Nâng tầm chất lượng nhờ chuyển đổi cơ cấu và canh tác an toàn

Nhắc đến Lục Ngạn, dấu ấn về vùng vải thiều đã in sâu trong tâm trí người tiêu dùng. Thế nhưng, tận dụng lợi thế về điều kiện thổ nhưỡng đất đồi và khí hậu bốn mùa, người dân địa phương đã chủ động làm mới bức tranh nông nghiệp bằng cách chuyển đổi những diện tích vải già cỗi sang trồng các giống trái cây mới.

Sự góp mặt của cam canh vị ngọt đậm đà, bưởi diễn, bưởi sửu, bưởi da xanh thơm mát, cùng cam vinh, ổi Thái sần, táo xanh, nhãn, na, hồng và chuối đã tạo nên một nguồn cung nông sản vô cùng phong phú. Việc đa dạng hóa không chỉ tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất mà còn giúp rải vụ thu hoạch quanh năm, tạo ra sản lượng hàng hóa liên tục và giảm thiểu tối đa áp lực tiêu thụ tập trung so với phương thức canh tác truyền thống.

Đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi này là sự thay đổi tư duy sản xuất của những nhà vườn giàu kinh nghiệm. Tiêu biểu như tại thôn Tam Đồng, gia đình ông Vi Văn Khường đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ vải, hồng sang các loại cây có múi trên diện tích ba héc ta. Với khoảng năm trăm gốc bưởi diễn, bưởi sửu và cam, năm nay vườn của ông dự kiến cung cấp ra thị trường ba mươi tấn quả. Chìa khóa thành công của ông nằm ở việc khắt khe trong khâu chăm sóc, ưu tiên phân bón hữu cơ, phân vi sinh, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật và kiểm soát nguồn nước tưới sát sao theo thời tiết.

Tương tự, tại thôn Tân Quang, gia đình ông Nguyễn Đắc Bích cũng đang gặt hái thành quả trên mười một nghìn mét vuông đất canh tác. Bằng phương pháp ghép mắt cam vinh, cam canh trên gốc bưởi diễn, mỗi năm ông thu về hàng chục tấn quả chất lượng. Ông Bích đặc biệt chú trọng việc bổ sung kali tăng độ ngọt, phòng trừ rệp sáp, nhện đỏ và tuân thủ tuyệt đối thời gian cách ly thuốc bảo vệ thực vật. Với các nhà vườn, uy tín, chất lượng và sự an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng chính là nền tảng cốt lõi để giữ chân khách hàng lâu dài.

Nhờ những nỗ lực bền bỉ đó, năng lực sản xuất của Lục Ngạn đã đạt được những con số đầy ấn tượng. Theo bà Nguyễn Thành Ngọc, Phó Trưởng phòng Tài chính xã Lục Ngạn, toàn xã hiện sở hữu sáu trăm năm mươi héc ta cam, quýt, bưởi với năng suất mười sáu tấn một héc ta, mang lại sản lượng hơn mười nghìn bốn trăm tấn.

Cùng với đó là hơn năm trăm ba mươi lăm héc ta táo, đóng góp hơn tám nghìn tấn quả. Chính quyền địa phương đang tích cực phối hợp cùng cơ quan chuyên môn hướng dẫn người dân duy trì quy trình sản xuất an toàn, đẩy mạnh việc cấp chứng nhận VietGAP, rà soát mã số vùng trồng và chuẩn hóa cơ sở đóng gói nhằm đáp ứng mọi yêu cầu khắt khe nhất về truy xuất nguồn gốc.

Giải pháp xúc tiến thương mại toàn diện để định hình chuỗi cung ứng bền vững

Sản phẩm đạt chuẩn chỉ là bước khởi đầu, bài toán thị trường mới là yếu tố quyết định giá trị bền vững của nông sản Lục Ngạn. Ông Nguyễn Văn Năng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân xã khẳng định, địa phương không thể mãi phụ thuộc vào tư duy bán hàng mùa vụ cho các thương lái truyền thống.

Dựa trên nền tảng danh tiếng sẵn có, Lục Ngạn đang chủ động vạch ra một lộ trình xúc tiến thương mại bài bản. Theo đó, ngay từ đầu năm, địa phương đã phân loại từng nhóm sản phẩm từ vải thiều, cam, bưởi cho đến táo, ổi để xây dựng chiến lược tiếp cận phù hợp. Sự đổi mới lớn nhất nằm ở việc mạnh dạn đưa trái cây tiếp cận các nền tảng thương mại điện tử hiện đại như Shopee, TikTok Shop, đồng thời từng bước thâm nhập vào hệ thống siêu thị quy mô lớn.

Để hiện thực hóa khát vọng này, xã Lục Ngạn đã bố trí nguồn ngân sách một phẩy một tỷ đồng cho kế hoạch xúc tiến thương mại năm 2026. Nguồn lực này sẽ được dồn vào các hoạt động trọng điểm như hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp tham gia hội chợ, triển lãm và đặc biệt là tổ chức các đoàn khảo sát trực tiếp tại những chợ đầu mối, siêu thị lớn ở khu vực miền Nam.

Thông qua việc nắm bắt trực tiếp thị hiếu, quy cách đóng gói và tiêu chuẩn nhập hàng, người dân sẽ có cơ sở vững chắc để điều chỉnh kế hoạch sản xuất tại vườn. Song song với đó, xu hướng du lịch miệt vườn và các hoạt động livestream bán hàng tại gốc cây với sự đồng hành của các nhà sáng tạo nội dung đang tạo ra luồng sinh khí mới, giúp người tiêu dùng có những trải nghiệm chân thực nhất về quy trình canh tác sạch. Các sản phẩm đặc trưng tiêu biểu của địa phương cũng đã sẵn sàng để tỏa sáng tại Lễ hội trái cây Bắc Ninh dự kiến tổ chức vào tháng mười hai năm 2026.

Tuy nhiên, để tạo dựng một chuỗi giá trị thực sự khép kín, chính quyền Lục Ngạn vẫn đang tích cực kêu gọi sự chung tay từ phía cộng đồng doanh nghiệp. Địa phương kỳ vọng các nhà phân phối, hệ thống siêu thị và đơn vị chế biến sẽ tăng cường khảo sát vùng nguyên liệu, tiến tới ký kết các hợp đồng bao tiêu dài hạn, đồng thời đầu tư thích đáng cho hệ thống logistics và bảo quản nông sản.

Các tổ chức đoàn thể như Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ cũng đang nỗ lực hỗ trợ hội viên làm quen với tem nhãn, mã QR và ứng dụng công nghệ số. Bằng sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà nông và thị trường, trái cây Lục Ngạn đang vững vàng trên con đường vượt ra khỏi giới hạn của phương thức tiêu thụ nhỏ lẻ, vươn lên khẳng định vị thế thương hiệu nông sản hàng hóa chất lượng cao, mang lại cuộc sống ấm no và bền vững cho người dân.