Sự cố động cơ Raptor và kế hoạch khắc phục của SpaceX

Theo kế hoạch ban đầu, tên lửa khổng lồ Starship V3 dự kiến phóng từ bãi phóng Starbase ở Texas (Mỹ) vào tối ngày 16/7/2026 (giờ địa phương), mở đầu cho khung thời gian phóng kéo dài 90 phút. Nguyên mẫu tên lửa đã hoàn tất quá trình nạp nhiên liệu và điều kiện thời tiết được đánh giá là hoàn toàn thuận lợi. Tuy nhiên, ngay khi đồng hồ đếm ngược về 0 và các động cơ Raptor trên tầng đẩy Super Heavy bắt đầu khai hỏa, hệ thống an toàn đã tự động kích hoạt lệnh dừng nhiệm vụ.

Phát ngôn viên của SpaceX, Dan Huot, cho biết lệnh hủy phóng diễn ra ngay khi hệ thống phát hiện bất thường lúc đốt cháy các động cơ. Đội ngũ kỹ thuật ngay lập tức chuyển tầng đẩy sang chế độ tạm dừng và bắt đầu quy trình xả toàn bộ nhiên liệu (gồm methane và oxy lỏng) để đưa tên lửa trở lại trạng thái an toàn.

Chia sẻ trên mạng xã hội X, Giám đốc điều hành Elon Musk xác nhận nguyên nhân sự cố: "Một số động cơ không khởi động, dẫn đến việc tự động hủy phóng. Để đảm bảo chuyến bay thành công, chúng tôi sẽ tháo và thay thế hai động cơ Raptor. Thời điểm phóng mới dự kiến vào đầu tuần tới". Việc hệ thống tự động dừng cất cánh dù là một bước lùi, song cũng chứng minh các cơ chế an toàn của SpaceX đã hoạt động đúng thiết kế trước nguy cơ tiềm ẩn.

Cổ phiếu thủng đáy IPO, giới bán khống thu lợi 8,7 tỷ USD

Flight 13 là chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của Starship kể từ khi SpaceX chính thức niêm yết trên sàn chứng khoán vào tháng 6. Ngay sau khi thông tin hủy phóng được công bố, cổ phiếu của công ty đã chịu áp lực bán mạnh, giảm khoảng 3% trong phiên giao dịch ngoài giờ. Kết thúc phiên ngày 16/7, cổ phiếu SpaceX đóng cửa ở mức 131,11 USD/cổ phiếu, chính thức "thủng đáy" so với mức giá IPO 135 USD/cổ phiếu. Dữ liệu thị trường cho thấy đã có hơn 58,7 triệu cổ phiếu được các nhà đầu tư sang tay trong phiên.

Từng đạt mức đỉnh 225,64 USD sau khi niêm yết, cú lao dốc mới nhất của SpaceX đã mang lại lợi thế khổng lồ cho giới bán khống. Theo dữ liệu từ công ty phân tích Ortex Technologies, các nhà đầu tư đặt cược vào sự suy giảm của cổ phiếu SpaceX đang thu về khoản lợi nhuận trên giấy tờ ước tính lên tới 8,7 tỷ USD. Ông Peter Hillerberg, đồng sáng lập Ortex, nhận định rằng thay vì chốt lời, các quỹ bán khống vẫn tiếp tục tăng vị thế trong suốt quá trình cổ phiếu giảm giá.

Hiện tại, gần một nửa lượng cổ phiếu lưu hành tự do (khoảng 49%) của SpaceX đang được cho vay, phần lớn phục vụ cho các giao dịch bán khống. Giới phân tích cho rằng đợt suy giảm này không chỉ bắt nguồn từ sự cố kỹ thuật của Starship mà còn phản ánh sự thận trọng của nhà đầu tư đối với mức định giá cao của SpaceX, cũng như chiến lược vay vốn đầu tư mạnh tay vào các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) trong không gian của hãng.

Tham vọng Starlink V3 và áp lực từ chương trình Artemis

Flight 13 là chuyến bay thử nghiệm thứ hai của Starship phiên bản 3 (V3) – tên lửa lớn và mạnh nhất từng được chế tạo với chiều cao khoảng 124 m. Thế hệ V3 sở hữu những nâng cấp vượt trội so với V1 và V2, bao gồm tầng đẩy Super Heavy trang bị 33 động cơ Raptor 3 (tăng gần 10% lực đẩy), khả năng chở 100 tấn hàng lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (so với 35 tấn của V2), thiết kế ba vây lưới giữ ổn định và cổng ghép nối phục vụ tiếp nhiên liệu ngoài không gian.

Nhiệm vụ lần này mang ý nghĩa quan trọng khi SpaceX đặt mục tiêu khắc phục triệt để các trục trặc từ chuyến bay Flight 12 hồi tháng 5, bao gồm việc đưa tầng đẩy Super Heavy hạ cánh kiểm soát xuống Vịnh Mexico và thử nghiệm tái khởi động động cơ Raptor của tầng trên trong chân không trước khi đáp xuống Ấn Độ Dương. Ngoài ra, Flight 13 còn là nhiệm vụ đầu tiên triển khai 20 vệ tinh Starlink V3 có khả năng hoạt động thực tế. Sáu vệ tinh trong số này được trang bị chuyên dụng camera để theo dõi, đánh giá lớp chắn nhiệt của tên lửa trước khi toàn bộ lô vệ tinh bốc cháy trong khí quyển sau 20 phút.

Tiến độ của Starship V3 đang được giới quan sát và NASA theo dõi sát sao. SpaceX hiện là đối tác cung cấp tàu đổ bộ Mặt Trăng cho chương trình Artemis, với hạn chót đang đến rất gần. Tên lửa Starship cần phải hoàn thiện khả năng vận hành và tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo để sẵn sàng cho nhiệm vụ Artemis III (dự kiến cuối năm 2027) nhằm ghép nối với tàu Orion, trước khi chính thức đưa phi hành gia trở lại bề mặt Mặt Trăng trong nhiệm vụ Artemis IV vào năm 2028.