Cảnh báo từ chùm ca bệnh tử vong trên tàu du lịch quốc tế

Theo thông tin cập nhật từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vào đầu tháng 5/2026, một chùm ca viêm đường hô hấp cấp nặng đã được phát hiện trên một chuyến tàu du lịch mang cờ Hà Lan, có hành trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương.

Tính đến ngày 4/5/2026, trong số 147 người trên tàu (gồm 88 du khách và 59 thủy thủ đoàn thuộc 23 quốc tịch), đã ghi nhận 7 trường hợp liên quan đến virus Hanta. Trong đó, có 2 ca được xác nhận dương tính và 5 ca nghi ngờ. Đáng chú ý, tỷ lệ diễn biến nặng rất cao với 3 trường hợp tử vong, 1 bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch và 3 người có triệu chứng nhẹ. Hiện tại, chưa ghi nhận hành khách hay thuyền viên người Việt Nam nào liên quan đến chuyến tàu này.

Sự việc trên cho thấy bệnh do virus Hanta có thể bùng phát thành các chùm ca bệnh nguy hiểm trong những không gian sinh hoạt nhất định, đòi hỏi sự phối hợp giám sát chặt chẽ của y tế toàn cầu.

Mức độ nguy hiểm và con đường phát tán mầm bệnh

Virus Hanta là một nhóm mầm bệnh có khả năng gây ra các bệnh lý nghiêm trọng ở người, điển hình như hội chứng phổi do virus Hanta hoặc sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận. Bệnh có đặc tính diễn biến rất nhanh, dễ dẫn đến tình trạng khó thở, suy hô hấp, tụt huyết áp và đe dọa trực tiếp đến tính mạng người mắc. Hiện nền y học vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu; các phương pháp can thiệp chủ yếu tập trung vào việc theo dõi, chăm sóc hỗ trợ và hồi sức tích cực tại cơ sở y tế.

Bệnh do virus Hanta thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan chủ yếu từ động vật gặm nhấm, đặc biệt là loài chuột. Mầm bệnh không lây qua không khí thông thường mà phát tán qua các con đường đặc thù:

Tiếp xúc trực tiếp: Lây qua nước tiểu, phân, nước bọt của chuột mang bệnh. Người dân có thể nhiễm khi bị chuột cắn, hoặc vô tình chạm tay vào ổ chuột, bề mặt nhiễm bẩn rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Lây qua đường hô hấp do bụi: Đây là nguy cơ rất dễ bị bỏ qua. Khi quét dọn nhà cửa, kho bãi khô khan nơi chuột từng trú ngụ, chất thải khô của chúng sẽ vỡ ra, phát tán thành các hạt bụi li ti mang mầm bệnh. Người hít phải luồng bụi này có nguy cơ lây nhiễm rất cao.

Lây từ người sang người: Rất hiếm gặp, nhưng đã từng được ghi nhận trong y văn thế giới.

Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 2 đến 4 tuần, đôi khi lên tới 8 tuần. Ở giai đoạn đầu, bệnh nhân sẽ có các triệu chứng dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường như: sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy. Tuy nhiên, sau đó bệnh sẽ chuyển biến đột ngột với các biểu hiện tức ngực, ho, khó thở, mệt lả và tụt huyết áp.

Khuyến cáo năm biện pháp ngăn chặn lây nhiễm tại cộng đồng

Đại diện Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) khẳng định, đến thời điểm hiện tại nước ta chưa ghi nhận trường hợp nào mắc bệnh do virus Hanta trên người. Tuy nhiên, với đặc thù môi trường sinh thái tại Việt Nam, loài chuột sinh sôi và xuất hiện khá phổ biến ở khu dân cư. Do đó, việc chủ động phòng ngừa là vô cùng cấp thiết.

Để bảo vệ bản thân và gia đình, người dân cần thực hiện tốt 5 biện pháp cốt lõi sau:

Tránh tiếp xúc nguồn lây: Tuyệt đối không dùng tay trần chạm vào chuột sống, xác chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hay ổ của chúng.

Xử lý vệ sinh đúng cách: Khi phát hiện và dọn dẹp khu vực có dấu vết của chuột, bắt buộc phải mở cửa cho không khí lưu thông, đeo khẩu trang và găng tay. Quy tắc sống còn là không quét khô, không dùng máy hút bụi hay máy thổi để tránh phát tán bụi mang mầm bệnh. Hãy phun ướt đẫm khu vực đó bằng dung dịch khử khuẩn hoặc nước tẩy rửa thông thường trước khi tiến hành lau dọn.

Khử khuẩn cá nhân: Luôn rửa tay thật sạch bằng xà phòng sau khi dọn dẹp vệ sinh, đổ rác, hoặc sau khi đi qua/tiếp xúc với khu vực nghi ngờ có chuột.

Kiểm soát môi trường sống: Chủ động bịt kín các khe hở, lỗ hổng quanh nhà để chặn đường chuột xâm nhập. Đặt bẫy diệt chuột khi cần thiết. Thức ăn và nước uống phải được bảo quản trong hộp/tủ đậy kín. Thu gom và đổ rác sinh hoạt hằng ngày để triệt tiêu nguồn thức ăn thu hút chuột.

Kịp thời can thiệp y tế: Nếu có tiền sử tiếp xúc với chuột hoặc môi trường sống của chúng, sau đó cơ thể xuất hiện các dấu hiệu như sốt, ớn lạnh, đau đầu, buồn nôn, đau cơ, khó thở... người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế. Đặc biệt, phải chủ động thông báo rõ về yếu tố nguy cơ tiếp xúc với chuột để bác sĩ có hướng thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Cục Phòng bệnh hiện vẫn đang duy trì phối hợp chặt chẽ với WHO để giám sát tình hình dịch tễ, sẵn sàng cập nhật thông tin và hướng dẫn các địa phương triển khai công tác phòng, chống dịch bệnh một cách kịp thời và hiệu quả nhất.