Báo động tình trạng 150.000 người Mỹ ra đi, hiện tượng lạ tái hiện sau hơn 9 thập kỷ

Từng có vô số người đổ xô đến Mỹ, nhưng giờ đây cũng có hàng tá người âm thầm rời đi. Trong thời kỳ Đại suy thoái, vào năm 1935, nhiều người Mỹ phải sang Liên Xô (cũ) vì hoàn cảnh bắt buộc để mưu sinh. Còn hơn 90 năm sau, không ít công dân Hoa Kỳ đã lựa chọn “rời khỏi đất nước này” để tìm kiếm một cách sống có phẩm giá hơn. Hai làn sóng di cư này phản ánh một quá trình dài từ hy vọng đến thất vọng của một quốc gia siêu cường của thế giới.

Theo một báo cáo ngày 9/3 của trang tin Observer Network, tờ Nhật báo phố Wall (The Wall Street Journal) đã đăng bài điều tra chuyên sâu quan trọng với tiêu đề “Người Mỹ đang rời khỏi nước Mỹ” khi cho rằng nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể chứng kiến tình trạng dòng người di cư ròng - lần đầu tiên kể từ năm 1935.

Điều này không chỉ đơn thuần là sự thay đổi con số, mà còn phản ánh một bức tranh xã hội phức tạp hơn nhiều so với tưởng tượng. Không phải chỉ là sự “thay đổi lối sống” của một số ít người trung lưu; đối với Mỹ - “quốc gia trong mơ” từng thu hút gần 6 triệu người nhập cư mỗi năm, nước này giờ đây lại bắt đầu xuất khẩu dân số của mình.

Theo báo cáo, các tính toán của Viện nghiên cứu Brookings cho thấy năm 2025, có khoảng 150.000 người rời khỏi Mỹ, phần lớn là tầng lớp trung lưu. Do thống kê chính thức của “xứ sở cờ hoa” chưa bao quát toàn bộ số người rời đi, con số thực tế có thể khác so với ước tính. Các nhà phân tích của Viện này cho rằng xu hướng người Mỹ rời khỏi đất nước sẽ tiếp tục gia tăng vào năm 2026.

Vì sao nhiều người “rời bỏ nước Mỹ”?

Vấn đề cốt lõi là tiền bạc. Sau khi Mỹ ban hành Đạo luật Tuân thủ Thuế Tài khoản Nước ngoài (FATCA), cơ chế chia sẻ thông tin giữa các ngân hàng khiến cuộc sống trở nên khó khăn hơn với người dân nước này có thu nhập trung bình và thấp.

Hệ thống thuế của Hoa Kỳ gần như độc nhất: chỉ cần mang hộ chiếu Mỹ thì dù bạn sống ở đâu trên thế giới thì cũng phải kê khai thu nhập toàn cầu của mình. Trong khi đó, ở các nước phát triển khác như Canada, Australia hay Đức, công dân khi rời khỏi quốc gia thì thường không phải nộp thuế như vậy nữa - một quy trình đơn giản và dễ hiểu.

Để rời đi triệt để, nhiều người thuộc tầng lớp trung lưu thậm chí sẵn sàng từ bỏ quốc tịch Mỹ. Năm 2024, số đơn xin từ bỏ quốc tịch nước này đã tăng vọt 48%. Điểm đến phổ biến nhất là Cộng hòa Ireland: năm 2024 có 31.825 người nhận được hộ chiếu Cộng hòa Ireland; đến năm 2025 đã có 10.000 người Mỹ khác nhập quốc tịch nước này, tăng gấp đôi so với năm trước. Tiếp theo là Vương quốc Anh: từ tháng 4 năm 2024 đến tháng 3 năm 2025, số người Mỹ xin quốc tịch Anh đạt mức kỷ lục 6.600 người.

Thực tế, đây không phải là hiện tượng đơn lẻ mà là kết quả của sự so sánh chi phí sống trong bối cảnh toàn cầu hóa. Khi “Giấc mơ Mỹ” được đánh giá lại trên quy mô toàn cầu, phương trình từng được tin tưởng rằng “làm việc chăm chỉ = cuộc sống đàng hoàng” đang đối mặt với khủng hoảng niềm tin. Xu hướng này không chỉ thể hiện qua số liệu mà còn phản ánh những thay đổi sâu sắc trong lối sống, bản sắc và các quyết định gia đình của người Mỹ.

Từ lâu, Mỹ được coi là điểm đến lý tưởng của người nhập cư, nơi nhiều người khao khát có được thẻ xanh hoặc hộ chiếu của nước này. Tuy nhiên, vài năm gần đây, xu hướng này có dấu hiệu đảo chiều. Ngày càng nhiều người Mỹ, đặc biệt là tầng lớp trung lưu, chủ động từ bỏ quốc tịch và chuyển đến sinh sống ở nước khác. Nói cách khác, “Giấc mơ Mỹ” vẫn hấp dẫn giới giàu có và nhân tài toàn cầu, nhưng với chính tầng lớp trung lưu của nước này, giờ đây nó lại trở thành nơi họ muốn rời bỏ.

Nguyên nhân thứ nhất là giá nhà và chi phí sinh hoạt quá cao, đặc biệt trong bối cảnh lạm phát khiến nhiều người khó duy trì cuộc sống. Trước đây, chi phí sống ở châu Âu cao hơn Mỹ, nhưng hiện nay nhiều nơi tại “lục địa già” lại rẻ hơn. Thống kê cho thấy số người Mỹ sống tại Bồ Đào Nha trong 2 năm qua đã tăng 500%. Đồng USD có sức mua mạnh ở Bồ Đào Nha, Albania và Mexico, giúp tầng lớp trung lưu có chi phí sống thấp hơn và dịch vụ công tốt hơn.

Nguyên nhân thứ hai là an ninh và các vấn đề xã hội. Xã hội Mỹ hiện bị chia rẽ sâu sắc, đặc biệt tại các trường Đại học – nơi trở thành “đấu trường” giữa Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến giới trí thức và tầng lớp trung lưu. Ngoài ra, các vụ xả súng ở Mỹ xảy ra thường xuyên khiến nhiều người cảm thấy bất an khi ra đường. Với những gia đình có con nhỏ, nỗi lo càng lớn vì trẻ em phải đến trường.

Tổng thể mà nói, việc các gia đình trung lưu “rời khỏi nước Mỹ” không có nghĩa là quốc gia siêu cường thế giới này hoàn toàn mất sức hút. Nhưng áp lực tổng hợp từ chi phí cao, an ninh thấp, sự phân hóa xã hội sâu sắc và hệ thống bảo hộ yếu kém khiến cuộc sống tại Mỹ ngày càng “không đáng giá” đối với họ. Với những người này, quốc tịch không còn là danh tính duy nhất mà giống như một loại tài sản cần lựa chọn; nếu tài sản đó rủi ro cao và lợi ích ít, họ sẽ tìm nơi ổn định hơn.

Dĩ nhiên, Mỹ vẫn là trung tâm của vốn và nhân tài hàng đầu thế giới. Với giới siêu giàu và tầng lớp tinh hoa, nước Mỹ vẫn rất hấp dẫn. Tuy nhiên, những người trung lưu có khả năng “rời khỏi Mỹ” là những người có đủ điều kiện để lựa chọn quốc tịch. Trong khi đó, phần lớn những người đang cố gắng đến Mỹ lại là những người muốn tìm cơ hội mưu sinh. Sự khác biệt giữa người rời đi và người tìm cách đến nước này vì thế là rất lớn.

Theo Sohu