toán thiếu hụt tạng hiến và gỡ vướng trong thực tiễn, Bộ Y tế đã trình Chính phủ 8 chính sách sửa đổi liên quan đến Luật Hiến, ghép mô, tạng. Phát biểu tại hội nghị, TS Nguyễn Hoàng Phúc cho biết: "8 chính sách sửa đổi sẽ là nền tảng để hoàn thiện hệ thống pháp luật về hiến, ghép mô, tạng. Trong đó có những nội dung sẽ được quy định trong luật, một số nội dung sẽ được cụ thể hóa bằng nghị định hoặc thông tư của Bộ Y tế".

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất trong 8 nhóm chính sách là quy định về quản lý, sử dụng mô, bộ phận cơ thể người. Theo đó, thứ tự ưu tiên ghép mô, bộ phận cơ thể người được đề xuất cụ thể gồm 5 đối tượng: Trường hợp cấp cứu; trẻ em; người đã hiến mô, tạng khi có chỉ định ghép; người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người đã hiến tạng và người có thời gian chờ ghép lâu nhất trong danh sách chờ ghép quốc gia.

Quá trình điều phối ghép tạng được yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc công bằng, minh bạch, khách quan và đảm bảo sự hòa hợp giữa người hiến với người được ghép. Các tiêu chí điều phối ưu tiên dựa trên mức độ khẩn cấp, độ tương thích khoa học và hiệu quả điều trị. Cùng với đó, công tác điều phối cũng cần đảm bảo sự hài hòa giữa hiệu quả điều phối quốc gia và việc khuyến khích các cơ sở khám, chữa bệnh trong công tác phát hiện, vận động, hồi sức và duy trì người hiến sau khi chết não, chết tuần hoàn.

Đánh giá về những thay đổi mang tính bước ngoặt trong dự thảo, TS Nguyễn Hoàng Phúc nhấn mạnh: "Việc sửa đổi các quy định này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều rào cản đang tồn tại, đặc biệt là các đề xuất liên quan đến độ tuổi người hiến tạng, điều kiện hiến tạng từ người chết não, quản lý, sử dụng mô tạng và bổ sung quy định về hiến tạng từ người chết tuần hoàn (còn gọi chết tim)".