Bản sắc bản địa mở lối cho du lịch

Theo Báo Điện Biên Phủ, với bức tranh văn hóa đa sắc của 19 dân tộc cùng hệ sinh thái và di sản lịch sử phong phú, Điện Biên có lợi thế để phát triển du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa, sinh thái và trải nghiệm. Khai thác những giá trị bản địa, đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng sản phẩm đặc trưng đang được tỉnh ta xác định là hướng đi vừa tạo sức hút cho điểm đến; mở thêm sinh kế, nâng cao thu nhập và góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc.

Mới đây, xã Pu Nhi tổ chức chương trình văn hóa, thể thao mừng Tết Độc lập và ra mắt bản du lịch cộng đồng Tù Lu - Tìa Ló. Đây là mô hình được địa phương quan tâm đầu tư từ năm 2024, từng bước hình thành không gian trải nghiệm gắn với cảnh quan thiên nhiên và những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Mông. Nằm ở độ cao hơn 1.200m so với mực nước biển, dưới chân các dãy núi lớn thuộc khu vực Phù Lồng, bản Tìa Ló có khí hậu quanh năm mát mẻ, không khí trong lành, cảnh quan mây mù bao phủ.

Bản Tìa Ló có 161 hộ với 781 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Mông. Người dân nơi đây còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc như trang phục, phong tục tập quán, lễ hội, các làn điệu dân ca, dân vũ và trò chơi dân gian, tiêu biểu như trò chơi đánh Tù Lu. Cùng với đó là những sản vật, món ăn và đời sống sản xuất nông - lâm nghiệp truyền thống, tạo điều kiện để hình thành các sản phẩm trải nghiệm gần gũi, mang dấu ấn riêng biệt cho du khách.

Từ năm 2024, huyện Điện Biên Đông (cũ) đã đầu tư trên 170 triệu đồng từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới để xây dựng cổng chào, tạo điểm nhấn cho không gian đón tiếp du khách. Sang năm 2025, địa phương tiếp tục đầu tư hơn 7 tỷ đồng xây dựng nhà trưng bày, 5 phòng giới thiệu sản phẩm đặc trưng, sân khấu, hệ thống điện chiếu sáng dọc các trục đường bản, hệ thống loa truyền thanh và các hạng mục hạ tầng kỹ thuật khác.

Nguồn lực xã hội hóa cũng được huy động mạnh mẽ. Các cơ quan, đơn vị thuộc xã Pu Nhi tiếp tục được phân công hỗ trợ các hộ gia đình làm du lịch cộng đồng. Hơn 2.000 ngày công của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang trên địa bàn xã được huy động để chỉnh trang cảnh quan, vệ sinh môi trường, hỗ trợ người dân chuẩn bị các điều kiện đón khách chu đáo. Đến nay, bản có 15 hộ đăng ký tham gia làm du lịch, trong đó 5 hộ tổ chức dịch vụ homestay và ăn uống phục vụ du khách. Đây là những bước đi đầu tiên vững chắc để Tù Lu - Tìa Ló chuyển mình trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách gần xa ghé thăm.

Tạo đà để du lịch cộng đồng bứt phá

Để tháo gỡ những điểm nghẽn và đưa du lịch cộng đồng vươn xa, các cấp chính quyền đã đề ra nhiều giải pháp trọng tâm cùng định hướng chiến lược bài bản, cụ thể. Ông Chá A Mua, Trưởng bản Tìa Ló cho biết, việc xây dựng bản du lịch cộng đồng nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của cấp ủy, chính quyền và sự tham gia của người dân. Các hộ đăng ký làm du lịch được định hướng cải tạo cảnh quan, chỉnh trang nhà cửa, phát triển homestay, sản phẩm và các hoạt động trải nghiệm cộng đồng. Người dân cũng từng bước thay đổi tư duy, nhận thức về phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa.

Ông Đinh Quang Bạo, Chủ tịch UBND xã Pu Nhi cho biết, xã đã đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh quan tâm đưa bản du lịch Tù Lu - Tìa Ló vào danh mục cần quan tâm đầu tư hằng năm trình cấp có thẩm quyền xem xét phê duyệt; tiếp tục mở các lớp tập huấn về du lịch cộng đồng, ưu tiên tổ chức tại bản. Đồng thời, xã mong muốn các sở, ngành tiếp tục quan tâm, kêu gọi đầu tư để bản từng bước hoàn thiện, thu hút du khách đến trải nghiệm, góp phần tăng thu nhập cho người dân.

Theo ông Phạm Văn Thăng, Trưởng phòng Nghiệp vụ du lịch, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Không chỉ với Tù Lu - Tìa Ló, theo Đề án Phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn tỉnh, đến năm 2030, Điện Biên phấn đấu có từ 7 điểm du lịch cộng đồng được công nhận điểm du lịch; 1 điểm du lịch cộng đồng được chứng nhận đạt tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN. Các điểm du lịch cộng đồng được định hướng bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc địa phương. Tỉnh đặt mục tiêu 100% điểm du lịch cộng đồng có nhà sinh hoạt cộng đồng; 100% có đội văn nghệ quần chúng hoạt động thường xuyên, hiệu quả; ít nhất 70% chủ cơ sở, người điều hành hoạt động du lịch cộng đồng được đào tạo, tập huấn về nghiệp vụ quản lý du lịch...

Toàn tỉnh hiện có 14 bản phục vụ khách du lịch, với trên 40 mô hình homestay đang hoạt động, đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn nghệ dân gian, ẩm thực và lưu trú. Tuy nhiên, hoạt động du lịch cộng đồng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng do hạ tầng chưa đồng bộ, sản phẩm chưa đa dạng và nguồn nhân lực còn hạn chế.

Để giải quyết triệt để vấn đề này, ông Trần Hải Hà, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, thời gian tới, ngành sẽ phối hợp với các câu lạc bộ, bản du lịch cộng đồng và doanh nghiệp xây dựng chuỗi sản phẩm gắn với giá trị văn hóa bản địa, tạo thêm nhiều trải nghiệm cho du khách và nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên văn hóa. Các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trình diễn nghề truyền thống sẽ được tổ chức thường xuyên tại các điểm du lịch, cơ sở lưu trú và không gian công cộng. Ngành cũng sẽ cử cán bộ chuyên môn đào tạo, hỗ trợ truyền thông cho các câu lạc bộ; xây dựng chương trình kích cầu mùa thấp điểm và tăng cường liên kết giữa các đơn vị, tạo động lực phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2027.

Cùng với Nghị quyết số 12-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, mới đây HĐND tỉnh cũng ban hành Nghị quyết số 16/2026/NQ-HĐND quy định nhiều chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm du lịch từ hạ tầng, sản phẩm, nguồn nhân lực đến truyền thông, quảng bá và chuyển đổi số. Nguồn lực từ chính sách mới giúp giải quyết điểm nghẽn về giao thông nội bản, nhà đón tiếp, điện chiếu sáng, vệ sinh công cộng, internet, đồng thời hỗ trợ các hộ làm homestay cải tạo cơ sở lưu trú, tiếp cận vốn vay ưu đãi. Từ những bản làng giàu bản sắc, Điện Biên đang từng bước mở rộng không gian phát triển du lịch bài bản, bền vững và vươn lên thành điểm đến hàng đầu khu vực.