Nhận diện "nguy cơ kép" về dịch bệnh trong năm 2026

Nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa cùng sự gia tăng giao thương quốc tế, Việt Nam hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi cho các mầm bệnh phát sinh và bùng phát. Bức tranh dịch tễ năm 2026 được Bộ Y tế chỉ ra với hai mảng màu đáng lo ngại:

Các dịch bệnh nguy hiểm trên thế giới đang chực chờ nguy cơ lây lan qua biên giới. Đáng chú ý nhất là nguy cơ xâm nhập của các chủng cúm A(H5N1), A(H7N9), Ebola, Nipah, Marburg và MERS-CoV. Đặc biệt, việc nước láng giềng Lào ghi nhận các ca bệnh bại liệt đang đặt ra thách thức lớn, đe dọa trực tiếp đến thành quả thanh toán bệnh bại liệt mà nước ta đã nỗ lực đạt được.

Thay vì diễn biến rải rác, các bệnh lưu hành trong nước năm nay được dự báo sẽ bùng phát theo tính chất mùa vụ và khu vực địa lý rất rõ rệt:

Mùa Đông - Xuân (Đầu năm): Thời tiết lạnh, ẩm kéo dài là môi trường lý tưởng cho các bệnh đường hô hấp (cúm mùa, phế cầu, virus hợp bào hô hấp RSV, Covid-19) tấn công trẻ em và người cao tuổi. Lễ hội và dịp Tết Nguyên đán cũng làm tăng nhu cầu tiêu thụ gia cầm, kéo theo nguy cơ ghi nhận rải rác các ca nhiễm cúm A(H5N1), A(H5N6), A(H7N9).

Mùa Hè - Thu (Tháng 6 - Tháng 11): Giai đoạn mưa nhiều, bão lụt sẽ đẩy mức độ lây lan của các bệnh tiêu hóa (tiêu chảy cấp do Rota virus, E.coli, lỵ trực khuẩn) lên cao. Đây cũng là thời điểm dịch sốt xuất huyết Dengue vào "mùa", tăng mạnh từ tháng 6 tại miền Nam, miền Trung và lan rộng ra các đô thị lớn phía Bắc (Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh) từ tháng 8. Bệnh tay chân miệng cũng được dự báo sẽ bước vào chu kỳ đỉnh dịch trong năm nay.

Mùa nắng nóng (Tháng 7 - Tháng 10): Bệnh dại có xu hướng gia tăng mạnh. Điểm nóng tập trung ở các vùng nông thôn hẻo lánh, miền núi – nơi tỷ lệ tiêm phòng cho chó mèo thấp và ý thức xử lý y tế sau khi bị động vật cắn chưa cao.

Tại các "vùng lõm" tiêm chủng: Các bệnh có thể dự phòng bằng vắc xin như sởi, rubella, bạch hầu, ho gà vẫn chực chờ bùng phát thành các ổ dịch cục bộ ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Những chỉ tiêu "cứng" trong kiểm soát dịch bệnh

Kế thừa những kết quả tích cực từ hệ thống giám sát dịch bệnh và Chương trình tiêm chủng mở rộng thời gian qua, Bộ Y tế đặt mục tiêu giảm tối đa tỷ lệ mắc và tử vong do bệnh truyền nhiễm, tuyệt đối không để dịch lan rộng kéo dài.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Kế hoạch năm 2026 đưa ra các chỉ tiêu cụ thể:

>95% xã, phường, thị trấn duy trì đạt tiêu chí quốc gia về y tế trong công tác phòng, chống dịch.

>95% tỷ lệ bao phủ các loại vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng.

100% đối tượng kiểm dịch y tế biên giới được giám sát và xử lý y tế đúng quy định.

100% ổ dịch nguy hiểm được phát hiện, khoanh vùng và xử lý kịp thời ngay từ cơ sở.

Để chuẩn bị sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống, kể cả các đại dịch khẩn cấp, Bộ Y tế yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp:

Nâng cấp mạng lưới giám sát: Củng cố hệ thống giám sát từ cộng đồng, cơ sở y tế đến các cửa khẩu biên giới, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để phát hiện sớm và báo cáo biến động dịch tễ theo thời gian thực.

Đảm bảo "lá chắn" vắc xin: Tổ chức cung ứng đầy đủ vắc xin, rà soát và tiêm bù, tiêm vét tại các khu vực lõm tiêm chủng, đảm bảo không để thiếu hụt sinh phẩm y tế.

Sẵn sàng hậu cần và năng lực điều trị: Tăng cường năng lực chẩn đoán, xét nghiệm và điều trị tại các tuyến. Chuẩn bị sẵn sàng các phương án về thuốc men, vật tư, trang thiết bị y tế cho kịch bản dịch bùng phát diện rộng.

Đẩy mạnh truyền thông y tế: Thay đổi nhận thức của cộng đồng về việc chủ động phòng bệnh, thực hiện vệ sinh môi trường, vệ sinh cá nhân và tuân thủ lịch tiêm chủng.

Việc thực hiện quyết liệt Kế hoạch phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2026 không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế mà cần sự chung tay của toàn xã hội, qua đó bảo vệ sức khỏe cộng đồng và làm nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững.