Sản phẩm thủy sản Việt Nam tìm lợi thế cạnh tranh khi Hoa Kỳ siết chặt quy định
Trong bối cảnh các cơ quan quản lý Hoa Kỳ liên tục gia tăng rào cản kỹ thuật về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc từ đầu tháng 3/2026, việc chủ động thích ứng và nâng cao năng lực tuân thủ trở thành chìa khóa sống còn để thủy sản Việt Nam giữ vững vị thế tại thị trường khó tính này.
Thách thức từ cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt của FDA
Theo cập nhật mới nhất từ Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), hệ thống Cảnh báo nhập khẩu (Import Alert) đang được siết chặt đối với các mặt hàng thủy sản. Đáng chú ý, cơ chế Tạm giữ không cần kiểm tra thực tế (DWPE) đang tạo ra áp lực lớn về chi phí và thời gian cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Chỉ cần một sai sót trong việc tuân thủ hệ thống quản lý an toàn thực phẩm HACCP hoặc nghi ngờ nhiễm vi sinh vật, lô hàng có thể bị giữ lại ngay tại cửa khẩu.
Số liệu thống kê cho thấy tôm vẫn là mặt hàng đối mặt với rủi ro cao nhất khi liên tục nằm trong danh sách bị từ chối nhập khẩu do dư lượng kháng sinh cấm như Chloramphenicol hay Nitrofurans. Hệ quả của việc bị đưa vào danh sách cảnh báo không chỉ dừng lại ở việc lô hàng bị từ chối (refusal) mà còn kéo theo chuỗi hệ lụy: chi phí lưu kho tăng cao, thời gian thông quan kéo dài và nguy cơ đánh mất niềm tin từ các đối tác nhập khẩu. Do đó, việc kiểm soát chặt chẽ khâu nguyên liệu đầu vào trong chuỗi cung ứng tôm nuôi hiện là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro pháp lý.
Đáp ứng tiêu chuẩn kép về truy xuất nguồn gốc và bảo tồn sinh thái
Bên cạnh rào cản về vệ sinh an toàn thực phẩm, các quy định về nguồn gốc và môi trường cũng đang được Hoa Kỳ đẩy lên mức cao nhất. Thông qua Chương trình Giám sát thủy sản nhập khẩu (SIMP) của NOAA, mọi thông tin từ tàu khai thác, khu vực đánh bắt đến chuỗi vận chuyển đều phải được minh bạch hóa trên hệ thống điện tử của Hải quan Hoa Kỳ (CBP). Đây là biện pháp cứng rắn nhằm ngăn chặn khai thác bất hợp pháp (IUU) và gian lận thương mại.
Song song đó, Luật Bảo vệ động vật có vú biển (MMPA) đang đặt ra yêu cầu mới cho các nhóm hàng như cá ngừ, mực và cá biển. Các doanh nghiệp phải chứng minh hoạt động khai thác đáp ứng tiêu chuẩn bảo tồn tương đương với quy định của Hoa Kỳ nếu không muốn đối mặt với lệnh cấm nhập khẩu.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), dù tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản 2 tháng đầu năm 2026 đạt 1,7 tỷ USD (tăng 20,2%), nhưng riêng thị trường Hoa Kỳ trong tháng 2 đã ghi nhận mức giảm mạnh 25,7%. Điều này cho thấy áp lực từ các quy định mới đang trực tiếp tác động đến con số tăng trưởng. Để tìm lại lợi thế cạnh tranh, các chuyên gia khuyến cáo doanh nghiệp cần chủ động rà soát chuỗi cung ứng, không chỉ để vượt qua các rào cản kỹ thuật mà còn để xây dựng uy tín thương hiệu bền vững trên bản đồ thủy sản thế giới.
