Xây dựng bản sắc thương hiệu gạo Việt trong "tình hình mới"
Trong bối cảnh thị trường lương thực thế giới đầy biến động bởi xung đột địa chính trị và chi phí logistics gia tăng, ngày 11/03/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký ban hành Công điện số 21/CĐ-TTg về việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo. Đây không chỉ là một văn bản hành chính khẩn cấp mà còn là chiến lược trọng yếu để bảo vệ giá trị hạt gạo, khẳng định bản sắc thương hiệu Việt Nam thông qua sự liên kết chặt chẽ giữa quản trị nhà nước, tiềm lực doanh nghiệp và lợi ích của người nông dân.
Quản trị chất lượng và rào cản kỹ thuật: Nền tảng cốt lõi của thương hiệu
Để xây dựng bản sắc thương hiệu gạo Việt đủ sức cạnh tranh toàn cầu, yêu cầu tiên quyết là sự ổn định về nguồn cung và chất lượng đạt chuẩn. Tại Công điện số 21/CĐ-TTg, Thủ tướng đã giao nhiệm vụ trọng tâm cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải chỉ đạo các địa phương nắm chắc tình hình sản xuất, chủ động phòng chống sinh vật gây hại và ứng phó với các diễn biến bất lợi của thời tiết.
Việc đảm bảo năng suất, sản lượng đi kèm với tiêu chí "chi phí thấp" và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kỹ thuật, an toàn thực phẩm của cả trong nước và quốc tế chính là cách hạt gạo Việt tạo dựng uy tín bền vững. Đây được xem là "chìa khóa" để gia tăng khối lượng và mở rộng thị trường xuất khẩu bền vững.
Bản sắc thương hiệu còn được củng cố thông qua sự minh bạch và lành mạnh của thị trường. Theo chỉ đạo, Bộ Công Thương sẽ chủ trì thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để giám sát việc thu mua và dự trữ bắt buộc theo quy định tại Nghị định số 107/2018/NĐ-CP và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP.
Đồng thời, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố được yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra sát tình hình mua bán của các đầu mối, thương lái. Việc ngăn chặn tình trạng lợi dụng tình hình để ép giá, trục lợi hay cạnh tranh không lành mạnh là yếu tố then chốt để bảo vệ hình ảnh ngành hàng. Khi thị trường vận hành đúng quỹ đạo pháp luật, thương hiệu gạo Việt sẽ khẳng định được tính chuyên nghiệp và sự tin cậy đối với các đối tác quốc tế.
Đa dạng hóa giá trị và tối ưu hóa chuỗi cung ứng trong bối cảnh mới
Một thương hiệu mạnh trong "tình hình mới" phải có khả năng thích ứng linh hoạt trước các biến động về chi phí. Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính nghiên cứu ngay các giải pháp giảm chi phí logistics và chi phí xuất khẩu – những yếu tố đang bị tác động mạnh bởi giá năng lượng và cước vận tải biển tăng cao. Việc tạo điều kiện thuận lợi trong hoàn thuế và thông quan không chỉ giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực tài chính mà còn nâng cao sức cạnh tranh về giá.
Sự chuyển dịch về tư duy sản phẩm cũng là một điểm nhấn quan trọng để khắc họa bản sắc thương hiệu. Thay vì chỉ xuất khẩu thô, các Bộ ngành và doanh nghiệp được yêu cầu đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại các thị trường tiềm năng, đa dạng hóa các sản phẩm chế biến sâu từ gạo để phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Điều này giúp hạt gạo Việt Nam giảm dần sự phụ thuộc vào các quốc gia nhập khẩu truyền thống và tạo ra những phân khúc giá trị mới.
Sức mạnh thương hiệu còn được bảo trợ bởi nguồn lực tài chính mạnh mẽ. Ngân hàng Nhà nước sẽ chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí vốn với lãi suất hợp lý, đặc biệt là cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp có hệ thống kho chứa và năng lực thu mua lớn. Điều này tạo điều kiện để tăng cường thu mua tạm trữ, đảm bảo lợi ích cho người nông dân ngay cả trong giai đoạn thu hoạch rộ.
Sự đồng hành của các Tổng công ty Lương thực miền Bắc, miền Nam và các Hiệp hội ngành hàng trong việc chủ động tận dụng hệ thống kho bãi để ổn định thị trường là minh chứng rõ nét nhất. Một thương hiệu lúa gạo có bản sắc trong thời đại mới chính là thương hiệu gắn bó mật thiết với quyền lợi của người nông dân và sự ổn định của an ninh lương thực quốc gia.




