Từ 15/11, giao dịch ngân hàng bằng AI trên 10 triệu đồng thuộc nhóm rủi ro cao
Từ ngày 15/11, Thông tư 53/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước chính thức có hiệu lực, thiết lập khuôn khổ pháp lý ứng dụng AI trong ngành ngân hàng. Theo đó, các giao dịch do hệ thống AI tự động chuyển tiền từ 10 triệu đồng sẽ bị xếp vào nhóm rủi ro cao.
Phân loại ngưỡng rủi ro đối với giao dịch tự động
Theo quy định mới, hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán sẽ được xác định có rủi ro cao nếu đáp ứng một trong hai tiêu chí về giá trị giao dịch. Cụ thể, đối với khách hàng cá nhân, ngưỡng rủi ro cao được áp dụng cho các giao dịch trên 10 triệu đồng/lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày vượt quá 20 triệu đồng. Đối với khách hàng tổ chức, hạn mức này lần lượt là trên 50 triệu đồng/lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 100 triệu đồng.
Chỉ cần vượt một trong hai ngưỡng nêu trên, hệ thống AI đã được phân loại vào nhóm rủi ro cao. Việc tính toán này dựa trên số tiền thực tế AI thao tác, không phải hạn mức chuyển tiền chung của khách hàng khi sử dụng dịch vụ ngân hàng số thông thường. Bên cạnh hoạt động thanh toán, các hệ thống AI tự động ra quyết định cấp tín dụng đối với những khoản vay từ 50 triệu đồng trở lên cũng thuộc nhóm quản lý khắt khe này.
Tuy nhiên, việc xếp vào nhóm rủi ro cao không đồng nghĩa với việc cấm hệ thống AI hoạt động khi vượt ngưỡng. Thực tế, quy định cho phép hệ thống AI tự động thực hiện thanh toán với tổng giá trị tối đa lên tới 100 triệu đồng/ngày đối với cá nhân và 500 triệu đồng/ngày đối với tổ chức, miễn là tuân thủ chặt chẽ hạn mức nội bộ của đơn vị cung cấp dịch vụ.
Tăng cường giám sát và bảo vệ quyền lợi người dùng
Để triển khai tính năng thanh toán tự động, tổ chức tín dụng phải thiết lập thỏa thuận bằng phương thức điện tử với khách hàng. Thỏa thuận cần quy định rõ phạm vi giao dịch, hạn mức từng lần, tổng hạn mức ngày và điều kiện áp dụng. Trong phạm vi đã xác nhận, giao dịch do AI tự động thực hiện sẽ không cần khách hàng phải xác nhận riêng lẻ từng lần. Dù vậy, người dùng luôn được cung cấp công cụ để chủ động tạm dừng hoặc hủy quyền thực hiện thanh toán của AI bất kỳ lúc nào.
Đối với các hệ thống AI thuộc nhóm rủi ro cao, ngân hàng phải áp dụng cơ chế quản trị rủi ro theo ba tuyến bảo vệ, đồng thời kiểm tra, đánh giá an ninh mạng trước khi vận hành và định kỳ trong quá trình sử dụng. Đáng chú ý, Thông tư 53 bắt buộc phải có cơ chế giám sát và can thiệp của con người, bảo đảm AI không thay thế hoàn toàn trách nhiệm và thẩm quyền của con người trong hoạt động ngân hàng. Trường hợp phát sinh khiếu nại về quyết định tự động, kết quả rà soát từ con người sẽ là căn cứ cuối cùng để giải quyết.
Các hệ thống AI đã đưa vào vận hành chính thức trước ngày 15/11/2026 sẽ có thời gian chuyển tiếp để hoàn thiện việc đáp ứng các yêu cầu về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai trước ngày 1/3/2027.
