Rẽ hướng khởi nghiệp từ món ăn truyền thống

Từng rời quê đi làm ăn xa, trải qua nhiều công việc khác nhau, Lê Duy Mạnh (sinh năm 2003), người điều hành cơ sở nem chua, giò chả Mùi Lực (xã Hoàng Châu, tỉnh Thanh Hóa) đã quyết định trở về quê hương để khởi nghiệp từ món đặc sản truyền thống. Với tư duy làm nghề bài bản, mạnh dạn đầu tư máy móc, mở rộng sản xuất và tận dụng các nền tảng số, chàng trai trẻ đang từng bước xây dựng thương hiệu nem chua Mùi Lực, đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng.

Không có con đường học tập dài hay xuất phát điểm thuận lợi, Lê Duy Mạnh sớm phải tự lập và tìm kiếm hướng đi cho mình. Sau khi học hết THCS, anh nghỉ học, bắt đầu đi làm, học ngoại ngữ rồi sang nước ngoài lao động. Thay vì tiếp tục lựa chọn con đường làm thuê nơi đất khách, chàng trai trẻ bắt đầu nghĩ đến việc trở về quê hương, tìm kiếm một công việc có thể tự mình gây dựng và phát triển lâu dài. Trong những lựa chọn ấy, nghề làm nem chua truyền thống đã thu hút sự quan tâm của anh.

Năm 2023, Mạnh quyết định lên thành phố học nghề làm nem từ một người bác. Những kiến thức đầu tiên về nguyên liệu, cách chế biến, phối trộn gia vị và quy trình sản xuất được anh tiếp thu trong thời gian này. Sau đó, trở về quê, anh tiếp tục tự tìm tòi, thử nghiệm, điều chỉnh công thức để tạo ra hương vị riêng cho sản phẩm của cơ sở.

Chia sẻ về quyết định lựa chọn nghề làm nem, Mạnh cho biết: “Trước đây, tôi từng làm nhiều công việc khác nhau, cũng có thời gian đi làm xa quê. Nhưng sau cùng, tôi nghĩ mình vẫn muốn trở về quê hương để tự làm một điều gì đó của riêng mình. Nem chua vốn là sản phẩm quen thuộc của Thanh Hóa, có thị trường và có tiềm năng phát triển. Tôi muốn thử sức với nghề này, vừa tạo dựng công việc cho bản thân, vừa góp phần đưa sản phẩm quê hương đến với nhiều người hơn”.

Khởi nghiệp từ một nghề truyền thống tưởng chừng đã quen thuộc với thị trường, nhưng để biến một sản phẩm gia đình thành thương hiệu có chỗ đứng lại là câu chuyện không đơn giản. Mạnh phải đối mặt với nhiều vấn đề từ nguồn nguyên liệu, công thức chế biến, chi phí sản xuất đến việc tìm kiếm khách hàng và duy trì đầu ra ổn định. Thay vì chỉ duy trì phương thức sản xuất nhỏ lẻ, anh xác định muốn phát triển lâu dài phải đầu tư bài bản ngay từ cơ sở vật chất. Nhà xưởng được xây dựng, các hệ thống máy móc và trang thiết bị từng bước được bổ sung, phục vụ quá trình chế biến, bảo quản sản phẩm.

Hiện cơ sở nem chua, giò chả Mùi Lực đã đầu tư hệ thống điều hòa, kho đông, kho lạnh, máy cắt cùng nhiều thiết bị chuyên dụng. Việc ứng dụng máy móc giúp các công đoạn sản xuất thuận tiện hơn, hỗ trợ kiểm soát điều kiện bảo quản nguyên liệu và thành phẩm, hạn chế hao phí, tiết kiệm thời gian cũng như chi phí vận hành.

“Làm thực phẩm thì chất lượng phải được đặt lên hàng đầu. Tôi hiểu rằng nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm thủ công mà không đầu tư máy móc, thiết bị thì sẽ khó mở rộng quy mô và duy trì sự ổn định của sản phẩm. Vì thế, dù chi phí đầu tư ban đầu không nhỏ, tôi vẫn cố gắng từng bước hoàn thiện nhà xưởng, trang thiết bị để phục vụ sản xuất lâu dài”, Mạnh chia sẻ.

Từ một cơ sở khởi nghiệp với quy mô ban đầu, hoạt động sản xuất của Mùi Lực dần mở rộng, kéo theo nhu cầu tuyển dụng lao động. Hiện nay, cơ sở có gần 60 nhân công, phần lớn là người dân địa phương, anh em họ hàng trong gia đình và những người sinh sống tại khu vực lân cận. Với nhiều lao động, đây không đơn thuần là một công việc làm thêm mà còn là cơ hội có việc làm ngay tại quê nhà, giảm bớt áp lực phải đi làm ăn xa.

Chia sẻ với phóng viên, anh Hà Mạnh Thiên (2006) - một lao động đang làm việc tại cơ sở Mùi Lực chia sẻ: “Trước đây, chúng tôi cũng phải tìm kiếm công việc ở nhiều nơi. Từ khi cơ sở mở rộng sản xuất, có thêm việc làm ngay tại địa phương, chúng tôi có thể tranh thủ thời gian, gần gia đình mà vẫn có thu nhập. Công việc có những thời điểm bận rộn, nhất là khi lượng đơn hàng tăng, nhưng mọi người cùng hỗ trợ nhau để hoàn thành công việc”.

Thổi hơi thở thời đại vào nghề truyền thống 

Cùng với đầu tư nhà xưởng và mở rộng nhân lực, Mạnh cũng chú trọng đa dạng hóa các dòng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của người tiêu dùng. Hiện cơ sở nem chua, giò chả Mùi Lực cung cấp nhiều sản phẩm như nem chua truyền thống, nem cây, nem cối, gà ủ muối, giò chả cùng nhiều mặt hàng chế biến khác.

Việc phát triển nhiều dòng sản phẩm giúp cơ sở có thêm lựa chọn phục vụ khách hàng trong các bữa ăn gia đình, dịp liên hoan, gặp mặt hay làm quà biếu. Trong đó, nem chua vẫn là sản phẩm gắn với định hướng phát triển thương hiệu mà Mạnh lựa chọn ngay từ những ngày đầu khởi nghiệp. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường có nhiều cơ sở cùng sản xuất và kinh doanh nem chua, việc làm ra sản phẩm thôi chưa đủ. Bài toán đặt ra với người trẻ này là làm thế nào để khách hàng biết đến Mùi Lực, tin tưởng và lựa chọn sản phẩm giữa nhiều thương hiệu đang có mặt trên thị trường.

Nắm bắt xu hướng tiêu dùng hiện đại, cơ sở đã chủ động khai thác các nền tảng số như Facebook, Fanpage và TikTok để quảng bá sản phẩm, giới thiệu hoạt động sản xuất, tiếp nhận đơn hàng và tương tác với khách hàng. Những hình ảnh, video về sản phẩm, cách đóng gói và quá trình làm việc tại cơ sở góp phần giúp người tiêu dùng có thêm thông tin trước khi đưa ra quyết định mua hàng.

Mạnh cho rằng, kinh doanh trong thời điểm hiện nay không thể chỉ trông chờ vào khách hàng quen hay phương thức bán hàng truyền thống. “Tôi muốn nhiều người biết đến nem chua Mùi Lực hơn, kể cả những khách hàng ở ngoài tỉnh. Các nền tảng như Facebook hay TikTok giúp mình tiếp cận khách hàng nhanh hơn, giới thiệu sản phẩm trực quan hơn. Qua phản hồi của khách hàng, chúng tôi cũng biết được sản phẩm còn điểm nào cần cải thiện để phục vụ tốt hơn”, anh nói.

Anh Văn Sơn - khách hàng quen thuộc của cơ sở Mùi Lực chia sẻ: “Tôi thường tìm hiểu sản phẩm qua Facebook và các video trên TikTok trước khi đặt mua. Điều tôi quan tâm là nguồn gốc sản phẩm, cách đóng gói, thời gian giao hàng và chất lượng khi sử dụng. Khi có thông tin rõ ràng, cơ sở tư vấn nhiệt tình và sản phẩm đáp ứng được nhu cầu thì tôi sẵn sàng tiếp tục đặt hàng”.

Không dừng lại ở việc mở rộng kênh tiêu thụ, cơ sở nem chua, giò chả Mùi Lực hiện đang đăng ký tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Đây được xác định là bước đi quan trọng trong lộ trình hoàn thiện thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm và hướng tới những tiêu chuẩn cao hơn trong quá trình sản xuất, kinh doanh.

Theo định hướng của Mạnh, việc tham gia OCOP không đơn thuần nhằm có thêm một danh hiệu cho sản phẩm, mà còn là cơ hội để cơ sở rà soát, hoàn thiện quy trình sản xuất, hồ sơ pháp lý, chất lượng, bao bì và các điều kiện cần thiết. Qua đó, tạo nền tảng để sản phẩm có thêm lợi thế khi tiếp cận hệ thống phân phối, các chương trình xúc tiến thương mại và người tiêu dùng ở những thị trường mới.

“Thời gian tới, tôi mong muốn tiếp tục hoàn thiện cơ sở sản xuất, nâng cao chất lượng từng sản phẩm và xây dựng thương hiệu Mùi Lực ngày càng chuyên nghiệp hơn. Tôi cũng hy vọng sản phẩm không chỉ được khách hàng trong tỉnh biết đến mà còn có thể đi xa hơn, để khi nhắc đến nem chua Thanh Hóa, người tiêu dùng có thêm một địa chỉ tin tưởng để lựa chọn”, Mạnh bày tỏ.

Ở tuổi đời còn trẻ, hành trình khởi nghiệp của Lê Duy Mạnh vẫn đang tiếp tục với nhiều mục tiêu phía trước. Từ một người từng trải qua nhiều công việc, lựa chọn trở về quê để học nghề và tự tìm hướng phát triển, anh đang từng bước biến ý tưởng khởi nghiệp thành một cơ sở sản xuất có quy mô, tạo việc làm cho hàng chục lao động.

Hành trình ấy cho thấy, những sản phẩm truyền thống vẫn có thể mở ra cơ hội phát triển mới khi được người trẻ tiếp cận bằng tư duy kinh doanh hiện đại, biết đầu tư công nghệ, chú trọng chất lượng và chủ động tìm kiếm thị trường. Với Mạnh, nem chua không chỉ là một sản phẩm để kinh doanh, mà còn là lựa chọn gắn với quê hương và khát vọng xây dựng thương hiệu riêng trên chính mảnh đất mình sinh ra