| Ngân hàng tiên phong đón đầu làn sóng kinh tế xanh lam Phát triển kinh tế xanh là lựa chọn chiến lược Chuyên gia kinh tế chỉ ra 5 lý do cần tăng trưởng xanh |
 |
| Xuất khẩu xanh và bền vững giúp nâng cao vị thế quốc gia. |
Đó là khẳng định của Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân tại “Diễn đàn Xúc tiến Xuất khẩu 2024” với chủ đề “Xúc tiến xuất khẩu xanh” do Bộ Công Thương tổ chức ngày 4/12.
Nền kinh tế xanh của Việt Nam còn rất khiêm tốn
Theo Bộ Công Thương, những chính sách quan trọng như: Thỏa thuận xanh châu Âu (European Green Deal), cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), kế hoạch hành động kinh tế tuần hoàn (Circular Economy Action Plan) hay chiến lược đa dạng sinh học đến năm 2030 đang ảnh hưởng lớn đến phương thức tăng trưởng, hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư trên thế giới.
Các chính sách trên không chỉ tập trung vào mục tiêu giảm phát thải mà còn đặt ra nhiều tiêu chuẩn khắt khe trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường, yêu cầu các nước xuất khẩu phải thay đổi phương thức sản xuất và cách tiếp cận để đáp ứng được các yêu cầu ngày càng cao.
Trong khi đó, PGS-TS Nguyễn Đình Thọ, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường, nêu thực tế, vị thế của Việt Nam hiện nay theo xếp hạng toàn cầu, nền kinh tế xanh của Việt Nam còn đang ở vị trí rất khiêm tốn. Cụ thể, Việt Nam xếp ở vị trí 79 trên 160 nước trên thế giới, tức Việt Nam ở top 50% toàn cầu.
Về cơ sở hạ tầng xanh, Việt Nam mới ở vị trí 94, top 75% toàn cầu. Về cải thiện mức độ nền kinh tế xanh, Việt Nam đang ở vị trí top 25% toàn cầu.
Quy mô nền kinh tế xanh của Việt Nam ở mức 2%, có nghĩa là nền kinh tế nâu vẫn chiếm đến 98%. Mặc dù tốc độ tăng trưởng kinh tế xanh của Việt Nam đạt được 12 - 13% trong thời gian vừa qua, nhưng mức độ cải thiện về vị thế cũng như cơ sở hạ tầng xanh vẫn còn rất thấp so với thế giới. Đây là thách thức rất lớn trong việc duy trì thương mại và đầu tư trong thời gian tới.
Tính đến thời điểm này, xuất nhập khẩu của Việt Nam đã đạt được 800 tỷ USD, đến cuối năm có thể lên tới 880 tỷ USD. Mục tiêu 1.000 tỷ USD xuất nhập khẩu là khả thi và có thể đạt được trong năm 2025.
Song Việt Nam vẫn là top 20 nền kinh tế có độ mở lớn nhất thế giới, nhưng cũng trong top 20 quốc gia phát thải nhiều nhất thế giới. Trong khi quy mô thương mại của Việt Nam mới chỉ 1% và quy mô phát thải cũng 1%.
“Do đó, việc các nước phát triển cùng với đối tác thương mại của Việt Nam sẵn sàng hi sinh thị trường Việt Nam để bảo đảm, duy trì vị thế và báo cáo phát triển bền vững của họ là điều có thể xảy ra và Việt Nam có thể bị loại khỏi thị trường nếu như không thực hiện đầy đủ các quy định”, ông Thọ lo ngại.
Xuất khẩu xanh là yêu cầu "sống còn"
 |
| Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân phát biểu |
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định, phát triển bền vững đã trở thành một xu thế của thời đại, định hướng chiến lược phát triển của mỗi quốc gia. Trong đó, phát triển bền vững về kinh tế được là coi là trụ cột nền tảng, là tiền đề để thực hiện phát triển về xã hội và bảo vệ môi trường.
Tăng trưởng xanh và bền vững không chỉ là một xu hướng tất yếu mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để duy trì năng lực cạnh tranh và bảo đảm sự phát triển lâu dài của các nền kinh tế. Việt Nam, với tiềm năng và lợi thế sẵn có, đang đứng trước nhiều cơ hội lớn để trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực xuất khẩu hàng hóa xanh và bền vững, đẩy mạnh đầu tư vào năng lượng tái tạo, sản xuất sạch hơn, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn.
Thứ trưởng nhấn mạnh, việc chuẩn bị nguồn hàng xuất khẩu của Việt Nam thích ứng hiệu quả với những tiêu chuẩn bền vững là sống còn đối với nền kinh tế Việt Nam, không chỉ giúp Việt Nam đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế mà còn góp phần nâng cao vị thế quốc gia, hiện thực hóa cam kết đóng góp vào các mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu. Bên cạnh đó, sự chuyển đổi này đòi hỏi một chiến lược đồng bộ, bao gồm từ định hướng của Chính phủ thông qua các cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ, sự chủ động của doanh nghiệp trong đầu tư thực hiện các giải pháp chuyển đổi xanh và tinh thần hợp tác đồng hành của các bên liên quan.
Ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia kinh tế trưởng tại Việt Nam, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), cho biết xu hướng phát triển tài chính xanh trên thế giới là một xu hướng rất mới. Chỉ từ khoảng năm 2015, tài chính xanh của thế giới bắt đầu được chú trọng và có sự tăng trưởng vượt trội.
Đối với thị trường Việt Nam, xu hướng tăng của tài chính xanh tương đối tích cực, song còn ở mức rất thấp. Cho đến hiện nay, khoảng 4,5% tổng dự nợ của hệ thống ngân hàng được tính là xanh.
Điểm tích cực theo ông Hùng, các ngân hàng cũng bắt đầu sử dụng các chuẩn xanh. Họ cũng bắt đầu đưa ra các biện pháp riêng của từng ngân hàng trong đánh giá về các tiêu chí môi trường và tiêu chí xã hội. Theo báo cáo, cho đến nay, khoảng 21% các khoản vay bên cạnh đánh giá về tài chính có đánh giá các yếu tố về môi trường và xã hội.
Tuy nhiên, đánh giá một cách tổng quát, đại diện ADB cho rằng tài chính xanh ở Việt Nam mặc dù đang tăng trưởng tích cực, nhưng ở quy mô còn rất nhỏ.
Số lượng phát hành trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững ở Việt Nam trong thời gian qua cũng khiêm tốn. "Không phải năm nào cũng có các khoản phát hành trái phiếu xanh và số lượng các khoản phát hành rất thấp, thời hạn tương đối ngắn, chỉ từ 1 - 3 năm. Nên dư nợ trái phiếu bền vững gần như không tăng, chỉ duy trì ở mức ổn định", ông Hùng nhận định.
Do đó, để phát triển tài chính xanh, ông Hùng cho rằng vai trò của doanh nghiệp rất quan trọng. Điều kiện của tài chính xanh và bền vững là các hoạt động sản xuất kinh doanh phải đáp ứng được các tiêu chí về xanh và bền vững, các tiêu chí về phát triển xã hội. Đây là những điều kiện tiên quyết để các khoản tài chính được tính là xanh và bền vững.
“Nếu doanh nghiệp không tự chuyển đổi xanh thì tiền vào doanh nghiệp không xanh được. Bản thân doanh nghiệp phải chuyển đổi xanh trước và các nguồn tài trợ cho hoạt động chuyển đổi xanh của doanh nghiệp mới trở thành tài chính xanh”, ông Hùng phân tích.
