Nền tảng đặc trưng và hành trình vươn tầm

Theo Báo Quảng Ninh, phần lớn sản phẩm OCOP của thành phố được phát triển từ những sản phẩm đặc trưng địa phương, vốn được duy trì sản xuất qua nhiều thế hệ, có chất lượng và được người dân tin dùng. Từ những đổi mới trong tư duy sản xuất, chế biến, bảo quản, bao gói đến xây dựng thương hiệu theo các tiêu chuẩn của chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), những sản phẩm này ngày càng được hoàn thiện về chất lượng và hình thức, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Nhờ đó, nhiều sản phẩm không chỉ được đông đảo người tiêu dùng biết đến mà còn vươn lên trở thành những thương hiệu có chỗ đứng vững chắc.

Ông Nguyễn Tiến Văn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng, chế biến và phát triển thị trường (Sở NN&MT), cho biết: Có nhiều tiêu chí để xác định một thương hiệu nông sản mạnh ở Quảng Ninh. Tuy nhiên, đối với sản phẩm OCOP, những tiêu chí cơ bản là đạt danh hiệu OCOP 4 - 5 sao, có mã vùng nuôi trồng, tức là sở hữu vùng nguyên liệu đạt chuẩn, có khả năng truy xuất nguồn gốc và còn dư địa phát triển…

Gà Tiên Yên là một trong những minh chứng tiêu biểu cho hành trình nâng tầm sản phẩm đặc trưng địa phương. Từ một sản phẩm truyền thống, gà Tiên Yên đã được phát triển thành sản phẩm nông nghiệp chủ lực của Quảng Ninh, đạt OCOP 4 sao và hiện đang trên hành trình nâng hạng lên 5 sao. Giống gà Tiên Yên là sự kết hợp của 3 giống gà ri, gà râu và gà đồi, có thân thon, chân nhỏ, ưa vận động, phù hợp với môi trường chăn thả, sinh trưởng trong điều kiện hoang dã hoặc bán hoang dã. Năm 2013, khi chương trình OCOP Quảng Ninh mới được triển khai, đàn gà Tiên Yên được thống kê chỉ có 6.000 con, quy mô còn nhỏ, chưa bằng một trang trại chăn nuôi quy mô nhỏ hiện nay.

Từ những nỗ lực khôi phục giống, phát triển đàn gà, đặc biệt là các chương trình tuyển chọn gà bố mẹ và Đề án “2 con, 1 cây” của huyện Tiên Yên trước đây, đến sự sáng tạo, ứng dụng khoa học kỹ thuật và chuyển đổi số trong chăn nuôi, quản lý đàn gà tại các xã, phường hiện nay, quy mô đàn đã không ngừng tăng lên, đạt trên 1 triệu con mỗi năm. Đến nay, gà Tiên Yên đã trở thành thương hiệu OCOP nổi tiếng không chỉ ở Quảng Ninh mà còn trên phạm vi cả nước. Sức tiêu thụ sản phẩm duy trì ổn định quanh năm, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết, khách hàng thường phải đặt trước mới có hàng.

Tính đến thời điểm này, thành phố Quảng Ninh có trên 430 sản phẩm OCOP, thuộc sở hữu của gần 200 doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ gia đình. Trong đó, có 16 sản phẩm đạt OCOP 5 sao, gần 100 sản phẩm đạt OCOP 4 sao, số còn lại đạt 3 sao. Đáng chú ý, 100% sản phẩm OCOP đều được dán tem điện tử hoặc có mã số, mã vạch để truy xuất nguồn gốc. Riêng nhóm sản phẩm OCOP 4 sao được xác định còn nhiều dư địa để nâng hạng lên 5 sao. Năm 2026, Quảng Ninh có 8 sản phẩm OCOP 4 sao được Trung ương công nhận đạt 5 sao, gồm 6 sản phẩm trà của Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Thương mại Việt Tú, 1 sản phẩm rượu của Công ty TNHH MTV Sản xuất dịch vụ và Thương mại Thăng Long và 1 sản phẩm rượu của Công ty TNHH Thương mại, Dịch vụ và Du lịch Vung Viêng. Bên cạnh đó, thành phố đang tiếp tục củng cố, hoàn thiện khoảng 10 sản phẩm OCOP 4 sao để tham gia đánh giá, nâng hạng lên 5 sao trong năm 2027. Nhóm sản phẩm này bao gồm gà Tiên Yên, các sản phẩm liên quan đến chè Đường Hoa, lợn Móng Cái, cây thuốc và dược liệu...

Giải pháp đồng bộ và định hướng phát triển

Thực tế cho thấy, sự lớn mạnh của các sản phẩm OCOP Quảng Ninh bắt nguồn từ việc phát huy giá trị những sản phẩm đặc trưng địa phương. Trong quá trình đó, bên cạnh sự chủ động của các chủ thể trong sản xuất, chế biến và xúc tiến thương mại, chương trình còn nhận được sự hỗ trợ tích cực từ các chính sách phát triển OCOP của thành phố. Ông Nguyễn Khắc Dũng, Phó Giám đốc Sở NN&MT cho biết, sản phẩm OCOP Quảng Ninh đi lên từ những sản phẩm địa phương, với nền tảng ban đầu là các mặt hàng nông sản sản xuất nhỏ lẻ, thủ công, chưa thực sự chú trọng đến mẫu mã, hình thức cũng như các tiêu chí về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm… Chính vì vậy, sự đồng hành của thành phố, các đơn vị chức năng và địa phương có vai trò rất quan trọng. Sự đồng hành này vừa mang tính định hướng, vừa tạo bệ đỡ, hỗ trợ cả về vật chất lẫn tinh thần, giúp các chủ thể OCOP từng bước nâng cao năng lực sản xuất và phát triển sản phẩm.

Trong những năm qua, Quảng Ninh chú trọng phát triển các vùng sản xuất tập trung theo hướng quy mô lớn, qua đó nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm OCOP. Cùng với đó, thành phố khuyến khích, hướng dẫn các chủ thể đẩy mạnh áp dụng quy trình VietGAP, sản xuất hữu cơ; hỗ trợ đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại, ứng dụng quy trình khép kín, thân thiện với môi trường vào các khâu sản xuất, chế biến nhằm nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm. Không chỉ tập trung vào chất lượng, Quảng Ninh còn quan tâm đổi mới hình thức quảng bá, xúc tiến thương mại thông qua việc tổ chức các cuộc thi sáng tạo bao bì, nhãn hàng hóa, hội chợ và hội nghị kết nối thương mại. Đồng thời, thành phố tăng cường hướng dẫn các chủ thể đẩy mạnh quảng bá, tiêu thụ sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử như Postmart, Voso, Shopee… cùng các kênh bán hàng trực tuyến khác, qua đó đưa sản phẩm OCOP đến gần hơn với người tiêu dùng và đối tác trong nước, quốc tế.

Giai đoạn 2021-2025, toàn thành phố đã cấp 63 mã số vùng trồng với tổng diện tích trên 1.520ha và 9 mã số cơ sở đóng gói. Hiện nay, khoảng 1.100ha cây trồng của Quảng Ninh duy trì sản xuất theo quy trình thực hành nông nghiệp tốt (GAP), trong đó có trên 320ha được chứng nhận VietGAP; 90ha lúa và 329ha quế được cấp giấy chứng nhận sản xuất hữu cơ. Đây là những nền tảng quan trọng góp phần chuẩn hóa vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Phát huy những kết quả đạt được cùng những chuyển biến tích cực trong thời gian qua, Quảng Ninh đang tiếp tục tập trung triển khai kế hoạch xây dựng các thương hiệu sản phẩm OCOP mạnh. Trong đó, thành phố chú trọng hỗ trợ nhóm sản phẩm đặc trưng địa phương, khai thác tính đặc thù thành lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Đồng thời, xác định thương hiệu OCOP mạnh là hạt nhân thúc đẩy sức lan tỏa, góp phần nâng cao vị thế và gia tăng giá trị bền vững cho chương trình OCOP trên địa bàn.