Nồi đất Trù Sơn kho món cá trứ danh đưa cơm ngày Tết

Thương hiệu • 26/12/2022 05:37

Xã Trù Sơn, huyện Đô Lương là nơi duy nhất ở tỉnh Nghệ An làm ra các loại nồi bằng đất trong hàng trăm năm qua. Sản phẩm này đun nấu thức ăn hoặc nấu thuốc thì hương vị vốn có của món ăn đều được giữ nguyên.

Xuất khẩu gốm sứ sang Mỹ dẫn đầu về kim ngạch Khai mạc Triển lãm chuyên đề các sản phẩm thủ công mỹ nghệ ngành gốm sứ, sản phẩm OCOP Xuất khẩu gốm sứ mỹ nghệ tăng mạnh trong 2 tháng đầu năm

Nồi đất Trù Sơn kho món cá trứ danh đưa cơm ngày Tết

Xã Trù Sơn có khoảng 60 hộ làm nghề gốm, tập trung chủ yếu ở các xóm 10, 11, 12, 13, trước gọi là làng Lưu Mỹ và Thượng Giáp. Mỗi tháng, làng nghề làm ra hàng chục nghìn sản phẩm, cao điểm nhất là vào 3 tháng cuối năm.

Nghề làm nồi đất ở xã Trù Sơn đã có từ rất lâu đời. Theo các cụ già trong làng kể lại thì thuở khai hoang lập làng cuộc sống người dân vô cùng khổ cực, quanh năm chỉ bám vào mấy sào ruộng cằn cỗi. Thấy vậy một nàng công chúa con vua Trần đã đến dạy dân làm nồi đất để cải thiện cuộc sống

Một điều thú vị là cho đến giờ, nghề nồi đất Trù Sơn vẫn chỉ truyền cho con gái. Lý do đơn giản vì phụ nữ khéo léo, cẩn thận, nhẹ nhàng hơn. Làm nồi đất, muốn nhanh cũng không được, phải từ từ, nhẫn nại, dùng lực không quá nhẹ cũng không quá mạnh, như vậy nồi mới tròn và có độ dày đều

Những chiếc nồi đất của làng Trù Sơn tuy rất nhẹ và mỏng nhưng lại có độ cứng và bền cao. Để tạo ra được những sản phẩm tốt như vậy, người dân trong làng đã phải xuống tận huyện Nghi Lộc và Yên Thành để lấy được loại đất sét có màu đỏ, dẻo, thích hợp cho việc làm gốm

Dưới bàn tay khéo léo của người thợ, chiếc nồi thô sơ sẽ được gọt lại cho thật trơn bóng. Sau đó, chúng sẽ được đem đi phơi nắng trước khi nung qua lửa

Nguyên liệu dùng để nung nồi đất thường là lá cây dành dành, lá thông, lá bạch đàn... Đây là những loại lá chứa dầu nên khi đốt sẽ tạo cho màu gốm bóng và đẹp hơn

Để sản phẩm "chín đều" không bị sống, người thợ phải thường xuyên túc trực bên lò điều tiết lửa. Bình thường cứ 10 ngày người ta nung một mẻ, còn dịp từ tháng 9 đến tháng 12 âm lịch hàng năm, nhu cầu sử dụng nồi đất lớn thì mỗi tuần người ta sẽ nấu 2 mẻ

Nhìn bề ngoài gốm Trù Sơn rất đơn sơ, giản dị, không hề màu mè nhưng nó lại có nét độc đáo riêng mà không nơi nào có được

Các sản phẩm của làng gốm Trù Sơn cũng rất đa dạng và phong phú. Tổng cộng có khoảng hơn 30 loại, từ nồi to nấu nước, nồi vừa nấu cơm, nồi nhỏ kho thịt cá, rồi các loại chảo rang, siêu sắc thuốc…

Tuy không còn hưng thịnh như xưa nhưng nghề làm nồi đất ở xã Trù Sơn vẫn không hề bị mai một. Qua thăng trầm, người dân Trù Sơn vẫn gắn bó và giữ nghề truyền thống. Cái nghề thủ công nhọc nhằn không thể sản xuất bởi một người, mà là công sức của cả gia đình, làng xã tương hỗ