Nỗi lo hụt nguồn cung từ thời tiết

Từ lâu, xoài cát Hòa Lộc đã khẳng định vị thế là loại trái cây đặc sản có giá trị kinh tế cao, góp phần tạo dựng niềm tự hào cho ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp. Tuy nhiên, bước vào vụ sản xuất trọng điểm phục vụ thị trường Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027, các nhà vườn trồng xoài tại xã An Hữu đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Do diễn biến thời tiết bất thường khiến cây sinh trưởng lệch pha so với chu kỳ thông thường, gây khó khăn cho quá trình xử lý ra hoa và đậu trái, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cung ứng sản phẩm trong dịp cao điểm cuối năm.

Gắn bó hơn hai thập kỷ với nghề trồng xoài truyền thống, ông Nguyễn Văn Mười Ba, nhà vườn tại ấp Hòa, xã An Hữu, hiện canh tác trên diện tích bảy nghìn năm trăm mét vuông với hơn một trăm gốc xoài lâu năm. Chia sẻ về tình hình sản xuất năm nay, ông Mười Ba cho biết, thời tiết mưa nhiều kéo dài đã kích thích cây ra đọt mạnh, trực tiếp cản trở quá trình phân hóa mầm hoa. Vì vậy, lượng hoa thu được chỉ đạt khoảng năm mươi phần trăm so với kỳ vọng ban đầu của gia đình.

Tuy nhiên, một tín hiệu tích cực là những cây được xử lý ra hoa thành công lại có tỷ lệ đậu trái khá khả quan, cao hơn hẳn so với vụ trước dù tổng lượng hoa ít hơn. Để bảo vệ thành quả sản xuất, gia đình ông phải duy trì nghiêm ngặt các quy trình chăm sóc, từ tạo tán, tạo mầm đến thường xuyên kiểm tra sâu bệnh nhằm bảo vệ bộ lá và mẫu mã trái non trong điều kiện thời tiết ẩm ướt. Đồng thời, ông cũng chủ động tỉa bỏ những trái không đạt yêu cầu để tập trung dinh dưỡng nuôi những trái còn lại.

Tình trạng khó khăn tương tự cũng diễn ra tại khu vườn rộng hai héc-ta của gia đình ông Nguyễn Hoàng Thảo, nhà vườn cùng trú tại ấp Hòa, xã An Hữu. Với diện tích xoài cát Hòa Lộc gần mười năm tuổi được đầu tư bài bản và chăm sóc kỹ lưỡng nhằm đón đầu thị trường Tết, vụ mùa năm nay lại không đạt kết quả như mong đợi. Tỷ lệ ra hoa của vườn chỉ đạt vỏn vẹn ba mươi phần trăm, khiến gia đình ông không khỏi lo lắng về khả năng thu hoạch đúng thời điểm.

Ông Thảo chia sẻ rõ hơn về tình trạng chung của khu vực: "Xoài cát Hòa Lộc nếu ra bông đợt này sẽ thu hoạch đúng Tết âm lịch, nhưng khu vườn của tôi khoảng 2 ha chỉ ra đạt 30%. Lý do là thời tiết chứ không phải do vấn đề kỹ thuật vì chung quanh vườn tôi đa số vườn đều bị như thế. Bây giờ nếu mình tiếp tục phun thuốc kích thích thì xoài cũng ra trái nhưng trễ dịp Tết âm lịch".

Cùng chung nhận định về những khó khăn trong vụ sản xuất năm nay, ông Nguyễn Văn Thực, Giám đốc Hợp tác xã Xoài cát Hòa Lộc tại xã An Hữu, cho biết đơn vị hiện đang quản lý khoảng năm mươi héc-ta vùng trồng chuyên canh. Phân tích nguyên nhân khiến tỷ lệ ra hoa sụt giảm trên diện rộng, ông Thực đồng thời chia sẻ về đặc tính nhạy cảm của cây xoài trước những biến động thời tiết: "Xoài năm nay đọt đâm mạnh quá nên tỉ lệ ra hoa thấp hơn năm rồi. Mình phải đợi chính vụ, đợi đọt già mới xử lý lại được. Giá xoài hiện nay bình quân trên 50 nghìn đồng/kg, dự đoán Tết năm nay giá khoảng 100 nghìn đồng/kg. Xoài không thể nhân rộng diện tích nữa vì nói chung trồng bất lợi hơn các loại cây khác, thời tiết bất lợi cho cây xoài".

Thực tế trên cho thấy, vùng chuyên canh xoài trọng điểm của tỉnh Đồng Tháp, với tổng diện tích lên tới mười sáu nghìn bảy trăm héc-ta và sản lượng gần hai trăm ba mươi nghìn tấn mỗi năm, đang đứng trước áp lực lớn về nguồn cung trong dịp cao điểm cuối năm. Nguy cơ sụt giảm sản lượng không chỉ tác động trực tiếp đến thu nhập của các hộ trồng xoài mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc duy trì uy tín thương hiệu đặc sản, vốn đã được cấp chỉ dẫn địa lý từ tháng chín năm hai nghìn không trăm lẻ chín.

Giải pháp đồng bộ giữ vững thị trường Tết

Trước những khó khăn do thời tiết gây ra, chính quyền địa phương và các hợp tác xã tại xã An Hữu đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, thiết thực nhằm hỗ trợ nhà vườn ổn định sản xuất. Theo ông Huỳnh Việt Cường, Phó Chủ tịch UBND xã An Hữu, toàn địa phương hiện có hơn hai nghìn bảy trăm héc-ta cây lâu năm, trong đó diện tích trồng xoài các loại chiếm hơn bốn trăm sáu mươi héc-ta. Đáng chú ý, xoài cát Hòa Lộc chiếm khoảng ba trăm năm mươi héc-ta, là cây trồng chủ lực, góp phần tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Nhằm nâng cao sức cạnh tranh và gia tăng giá trị thương hiệu đặc sản, địa phương đặc biệt chú trọng xây dựng các vùng sản xuất tập trung gắn với mã số vùng trồng và quy trình truy xuất nguồn gốc minh bạch. Đến nay, diện tích xoài cát Hòa Lộc được cấp mã số vùng trồng tại ba đơn vị tiêu biểu đạt tổng cộng gần bốn mươi ba héc-ta, gồm Hợp tác xã Hòa Lộc, Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất nông nghiệp Mỹ Lương và Công ty TNHH Sản xuất chế biến nông sản Cát Tường. Bên cạnh đó, sản phẩm còn đạt chứng nhận OCOP bốn sao, qua đó khẳng định chất lượng và uy tín trên thị trường.

Để bảo đảm nguồn cung phục vụ dịp Tết Nguyên đán sắp tới, chính quyền địa phương và các hợp tác xã đang tích cực hướng dẫn nông dân kiểm tra sát sao tình trạng từng vườn, xác định chính xác diện tích mang trái và sản lượng có khả năng thu hoạch thực tế. Các chủ vườn được khuyến cáo chú trọng bổ sung nguồn nước, cân đối dinh dưỡng, tuân thủ nghiêm thời gian cách ly khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Đồng thời, cần chủ động tỉa bỏ những trái không đạt tiêu chuẩn về kích thước và hình thức để tập trung dinh dưỡng nuôi dưỡng những trái đạt chất lượng cao.

Song song với công tác chăm sóc, bảo vệ trái, việc mở rộng thị trường tiêu thụ cũng tiếp tục được đẩy mạnh thông qua các mạng lưới liên kết bền vững. Trong hai năm qua, Hợp tác xã Xoài cát Hòa Lộc duy trì hiệu quả việc cung ứng sản phẩm cho hệ thống siêu thị lớn như Mega, đồng thời tích cực xúc tiến kết nối trở lại với đối tác Nhật Bản sau một thời gian gián đoạn. Cùng với đó, việc chuẩn hóa quy trình sơ chế và bảo quản bằng công nghệ hiện đại, thay thế phương pháp thủ công truyền thống, được xem là yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Hiện nay, xoài cát Hòa Lộc loại một đang được thương lái thu mua với giá cao, dao động từ tám mươi nghìn đến chín mươi nghìn đồng một ký và dự báo có thể vượt mốc một trăm nghìn đồng một ký trong dịp Tết. Với sự định hướng sát sao của chính quyền địa phương, cùng nỗ lực của các hợp tác xã và nhà vườn, vùng xoài cát Hòa Lộc tại Đồng Tháp đang từng bước ứng phó với những bất lợi của thời tiết, duy trì chất lượng sản phẩm, bảo vệ giá trị thương hiệu và khẳng định vị thế trên thị trường trong nước.