Ngày 12/3, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội nghị về phòng, chống dịch bệnh và phát triển chăn nuôi bền vững, trong đó tập trung đánh giá tác động của biến động thị trường quốc tế tới giá thức ăn chăn nuôi trong nước.

Theo báo cáo của Cục Chăn nuôi và Thú y, căng thẳng và xung đột tại khu vực Trung Đông đang khiến giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi trên thế giới tăng mạnh. Trong khi đó, Việt Nam mỗi năm phải nhập khẩu khoảng 22–24 triệu tấn nguyên liệu để phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi, nên khó tránh khỏi tác động từ các biến động bên ngoài.

Hiện nay, nguồn nguyên liệu chính như ngô và đậu tương của Việt Nam chủ yếu được nhập khẩu từ Mỹ và Brazil. Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận tải và logistics cũng gia tăng, kéo theo giá thức ăn chăn nuôi thành phẩm trong nước có thể tăng khoảng 5–10%.

Hai kịch bản tác động đến thị trường

Để chủ động ứng phó, Cục Chăn nuôi và Thú y đã xây dựng hai kịch bản đánh giá tác động của tình hình địa chính trị tới thị trường thức ăn chăn nuôi.

Ở kịch bản thứ nhất, nếu xung đột tại Trung Đông sớm chấm dứt trong tháng 3 và tuyến vận tải qua eo biển Hormuz được khơi thông, giá dầu có thể giảm nhanh về mức 70–75 USD/thùng. Khi đó, nguồn cung phân bón được phục hồi và giá phân bón dự kiến giảm khoảng 10–15%.

Trong bối cảnh này, giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi sẽ dần ổn định, dù vẫn ở mức cao hơn so với thời điểm trước khi xảy ra xung đột. Từ tháng 4 đến tháng 6, thị trường có thể trở lại trạng thái bình thường khi nguồn cung ngô, đậu tương từ Mỹ và Nam Mỹ dồi dào hơn, giúp giá thức ăn chăn nuôi toàn cầu giảm khoảng 1–2%.

Với kịch bản này, tác động đối với Việt Nam được đánh giá không quá lớn. Giá nhập khẩu nguyên liệu có thể giảm dần từ cuối tháng 3, qua đó giúp chi phí thức ăn chăn nuôi trong nước giảm khoảng 3–5%, tạo điều kiện để ngành chăn nuôi phục hồi.

Ở kịch bản thứ hai, nếu xung đột kéo dài sang tháng 4, giá thức ăn chăn nuôi trong tháng 3 có thể tăng khoảng 7–10%. Khi đó, chi phí chăn nuôi tăng cao, kéo theo giá thực phẩm có thể tăng 5–10%, gây áp lực lên thị trường và ảnh hưởng tới an ninh thực phẩm.

Trong trường hợp này, từ tháng 4 trở đi chi phí sản xuất có thể tăng 10–15%, lợi nhuận của người chăn nuôi giảm từ 10–20%. Thậm chí, nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ có nguy cơ thua lỗ nếu giá đầu vào tiếp tục leo thang.

Chủ động giải pháp ổn định nguồn cung

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, trong bối cảnh địa chính trị quốc tế diễn biến phức tạp, nguy cơ gián đoạn các tuyến vận tải biển và giá nhiên liệu tăng có thể ảnh hưởng trực tiếp tới nguồn cung nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Do đó, việc xây dựng các kịch bản ứng phó được xem là cần thiết nhằm giảm thiểu rủi ro cho ngành chăn nuôi.

Một trong những giải pháp trước mắt là giảm chi phí vận chuyển và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong chuỗi sản xuất. Các doanh nghiệp được khuyến nghị tối ưu hệ thống logistics, lựa chọn phương thức vận chuyển phù hợp nhằm giảm chi phí và thời gian giao hàng.

Bên cạnh đó, các trang trại chăn nuôi được khuyến khích đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo như hệ thống khí sinh học (biogas) từ chất thải chăn nuôi hoặc điện mặt trời áp mái để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Việc ký kết hợp đồng vận tải dài hạn với các đơn vị vận chuyển cũng được xem là giải pháp giúp ổn định chi phí logistics.

Trong trường hợp nguồn cung nguyên liệu nhập khẩu bị gián đoạn, cần đa dạng hóa thị trường nhập khẩu, mở rộng sang các khu vực như Nam Mỹ, Ấn Độ, Đông Âu và một số quốc gia châu Á nhằm giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Đồng thời, cần xây dựng và duy trì kho dự trữ nguyên liệu chiến lược để bảo đảm nguồn cung khi thị trường biến động.

Ngoài ra, việc nghiên cứu và sử dụng các nguồn nguyên liệu thay thế như phụ phẩm nông nghiệp hoặc phụ phẩm từ ngành chế biến thực phẩm cũng được khuyến khích nhằm giảm áp lực nhập khẩu.

Về dài hạn, ngành nông nghiệp cần thúc đẩy phát triển vùng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi trong nước, đặc biệt với các cây trồng như ngô, đậu tương và cây thức ăn khác để tăng tính chủ động nguồn cung.

Song song với đó, việc đẩy mạnh nghiên cứu khoa học nhằm xây dựng công thức thức ăn chăn nuôi tối ưu, tiết kiệm chi phí nhưng vẫn bảo đảm dinh dưỡng cho vật nuôi cũng được xem là hướng đi quan trọng. Nhà nước cũng cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp như tín dụng ưu đãi, khuyến khích đổi mới công nghệ đối với doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Những giải pháp này được kỳ vọng góp phần ổn định thị trường thức ăn chăn nuôi, qua đó bảo đảm sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi trong bối cảnh thị trường quốc tế nhiều biến động.