| Phiên chợ “Hành động xanh” - thêm một ý tưởng vì môi trường xanh Nhộn nhịp phiên chợ sớm tại cảng cá lớn nhất miền Trung Độc đáo phiên chợ trâu, bò lớn nhất vùng Bắc Trung Bộ tại xứ Nghệ |
Phiên chợ cầu may một năm chỉ họp một lần
 |
| Phiên chợ độc đáo này mỗi năm chỉ họp một lần |
Nằm ở bờ nam sông Lèn (nhánh lớn của sông Mã), làng Thiều thuộc xã Cầu Lộc, huyện Hậu Lộc (Thanh Hóa) từng được biết đến là nơi mua bán tấp nập “trên bến dưới thuyền”, vì nơi đây có giao thông đường thủy thuận lợi. Là cửa ngõ phía Bắc của huyện Hậu Lộc giao lưu ra các địa phương khác bằng đường thủy.
Bên cạnh đó, nhiều người còn biết đến làng Thiều với phiên chợ Thiều độc đáo, mỗi năm chỉ họp đúng một lần vào trước thềm Tết Nguyên Đán. Làng Thiều cũng là làng duy nhất có phong tục ăn Tết lại vào ngày mùng 2 tháng Giêng.
Đến hẹn lại lên, cứ đến sáng ngày 26 tháng Chạp, người dân trong làng và nhiều nơi khắp các vùng quê trong tỉnh Thanh Hóa như: huyện Hậu Lộc, Hà Trung, Nga Sơn… lại kéo nhau về làng Thiều để đi chợ cầu may.
 |
| Mua bán tại phiên chợ với quan niệm cầu may là chính |
Tương truyền rằng, chợ Thiều có từ khoảng thế kỷ thứ XV, khi tướng quân Lê Phúc Đồng - một vị tướng có tài thao lược dưới thời Lê đem quân đánh giặc trên sông Lèn, đến khúc sông bên chân núi Thiều thì thuyền mắc cạn không thể xuôi dòng. Vị tướng liền lệnh cho ba quân nghỉ ngơi thổi cơm trưa chờ con nước lớn.
Khi lên bờ nghỉ chân, tướng quân bắt gặp một cái miếu thờ nhỏ bên chân núi do trẻ mục đồng của làng Thiều Xá dựng lên, ông thắp nén nhang khẩn cầu thần linh xin cho chuyến hành quân được thuận buồm xuôi gió. Nén nhang vừa tàn, tướng quân Lê Phúc Đồng nhìn về phía dòng sông thì vô cùng ngạc nhiên thấy đoàn thuyền mắc cạn đã có thể xuôi dòng.
Ông vội cáo từ dân làng rồi hô quân tiến thẳng về cửa Thần Phù đánh giặc. Thắng giặc trở về, tướng quân Lê Phúc Đồng quay lại làng Thiều Xá mở tiệc khoản đãi dân làng. Từ đó, cứ đến ngày này, người dân lại mở hội và họp chợ, tưởng nhớ chiến công năm xưa. Phong tục này vẫn được gìn giữ cho đến ngày nay.
Nơi lưu giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp
 |
| Việc mua bán diễn ra rất nhanh chóng và thuận mua, vừa bán |
Phiên chợ Thiều bắt đầu từ mờ sáng, khoảng 4 - 5 giờ. Mặc cho thời tiết của những ngày cuối năm rét buốt lạnh thấu xương nhưng nhiều người dân ở các xã xa như Ngư Lộc, Minh Lộc, Thuần Lộc... vẫn sẵn sàng thức dậy từ 2 - 3 giờ sáng, gồng gánh hàng hóa ra chợ.
Khi màn đêm còn bao phủ thì không khí chợ đã rộn ràng hẳn lên bởi tiếng cười nói, tiếng gọi nhau í ới của người mua kẻ bán. Chợ đông vui nhất là vào khoảng 8 - 9 giờ sáng. Lúc này, dòng người đổ về chợ đông như mắc cửi, chen chúc nhau giữa những gian hàng san sát.
Tuy quy mô không lớn, nhưng chợ Thiều lại là điểm hẹn quen thuộc của người dân khắp vùng quê huyện Hậu Lộc mỗi dịp cuối năm. Hầu hết, việc mua bán và trao đổi tại đây đều là những sản vật và các món quà quê như: Gạo nếp, lá dong, ống giang để gói bánh chưng; củ hành, bó rau; các loại hoa quả hay những món bánh quê,... Tất cả đều là những sản vật "cây nhà lá vườn" do chính người dân làm ra.
Người dân mua sắm Tết và làm quà cúng dâng lên gia tiên khi Tết đến xuân về. Trong đó, nhộn nhịp nhất phải kể đến những gian hàng bán lá dong. Bởi với người dân xứ Thanh, nồi bánh chưng xanh thơm chính là hương vị không thể thiếu trong ngày Tết sum vầy.
 |
| Các sản phẩm bày bán tại chợ chủ yếu là "cây nhà lá vườn". |
Người dân đến chợ Thiều, mua bán, chơi chợ đều có quan niệm rằng, đây là phiên chợ cầu may với ý nghĩa tâm linh nên mua bán cầu may là chính. Dù là lỗ hay lãi thì người bán hàng cũng mong bán được hết hàng là may. Còn người mua, thì cũng mong muốn mua được món hàng ưng ý về gia đình đón Tết. Không ai bảo ai, giá cả ở đây lúc nào cũng thuận mua vừa bán, người bán cũng vui mà người mua cũng mừng vì có được sự may mắn những ngày cuối năm để cầu mong may mắn cho năm mới.
Và một thói quen đặc biệt của người dân nơi đây, đó là sau khi mua bán xong, ai ai cũng đều lên chùa (chợ họp ngay dưới sân chùa) thắp nén hương thành kính, tạ ơn thần phật. Chính điều này đã góp phần tạo nên không khí ấm áp, thân tình cho phiên chợ, xua tan đi cái lạnh giá của những ngày cuối năm.
Trải qua hàng trăm năm, chợ Thiều vẫn được gìn giữ như một nét văn hóa đặc sắc của làng Thiều Xá, xã Cầu Lộc nói riêng và của người dân xứ Thanh nói chung. Phiên chợ không chỉ là nơi giao thương buôn bán mà còn là nơi lưu giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp, góp phần làm nên bản sắc văn hóa độc đáo của quê hương.
So với chợ Viềng ở Nam Định, tuy quy mô không lớn bằng, nhưng về ý nghĩa tâm linh của người dân đều là tâm tình gửi gắm vào phiên chợ khi đến đây. Không chỉ người dân trong làng Thiều mà nhiều người dân khắp các vùng quê lân cận cũng rất mong phiên chợ Thiều được mở rộng ra, tổ chức có quy mô, và được lưu giữ như một nét đẹp văn hóa của người dân nơi đây.
