Thách thức từ việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng truyền thống

Thôn Tân Hòa (xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ) từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm vườn truyền thống. Tuy nhiên, trong quá khứ, hiệu quả kinh tế từ các loại cây trồng cũ không còn đáp ứng kỳ vọng của người dân, đồng thời thị trường ngày càng khắt khe hơn. Trước thực trạng này, việc tìm kiếm một loại cây trồng chủ lực vừa có năng suất cao, chất lượng ổn định, lại phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương trở thành bài toán cấp thiết đối với các hộ xã viên.

Nhiều hộ gia đình tại đây đã dũng cảm phá bỏ những vườn chè và vườn tạp kém hiệu quả để bắt đầu một hành trình mới đầy triển vọng. Bà Nguyễn Thị Thu, một nông dân điển hình tại Tân Hòa, nhớ lại quãng thời gian khi khu vườn rộng hơn 7.000m² của gia đình bà chỉ chuyên canh cây chè với nguồn thu nhập bấp bênh. Bà Thu nhận thấy rằng nếu không thay đổi tư duy sản xuất và lựa chọn cây trồng mới, gia đình sẽ khó cải thiện được chất lượng cuộc sống.

Theo bà Thu chia sẻ, trước đây khu vườn của gia đình chỉ trồng chè, nhưng hiện nay bà đã tập trung toàn bộ nguồn lực để cải tạo đất và chuyển sang trồng ổi. Quyết định này được đưa ra sau khi bà tính toán kỹ lưỡng và nhận thấy hiệu quả đầu tư từ cây ổi cao hơn hẳn so với cây trồng cũ. Đây là bước ngoặt quan trọng giúp gia đình bà tạo ra nguồn thu nhập ổn định khoảng 500 triệu đồng mỗi năm từ vườn ổi, minh chứng rõ ràng cho sự đúng đắn trong lựa chọn cây trồng.

Để đạt được thành quả này, bà Thu không chỉ thay đổi giống cây mà còn chú trọng nắm bắt nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng. Bà lựa chọn giống chuẩn, đẩy mạnh khâu chăm sóc và áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật để ổi đảm bảo cả về chất lượng lẫn sản lượng. Ngoài ổi là cây trồng chính, bà còn trồng xen táo lê Đài Loan và chanh trắng nhằm tối ưu hóa lợi nhuận trên cùng một đơn vị diện tích canh tác.

Sự chuyển dịch này không chỉ diễn ra tại hộ bà Thu mà còn trở thành làn sóng mạnh mẽ khắp thôn Tân Hòa. Người dân bắt đầu nhận thức rằng muốn vươn xa trên thị trường, họ không thể mãi giữ cách làm cũ. Giống ổi lê Đài Loan dần xuất hiện và thay thế các giống ổi cũ thường được trồng xen với bưởi trước đây. Đây chính là nền tảng quan trọng để địa phương hình thành các vùng chuyên canh có quy mô lớn, tạo tiền đề cho việc xây dựng thương hiệu nông sản đặc thù của vùng đất này.

Giải pháp canh tác VietGAP nâng tầm giá trị nông sản

Để tạo chỗ đứng vững chắc trên thị trường, người dân Tân Hòa đã lựa chọn tuân thủ nghiêm ngặt quy trình VietGAP. Việc áp dụng tiêu chuẩn này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra những sản phẩm ổi lê Đài Loan có chất lượng vượt trội, đáp ứng các yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm. Ông Đỗ Viết Bội, một trong những người tiên phong tại thôn Tân Hòa, đã chuyển toàn bộ diện tích sang trồng ổi lê Đài Loan theo phương thức canh tác hữu cơ bền vững.

Ông Bội cho biết, giống ổi lê Đài Loan cho trái to, dạng thuôn dài với trọng lượng trung bình từ 300g đến 600g mỗi quả. Điểm nổi bật của giống quả này là vỏ xanh hơi sần, cùi dày, ít hạt, thịt quả màu trắng giòn, vị ngọt đậm kèm mùi thơm nhẹ đặc trưng. Theo ông, để cây xanh tốt, đậu trái cao và đạt độ giòn ngọt lý tưởng, ông đã kỳ công ủ cá tươi để tạo nguồn phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng cung cấp cho vườn cây.

Nhờ quy trình chăm sóc tỉ mỉ, mỗi năm gia đình ông Bội thu về khoảng 150 triệu đồng từ hơn 70 gốc ổi. Ông đánh giá cao giống ổi này vì dễ chăm sóc, năng suất ổn định và cho thu hoạch gần như quanh năm, đặc biệt giá bán luôn cao hơn các loại ổi thông thường. Với kỹ thuật canh tác hiện đại, người trồng ổi tại đây có thể thu hoạch tới 3 vụ mỗi năm, với mức giá bán tại vườn ổn định khoảng 25.000 đồng/kg ổi thành phẩm.

Hiện nay, hơn một nửa diện tích đất vườn tại thôn Tân Hòa đã được phủ xanh bởi giống ổi lê Đài Loan chất lượng cao. Các hộ dân luôn tuân thủ nghiêm ngặt từ khâu chọn giống sạch bệnh đến việc bón phân hữu cơ và quản lý dịch hại tổng hợp. Đặc biệt, việc bao quả và ghi chép nhật ký sản xuất được thực hiện đầy đủ nhằm truy xuất nguồn gốc rõ ràng, nâng cao uy tín cho thương hiệu ổi Tân Hòa khi đưa vào các hệ thống nhà hàng và chợ lớn.

Đánh giá về hiệu quả mô hình, ông Hà Đức Đại, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Tân Hòa, khẳng định toàn chi hội có 98 hộ hội viên và trong những năm gần đây, tất cả đều tích cực cải tạo vườn tạp để chuyên canh cây ăn quả giá trị cao. Ông Đại cho biết, nguồn thu chủ yếu của các hội viên hiện nay đến từ cây ổi, giúp tỷ lệ hộ khá và giàu chiếm trên 60%, đồng thời địa phương không còn hộ hội viên nghèo. Thành công từ cây ổi chuẩn VietGAP đã thực sự thay đổi diện mạo nông thôn và khẳng định khát vọng vươn xa của nông sản Tân Hòa.