Căng thẳng nguồn vốn

Tiền gửi khách hàng tại hệ thống ngân hàng tiếp tục ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ trong chín tháng đầu năm nay. Dữ liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính của 28 ngân hàng niêm yết cho thấy số dư tiền gửi đến ngày 30/9 đạt hơn 14,38 triệu tỷ đồng. Con số này tương đương mức tăng trưởng 10,56% so với cuối năm 2025 giúp hệ thống ngân hàng thương mại được bổ sung thêm khoảng 1,37 triệu tỷ đồng. Dòng tiền nhàn rỗi trong dân cư chủ yếu vẫn ưu tiên lựa chọn bến đỗ an toàn tại các nhà băng lớn.

Quy mô huy động vốn vẫn tập trung đáng kể ở nhóm ngân hàng dẫn đầu khi mười nhà băng lớn nhất nắm giữ hơn 11,26 triệu tỷ đồng tiền gửi. Mức quy mô này chiếm tỷ trọng lên tới 78,3% tổng số dư huy động của toàn bộ nhóm khảo sát. Trong đó ba ngân hàng quốc doanh bao gồm BIDV cùng VietinBank và Vietcombank tiếp tục khẳng định vị thế thống trị. Tổng số dư tiền gửi của ba ông lớn này đạt mốc hơn 6,08 triệu tỷ đồng đóng góp khoảng 42,3% nguồn vốn toàn hệ thống.

Ngân hàng BIDV duy trì vị trí quán quân toàn ngành với số dư tiền gửi khách hàng đạt mức 2,36 triệu tỷ đồng tương đương mức tăng trưởng 6,2% so với hồi đầu năm. Đây là ngân hàng duy nhất trên thị trường sở hữu quy mô huy động vốn vượt mốc 2 triệu tỷ đồng. Đứng ở vị trí á quân là VietinBank ghi nhận con số gần 1,94 triệu tỷ đồng tăng 8,4%. Bám sát ngay phía sau là Vietcombank với quy mô tiền gửi đạt mốc 1,78 triệu tỷ đồng tương ứng mức tăng 6,5%.

Mặc dù khối lượng vốn huy động khổng lồ song áp lực cạnh tranh trên thị trường tiền gửi vẫn diễn ra vô cùng gay gắt. Bức tranh huy động vốn diễn ra trong bối cảnh nhu cầu tín dụng tiếp tục mở rộng mạnh mẽ những tháng cuối năm. Tại cuộc họp với các tổ chức tín dụng diễn ra vào giữa tháng mười Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn lưu ý tín dụng tăng nhanh hơn huy động gây sức ép lên nguồn vốn ngân hàng. Điều này tạo ra thách thức thanh khoản lớn.

Theo báo cáo phân tích ngành ngân hàng được công ty chứng khoán SHS Research công bố vào đầu tháng mười một dư địa tăng trưởng tín dụng vẫn còn tương đối rộng mở. Tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống được kỳ vọng hoàn thành mục tiêu 16,4% trong năm 2026. Sự dịch chuyển tài sản của khách hàng sang tiền gửi kỳ hạn đã gây sức ép lớn lên tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn. Áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng sâu sắc buộc các nhà băng điều chỉnh.

Chiến lược bứt tốc

Khối ngân hàng tư nhân chứng kiến sự vươn lên mạnh mẽ của nhiều gương mặt nổi bật nhờ các chính sách lãi suất linh hoạt. Điển hình nhất là VPBank với mức tăng trưởng huy động vốn vô cùng ấn tượng. Số dư tiền gửi khách hàng của VPBank tính đến hết quý ba đạt mức 793.047 tỷ đồng tương đương tỷ lệ tăng 26,3% so với hồi đầu năm. Như vậy nhà băng này đã thành công hút thêm khoảng 165.000 tỷ đồng dẫn đầu tuyệt đối toàn khối tư nhân.

Đứng ở vị trí tiếp theo là Sacombank với kết quả huy động vốn cũng rất khả quan. Số dư tiền gửi tại đây đạt 775.422 tỷ đồng tương ứng mức tăng 25,4% và hút thêm khoảng 157.080 tỷ đồng. Dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng là HDBank với mức tăng 26,5% đưa quy mô tiền gửi đạt 709.167 tỷ đồng. Trong khi đó MB đang tiến sát cột mốc một triệu tỷ đồng khi đạt 993.988 tỷ đồng tiếp tục giữ vị trí thứ tư trên toàn bảng xếp hạng quy mô.

Sự bứt tốc ngoạn mục nhất phải kể đến nhóm ngân hàng quy mô nhỏ. Đơn cử như NCB ghi nhận tốc độ tăng trưởng tiền gửi cao nhất hệ thống với tỷ lệ 45,4%. Số dư tiền gửi tại đây tăng thêm 60.000 tỷ đồng sánh ngang với các ngân hàng lớn. Trái lại nhiều ngân hàng lại gặp khó khăn trong việc thu hút dòng tiền. Lượng tiền gửi tăng thêm tại ACB chỉ đạt 10.600 tỷ đồng giảm gần 70% còn OCB cũng giảm tới 85% lượng huy động vốn mới.

Để ứng phó với tình trạng căng thẳng thanh khoản nhiều ngân hàng đã chủ động đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi. Điển hình tại MB số dư chứng chỉ tiền gửi tăng thêm 100.000 tỷ đồng vươn lên mức 240.000 tỷ đồng cao nhất toàn hệ thống tài chính. Đánh giá khách quan về sự dịch chuyển dòng vốn trên thị trường bà Bùi Thị Thu Thủy là Giám đốc cao cấp quản trị tài chính doanh nghiệp Techcombank chia sẻ:

"Trong bối cảnh lãi suất tăng và cạnh tranh huy động căng thẳng, khách hàng có xu hướng dịch chuyển tài sản sang những sản phẩm có mức sinh lời cao hơn, như tiền gửi có kỳ hạn và chứng chỉ tiền gửi. Xu hướng này gây sức ép lên tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn vốn là nguồn huy động chi phí thấp của các nhà băng".

Nhìn chung cuộc đua nguồn vốn sẽ còn tiếp diễn quyết liệt trong giai đoạn nước rút cuối năm. Các ngân hàng buộc phải cân đối hài hòa bài toán lợi nhuận cùng chi phí huy động. Sự linh hoạt trong chính sách sản phẩm chính là chìa khóa cốt lõi giúp hệ thống ngân hàng vượt qua bối cảnh cạnh tranh khốc liệt hiện nay.