Vượt qua rào cản quy mô và bài toán phân phối

Theo Báo Lào Cai, đối với tỉnh miền núi giàu tài nguyên như Lào Cai, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm không đơn thuần là một chương trình kinh tế, mà còn là “sứ giả” văn hóa mang câu chuyện niềm tự hào của mỗi vùng đất. Nhìn lại chặng đường đã qua, đặc biệt là sau khi hợp nhất tỉnh Yên Bái và Lào Cai để tạo nên một không gian phát triển mới, tỉnh hoàn toàn có quyền tự hào với hơn 500 sản phẩm OCOP.  Tuy nhiên, tự hào về số lượng thôi chưa đủ.

Đã đến lúc cần có những “cú huých” để những “ngôi sao” OCOP không chỉ lấp lánh trên danh sách xếp hạng, mà phải bừng sáng trên thương trường, trên các kệ hàng và trong lòng người tiêu dùng. Trước thời điểm hợp nhất, cả Yên Bái và Lào Cai đều là điểm sáng OCOP của khu vực Tây Bắc. Yên Bái mạnh về cây ăn quả có múi, lúa gạo đặc sản Mường Lò và gỗ rừng trồng với khoảng 220 đến 230 sản phẩm. Trong khi đó, Lào Cai sở hữu lợi thế dược liệu quý như quế, atiso, tam thất, nông sản ôn đới gồm chè Shan tuyết, rau, hoa xứ lạnh cùng văn hóa đặc sắc với khoảng 240 đến 260 sản phẩm đạt chuẩn từ 3 sao trở lên.

Sự hợp nhất đã tạo ra “vùng nguyên liệu” lớn, cộng hưởng lợi thế từ cánh đồng Mường Lò, rừng quế Văn Yên đến cửa khẩu quốc tế. Hiện nay, tỉnh có khoảng 500 đến 520 sản phẩm. Các sản phẩm chủ lực như quế ở Văn Yên, Bảo Yên, Bắc Hà, chè Shan tuyết ở Suối Giàng, Mường Khương hay gạo đặc sản Séng Cù, nếp Tú Lệ đã có sản lượng lớn và khẳng định chỗ đứng ban đầu. Thế nhưng, nghịch lý đang tồn tại là số lượng sản phẩm được gắn sao không nhỏ nhưng giá trị kinh tế thực tế lại chưa tương xứng. Nhiều sản phẩm OCOP có sản lượng khiêm tốn, manh mún, chưa đủ sức đáp ứng đơn hàng lớn của hệ thống phân phối hiện đại.

Mấy năm qua, nhiều người đã mở các đại lý bán nông sản OCOP gắn với đặc sản vùng miền như Cửa hàng OCOP - Đặc sản vùng cao Trạm Tấu, đại lý nông sản Mù Cang Chải, cửa hàng sản phẩm OCOP Văn Yên tại khu vực trung tâm tỉnh nhưng số lượng mặt hàng ít nên có cửa hàng chỉ kinh doanh cầm chừng hoặc phải đóng cửa. Anh Lê Đạt, kinh doanh thương mại điện tử tại Ngọc Lâm, phường Long Biên, thành phố Hà Nội cho biết: “Thấy chè Bát tiên Bảo Hưng - sản phẩm OCOP chất lượng, giá bán hợp lý, tôi đã tìm về xã Bảo Hưng, nay là phường Âu Lâu để đặt hàng, nhưng dự án đã phải dừng vì sản lượng quá thấp”.

Đột phá tư duy và giải pháp phát triển bền vững

Để những “ngôi sao” OCOP Lào Cai thực sự tỏa sáng, cần có cuộc cách mạng về tư duy và hành động cùng các giải pháp đột phá. Ngành nông nghiệp và chính quyền các cấp cần xác định OCOP không phải là đích đến, mà là công cụ phát triển sản xuất hàng hóa. Việc đánh giá, phân hạng phải gắn liền với tiêu chí về sản lượng, doanh thu thực tế và khả năng tiêu thụ.Cùng với đó, tiếp tục nâng cao năng lực cung ứng và chuẩn hóa chất lượng để gõ cửa siêu thị. Để vào được GO!, WinMart hay các chuỗi cửa hàng tiện lợi, sản phẩm OCOP cần đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe về hồ sơ pháp lý, mã số mã vạch, truy xuất nguồn gốc và đặc biệt là sự ổn định về số lượng.

Nhà nước cần đóng vai trò bà đỡ, kết nối các hợp tác xã, chủ thể OCOP với hệ thống siêu thị thông qua các chương trình kết nối cung cầu, hội nghị xúc tiến thương mại chuyên sâu. Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ thuê mặt bằng, ưu đãi chiết khấu để các siêu thị ưu tiên bố trí gian hàng, kệ trưng bày cho sản phẩm OCOP địa phương. Ông Nguyễn Minh Tâm, cư trú tại phường Yên Bái chia sẻ: “Tôi mong muốn được thấy nhiều hơn những sản phẩm OCOP của tỉnh trong hệ thống các siêu thị lớn. Qua đó, người dân được biết nhiều hơn đến sản phẩm OCOP của địa phương mình”.

 Thực tế cho thấy một số sản phẩm như quế, chè, gạo đã lên sàn, nhưng con số này vẫn quá khiêm tốn so với tiềm năng OCOP Lào Cai. Cần đào tạo bài bản kỹ năng livestream bán hàng, chụp ảnh sản phẩm, viết content và vận hành gian hàng số cho các hợp tác xã, hộ nông dân. Tận dụng tối đa sức mạnh của TikTok Shop, Shopee hay các nền tảng nội địa như Postmart.vn. Câu chuyện về văn hóa, vùng đất mỗi sản phẩm OCOP phải chạm đến cảm xúc người mua hàng. Đã đến lúc, Lào Cai cần có sự bứt phá thực sự cho Chương trình OCOP. Hãy để mỗi ngôi sao OCOP không chỉ là biểu tượng niềm tự hào địa phương, mà phải trở thành một vũ khí sắc bén trên mặt trận kinh tế, mang lại thu nhập bền vững cho người dân và khẳng định vị thế của tỉnh.